II SA/Rz 105/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - skargę oddala –

II SA/Rz 105/21 UZASADNIENIE Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB), postanowieniem z [...] grudnia 2020r. nr [...] po rozpoznaniu wniosku A.B - odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...]sierpnia 2020r. nr [...] Jak wynika z akt sprawy, decyzją z [...] sierpnia 2020r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: PINB) nakazał A.B rozbiórkę obiektu budowlanego — garażu blaszanego, położonego na działce nr ewid. 168/1. Powyższa decyzja została doręczona Stronie 31 sierpnia 2020r. Termin do wniesienia odwołania od decyzji PINB z [...] sierpnia 2020r. nr [...] upływał z dniem 14 września 2020r. Odwołanie A.B, datowane na dzień 17 września 2020r. zostało wysłane, zgodnie z datą stempla pocztowego na kopercie w dniu 22 września 2020r. Wobec powyższego postanowieniem z [...] października 2020r. nr [...] WINB stwierdził, że odwołanie A. B. zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. W dniu 26 listopada 2020r. do WINB wpłynęło pismo A.B z 23 listopada 2020r. informujące, że Skarżący nie był w stanie dotrzymać terminu odwołania, gdyż w tym czasie przebywał za granicą. Stronę wezwano do wyjaśnienia, czy ww. pismo stanowi wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB z dnia [...] sierpnia 2020r. oraz do uprawdopodobnienia przyczyny uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania i wskazania daty, od kiedy ustąpiła przyczyna uchybienia terminowi. W odpowiedzi A.B. wniósł pismo z 10 grudnia 2020r. w którym podał, że przyczyną uchybienia terminu do wniesienia odwołania był pobyt za granicą. Podał, że jego 70-letnia mama zajęła się odwołaniem, ale nie mogła podpisać odwołania za niego i w związku z tym wysłała pismo do niego za granicę do podpisania, dlatego termin złożenia odwołania się przedłużył. Opisanym na wstępie postanowieniem z 21 grudnia 2020r. WINB odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ stwierdził, że Skarżący nie spełnił warunku wynikającego z art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.), bowiem nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. W ocenie organu przytoczone przez odwołującego okoliczności – tj. pobyt za granicą nie uprawdopodobniały braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, ponieważ wskazane okoliczności nie są tego rodzaju, że złożenie odwołania w terminie ze wskazanych przyczyn było przeszkodą nie do przezwyciężenia. Powołując się na poglądy doktryny i orzecznictwa WINB wskazał, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku wiąże się z obowiązkiem strony dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji o braku winy można mówi tylko w sytuacji, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. WINB ocenił, że wskazanie we wniosku jedynie przeszkody w postaci pobytu wnioskodawcy za granicą nie wyklucza możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę lub pełnomocnika strony i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez pełnomocnika. A.B wniósł skargę na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie oraz zarzucając naruszenie art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że postępowanie dotyczące legalności garaży, zbudowanych w latach 70. stanowiło dla wszystkich zaskoczenie. Nikt nie przypuszczał, że zostaną wydane decyzje rozbiórkowe. Z tego powodu Skarżący nie sporządził dla nikogo upoważnienia do reprezentowania go w sprawie. W trakcie toczącego się postępowania Skarżący przebywał za granicą. W domu przebywa jego matka, która jest osobą starszą i nie zawsze odbiera korespondencję w terminie. Nie zawsze też przekazuje na czas informacje. Odnośnie okoliczności zaskarżenia decyzji organu I instancji Skarżący wskazał, że jego matka przesłała mu druk odwołania, zaś on podpisany egzemplarz odesłał do niej z powrotem. Skarżący zarzucił również, że nie był wzywany do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez podanie, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu oraz uprawdopodobnienie przyczyny uchybienia. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach - sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie (art. 145 § 3 P.p.s.a.). W ocenie Sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie a WINB prawidłowo uznał, że Skarżący nie wykazał przesłanek warunkujących przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, o braku winy w niedopełnieniu czynności w terminie można mówić wyłącznie wtedy, gdy wywiązanie się z takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku np. nagły atak zimy, przerwa w komunikacji, nagła choroba, powódź, pożar itp. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2012 r. sygn. I FSK 2179/11, powołane orzeczenia dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony (a przy tym istnieć przez cały okres uchybienia terminu). Jednocześnie przyjmuje się, że od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a jakiekolwiek niedbalstwo strony dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wobec skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji w dniu 31 sierpnia 2020r., odwołanie Skarżącego nadane przesyłką pocztową w dniu 22 września 2020r. zostało wniesione z uchybieniem 14 – dniowego terminu. Podawana przez Skarżącego przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie świadczy o tym że Skarżący wniósł odwołanie po terminie bez swojej winy. Jak wyjaśniał Skarżący, w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania przebywał za granicą w celach zarobkowych. Decyzję organu I instancji odebrała jego matka. W związku z tym, że treść odwołań była uzgodniona przez wszystkie osoby, do których skierowano decyzje o nakazie rozbiórki garaży, matka Skarżącego przesłała mu za granicę druk odwołania do podpisania. Skarżący odesłał podpisane odwołanie, jednak w rezultacie zostało ono złożone do organu po terminie. Skarżący nadmieniał również, że jego matka jest osobą 70 – letnią i nie zawsze na czas odbiera korespondencję oraz przekazuje informacje. Mając na względzie przedstawioną przez Skarżącego przyczynę uchybienia terminu Sąd podzielił stanowisko WINB, że sam pobyt za granicą nie stanowi okoliczności, uprawdopodabniającej brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Skarżący wyjeżdżając za granicę powinien był zdawać sobie sprawę z tego, że pod jego adresem zamieszkania korespondencję będzie odbierała jego matka. Odebranie zaś przesyłki przez matkę będzie bezpośrednio oddziaływało na jego sytuację procesową odnośnie możliwości wnoszenia środków odwoławczych od ewentualnych rozstrzygnięć organów do niego adresowanych. Przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w oparciu o art. 58 § 1 k.p.a jest możliwe w sytuacji, gdy strona mimo dochowania należytej staranności, nie mogła uniknąć uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zatem oceniając możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania należy wziąć pod uwagę, czy strona nie dopuściła się niedbalstwa w dbaniu o swoje interesy, związane z toczącym się postępowaniem. W ocenie Sądu działaniom Skarżącego nie można przypisać cech należytej staranności. A.B. podnosił w skardze, że postępowanie, dotyczące nakazu rozbiórki garaży go zaskoczyło i nie przypuszczał, że zostanie skierowana do niego decyzja rozbiórkowa. Z akt sprawy wynika jednak, że Skarżący powinien mieć świadomość, że toczy się postępowanie w sprawie legalności budowy garażu nr [....]. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w tym przedmiocie Skarżący odebrał osobiście. Skarżący był również obecny podczas kontroli ww. garażu w dniu 9 lipca 2020r. Zatem mając świadomość o toczącym się postępowaniu Skarżący, wyjeżdżając za granicę powinien był uwzględnić, że na podany adres do korespondencji mogą zostać skierowane do niego pisma organu nadzoru budowlanego, które mogą wymagać od niego podjęcia określonych czynności procesowych. Taką okoliczność powinna wziąć pod uwagę każda osoba należycie dbająca o swoje interesy. Skarżący miał z pewnością świadomość, że pod wskazanym przez niego adresem nie będzie mógł osobiście odbierać korespondencji z uwagi na pobyt za granicą. Winien zatem liczyć się z konsekwencjami odbioru pism przez matkę. Dlatego dla uniknięcia ewentualnych negatywnych konsekwencji doręczenia pisma w czasie przejściowej nieobecności powinien był poinformować o tym fakcie organ. Z akt sprawy nie wynika, by Skarżący poinformował organu o swojej nieobecności poza miejscem zamieszkania w określonym przedziale czasowym. Skarżący, wiedząc o toczącym się postępowaniu mógł również ustanowić pełnomocnika, który mógłby bezpośrednio w jego imieniu złożyć odwołanie od niekorzystnej dla Strony decyzji. Wobec braku podjęcia tych działań zapobiegawczych można postawić Skarżącemu co najmniej zarzut niestarannego prowadzenia swoich spraw a nawet uznać, że jego zachowanie miało charakter lekkiego niedbalstwa. Te zaś okoliczności wyłączają możliwość przywrócenia terminu do podjęcia czynności procesowej limitowanej czasowo, gdyż świadczą o tym, że uchybienie terminowi nastąpiło z winy skarżącego (por. wyrok NSA z 23 czerwca 2020r., sygn. I GSK 73/20). Okoliczności przemawiającej za przywróceniem terminu nie może stanowić poodnoszony przez Skarżącego fakt, że matka jest osobą 70 – letnią i nie zawsze na czas przekazuje informacje. Nie ulega w niniejszej sprawie wątpliwości, że decyzja organu I instancji została doręczona matce Skarżącego jako dorosłemu domownikowi w trybie doręczenia zastępczego na podstawie art. 43 k.p.a. Należy wskazać, że doręczenie w trybie art. 43 k.p.a. ma taki sam skutek prawny jak doręczenie dokonane bezpośrednio stronie postępowania. Osoba, której doręczono pismo w trybie tzw. doręczenia zastępczego nie może skutecznie podnieść zarzutu, że nie zna treści pisma. Jednocześnie w świetle tego przepisu z faktu pozostawania we wspólnocie domowej oraz zobowiązania się domownika do oddania pisma wynika upoważnienie do odbioru pism. Ewentualne zaniechania domownika, w tym polegające na nieoddaniu we właściwym czasie pisma adresatowi, czy też braki przekazania na czas informacji o doręczeniu korespondencji - obciążają tegoż adresata (por. post. NSA z 31 lipca 2008 r. sygn. I FZ 319-325/08, z 31 marca 2012 r. sygn. II FZ 12/12, wyrok NSA z 8 sierpnia 2012 r., sygn. I FSK 1414/11). W związku z powyższym, skoro Skarżący zdecydował, aby to jego matka odbierała kierowaną do niego korespondencję w trakcie jego nieobecności, ewentualne opóźnienia związane z przekazywaniem informacji, jak również samej korespondencji obciążają Skarżącego i nie stanowią podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Nie jest zasadny również zarzut Skarżącego, dotyczący braku wezwania do podania daty, od kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu, jak również uprawdopodobnienia samej przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania. WINB skierował do Skarżącego precyzyjne wezwanie (w piśmie z 3 grudnia 2020r.), w którym zwrócił się m.in. o podanie daty, od kiedy ustąpiła przyczyna uchybienia terminu oraz do uprawdopodobnienia przyczyny uchybienia terminu. Organ postąpił więc stosownie do wymogów wynikających z art. 64 § 2 k.p.a. w powiązaniu z zasadą informowania, o której mowa w art. 9 k.p.a. Z tych względów, nie stwierdzając naruszenia art. 58 § 1 k.p.a. ani też uchybienia regułom procedury administracyjnej przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, Sąd skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 P.p.s.a.