II SA/Rz 1048/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 1048/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 1048/17, wydanym przez referendarza sądowego WSA w Rzeszowie, po rozpoznaniu wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, odmówiono wyżej wymienionej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca nie wymaga wsparcia w pełnym wymiarze, wraz z mężem dysponuje stałym dochodem, który przeznaczają na własne potrzeby. Mają zaspokojone potrzeby mieszkania i leczenia. Przymus adwokacko-radcowski na obecnym etapie nie obowiązuje. Zauważono nadto, że sprawa jest prawomocna. Sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia złożyła M. W. wskazując, że zostało ono wydane "nie w oparciu o przedstawioną sytuację finansową i rodzinną oraz materiał dowodowy i przepisy prawa, lecz wyłącznie by pozbawić ją możliwości obrony praw". Zawnioskowała o uchylenie postanowienia i obiektywną ocenę sytuacji finansowej i rodzinnej skutkującą zmianą zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw został złożony w terminie, co zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "P.p.s.a.") powoduje, że sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Prawo pomocy może być przyznanie stronie wyłącznie na jej wniosek, a taki w niniejszej sprawie dotyczył zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Dotyczy zatem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, co w przypadku osób fizycznych uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Wymóg spełnienia tej przesłanki ciąży na osobie wnioskującej. Orzeczenie w tej sprawie sąd wydaje na podstawie oświadczeń strony mając na uwadze okoliczności podane w tym oświadczeniu i w razie potrzeby przedstawione przez stronę dowody. Podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania. Stanowi o tym art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którym koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie ponoszą strony, od której to zasady instytucja przyznania prawa pomocy stanowi wyjątkowe odstępstwo. Strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, że mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. Sąd rozpoznający taki wniosek obowiązany jest interpretować ściśle przesłanki zastosowania omawianej instytucji. W rozpoznawanej sprawie z przedstawionych przez wnioskodawczynię informacji wynika, że wraz z mężem pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Ich dochód to pobierane świadczenia rentowe w łącznej wysokości 3 119 zł. Ich majątek to dom o pow. 64 m2 oraz działka siedliskowa o pow. 0,21 ha. Strona wskazała, że posiada zobowiązanie względem PGiNG w kwocie 4170 zł za gaz. Natomiast w styczniu bieżącego roku poniosła na utrzymanie domu następujące wydatki: prąd -138 zł, gaz – 388 zł, woda – 117 zł, telefon – 35 zł, konieczne lekarstwa to kwota – 1122 zł, dojazdy do lekarzy – 436 zł, wyżywienie – 870 zł. Po dokonaniu analizy zawartych w aktach sprawy informacji, Sąd uznał, że nie potwierdzają one spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, a sama wnioskodawczyni nie wykazała w sposób przekonywujący, że spełnia wymogi pozwalające na skorzystanie ze zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W ocenie Sądu referendarz sądowy prawidłowo uznał, że wnioskodawczyni wraz z mężem osiągają stały, nie najniższy dochód. Najbardziej podstawowe potrzeby tj. potrzeba zaspokojenia głodu, uzyskania lekarstw czy też potrzeba mieszkania są na bieżąco są zaspokajane. Analiza przedstawionych przez stronę wnioskującą informacji wykazała, że skarżąca jest w stanie wygospodarować środki na pokrycie kosztów postepowania, o czym świadczy uiszczony w sprawie wpis od zażalenia w kwocie 100 zł. Obecnie spoczywa na niej uiszczenie takiej samej kwoty od kolejnego zażalenia. Nie może umknąć uwadze, że na obecnym etapie postępowania nie obowiązuje także przymus adwokacko-radcowski, gdyż złożenie zażalenia od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu nie wymaga działania zawodowego pełnomocnika. Sąd podkreśla, że to strona wstępująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny (przedstawić dokumenty źródłowe), że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym względzie zasadami słuszności. Bada jedynie stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy, przy czym musi on nie budzić wątpliwości. Przedstawiona przez stronę sytuacja majątkowa, dawała referendarzowi sądowemu podstawę do odmowy przyznania wnioskodawcy prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stanowisko zawarte w orzeczeniu referendarza sądowego z dnia 24 kwietnia 2018 r. Sąd w pełni podziela. Z tych względów na mocy art. 260 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.