II SA/Rz 1026/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 12 października 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - postanawia - I. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

M. K. wezwany został do uiszczenia wpisu w wysokości 504 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W odpowiedzi złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, bowiem jego jedynymi źródłami utrzymania są: zasiłek stały – 455,40 zł, dodatek energetyczny – 11,22 zł oraz dodatek mieszkaniowy – 196,83 zł, łącznie 663,45 zł. Skarżący zwrócił uwagę, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Ponosi następujące opłaty: czynsz za mieszkanie – 96,90 zł, energia elektryczna – 41,70 zł, gaz – 59,68 zł, alimenty – 50 zł. Strona zajmuje mieszkanie o pow. 37,40 m.kw. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Analiza danych wniosku M. K. doprowadziła do konkluzji o jego częściowej zasadności tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Należy bowiem mieć na względzie, że są one wysokie (aktualnie jest to kwota 504 zł tytułem wpisu od skargi, warunkującego nadanie jej dalszego biegu), zwłaszcza porównując je z wysokością dochodów, którymi dysponuje strona (663,45 zł). Dochody te są na tyle niskie, że skarżący może z nich zaspokoić tylko podstawowe potrzeby życiowe i to z trudem. Nie sposób w takiej sytuacji wymagać, by pokrył on koszty sądowe w sprawie ze swojej skargi. Wówczas bowiem zostałby pozbawiony koniecznego utrzymania, co przemawia za zasadnością uwzględnienia jego żądania we wskazanej części. W myśl bowiem art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w takim właśnie wymiarze (tj. częściowym) przeznaczone jest dla osoby, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z kolei, całkowite prawo pomocy, a zatem obejmujące zarówno zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (art. 245 § 2 P.p.s.a.) adresowane jest do osoby, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Podkreślenia wymaga jeszcze, że wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, co z pewnością zmniejsza jego możliwości znalezienia pracy i poprawy swojej sytuacji finansowej. Pomimo jednak niewątpliwie trudnej sytuacji finansowej strony, orzeczono o odmowie przyznania jej prawa pomocy w większej części tj. również w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Podyktowane jest to wyjątkowością przedmiotowej instytucji. W myśl bowiem art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Oznacza to, że generalnie to zadaniem strony jest zgromadzenie środków, które potrzebne są do uczestnictwa w danym postępowaniu sądowym, czego winna mieć ona świadomość wstępując na drogę takiego postępowania. Stąd też i wobec wyraźnego brzmienia art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., czy art. 252 § 1 P.p.s.a., to strona winna udowodnić, że poza zakresem jej możliwości płatniczych znajduje się poniesienie kosztów konkretnego postępowania. Dodatkowo jednak należy mieć na względzie, że z mocy brzmienia art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną w niej podstawa prawną. Zatem wszelkie naruszenia prawa, których dopuściły się rozpoznające sprawę organy, sąd winien uwzględnić i ocenić pod kątem przewidzianych w P.p.s.a. przesłanek eliminacji zaskarżonego aktu z obrotu prawnego. Nie może także umknąć uwadze, że zawodowy pełnomocnik w postaci np. adwokata potrzebny jest tylko w ściśle określonych w P.p.s.a. przypadkach tj. przy sporządzaniu niektórych środków zaskarżenia. W niniejszej sprawie poprzez przyznanie skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych ma on zagwarantowany udział w postępowaniu sądowym i merytoryczne rozpoznanie sprawy, przy wzięciu pod uwagę treści art. 134 § 1 P.p.s.a. Uwzględniając to wszystko stwierdzono potrzebę przyznania M. K. prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych. Odmówiono natomiast ustanowienia na jego rzecz adwokata. Podstawę orzeczenia stanowi art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.