II SA/Po 97/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Skomra (sprawozdawca) Asesor WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 maja 2026 r. w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 listopada 2025 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

Wyrokiem z dnia 14 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 396/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi A. L., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 kwietnia 2024 r., nr [...] W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 – dalej "u.ś.w.") w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Nadto stosownie do art. 63 ust. 2 u.ś.w., osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Wobec tak sformułowanych przez ustawodawcę przepisów przejściowych uznać należało, że o możliwości przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego przesądzi spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 i art. 17 ust 1b u.ś.r. na dzień złożenia wniosku stosownie do art. 24 ust. 2 z uwzględnieniem ust. 2a u.ś.r., ponieważ wniosek został złożony do dnia 31 grudnia 2023 r. Jeżeli rozpatrujący ponownie sprawę organ dojdzie do przekonania, że skarżący spełnił przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na dzień złożenia wniosku będzie to oznaczało, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. W konsekwencji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych w oparciu o art. 63 ust. 1 u.ś.w. Z tych też względów materialnoprawną podstawę dla oceny zasadności wniosku Skarżącej winny stanowić przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. oraz przepisy ustawy z dnia 7 lipca 2023 roku o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 z późn. zm) w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Decyzją z dnia 27 listopada 2025 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania A. L. (dalej również jako "Skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 13 marca 2025 r. nr [...] W uzasadnieniu decyzji SKO, po przytoczeniu treści przepisów prawa wskazało, iż w wyroku z dnia 21października 2014 r. sygn. akt: K 38/13 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w punkcie 1 w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W ocenie Kolegium art. 17 ust. 1b u.ś.r., od momentu wejścia w życie w/w wyroku Trybunału, nie może być stosowany w jego dotychczasowym brzmieniu. Następnie Kolegium podniosło, iż w orzecznictwie podkreśla się, że u.ś.r. nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale "z treści art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (vide: wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., I OSK 2201/15, pub. CBOSA). Z analizowanego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (vide: wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13, pub. CBOSA)" - cyt. za WSA w Białymstoku z dnia 19.02.2019 r., sygn. akt: II SA/Bk 820/18. Organ zaznaczył, iż jedną z przesłanek uprawniających do świadczenia pielęgnacyjnego jest stała, osobista i długotrwała opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi przy tym stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, co oznacza konieczność istnienia ścisłego i bezpośredniego związku między rezygnacją z zatrudnia albo jego niepodejmowaniem a sprawowaną opieką. W ocenie Kolegium, dla oceny, czy w danej sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. niewystarczające jest samo wydanie wobec osoby niepełnosprawnej orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym wraz z odpowiednimi wskazaniami. W tym przypadku istotne jest szczegółowe ustalenie zakresu opieki sprawowanej przez wnioskodawcę, dostosowanej do stanu osoby niepełnosprawnej i jej potrzeb, co następuje przede wszystkim podczas wywiadu środowiskowego (art. 23 ust. 4aa u.ś.r.). Organ zaznaczył, iż w niniejszej sprawie organ I instancji przeprowadził z A. L. dwukrotnie wywiad środowiskowy. Podczas pierwszego wywiadu, w dniu 10października 2023 r. ustalono, że p. A. zamieszkuje z matką w jednopokojowym mieszkaniu. Zaznaczono, że E. L. samodzielnie wykonuje czynności pielęgnacyjne wokół siebie, samodzielnie też gotuje obiady, ubiera się, je. Pracownik socjalny wskazał, że p. A. robi matce zakupy, przygotowuje opał, wozi matkę do lekarzy. Wyjaśniono, że w 2017 r. p. E. uległa wypadkowi komunikacyjnemu, po którym wymagała opieki osób drugich we wszystkich czynnościach życiowych, przez ok. pół roku była osobą leżącą, nie doszła do całkowitej sprawności. Ustalono nadto, że p. L. posiada troje dzieci, opiekę nad nią sprawują też 2 córki, u których p. E. często przebywa. W dniu 10 lutego 2025 r. z E. L. przeprowadzono wywiad środowiskowy, podczas którego A. L. nie był obecny. W czasie wywiadu pracownik socjalny ustalił, że jej syn robi zakupy, zawozi ją do lekarzy, kupuje leki, rąbie drewno do pieca, czyści piec. Zaznaczono, że E. samodzielnie robi pranie, sprząta, przygotowuje posiłki. Wskazano, że A. L. zamieszkuje z partnerką i 5 dzieci w [...] oraz że p. E. odwiedza również córki. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Kolegium, organ I instancji prawidłowo uznał, że przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zostały spełnione w niniejszej sprawie. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że pomoc A. L. wobec matki koncentruje się wokół czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, czy też zawożenia do lekarzy, które są wykonywane w ogólnie przyjętych stosunkach pomiędzy rodzicami a dziećmi. Bezsporne jest, że A. L. nie zamieszkuje z matką, lecz w innej miejscowości (mieszka z partnerką i pięciorgiem dzieci). Na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie można przyjąć, że wnioskodawca opiekuje się matką całodobowo, czy przez większość doby. Nawet, jeśli p. L. przyjeżdża do matki codziennie nie świadczy to o sprawowaniu przez cały czas nad nią opieki, co zresztą wynika z charakteru tej opieki i zadań wykonywanych przez p. L. opisanych w treści przeprowadzonych wywiadów środowiskowych. Jednocześnie Kolegium wskazało, iż nie można też pominąć, że E. L. pomagają również 2 córki, u których ona często przebywa. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł A. L. zarzucają jej: - naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; - rażącą obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust 1 pkt 4 w zw z art. 17 ust la u.ś.r. poprzez przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że skarżący zalicza się do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, będącą jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż rodzeństwo skarżącego może partycypować w opiece nad niepełnosprawną matką, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia. Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie A. L. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto Skarżący wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: P.p.s.a.). Stosowny wniosek złożyła strona skarżąca, a organ w odpowiedzi na skargę nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. W rozpoznawanej sprawie Sąd, dokonując - w zakreślonych wyżej granicach -kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzja ta nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przedmiotowa sprawa była już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 14 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 396/24 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 – dalej "u.ś.w.") w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Nadto stosownie do art. 63 ust. 2 u.ś.w., osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Wobec tak sformułowanych przez ustawodawcę przepisów przejściowych uznać należało, że o możliwości przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego przesądzi spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 i art. 17 ust 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 323 – "u.ś.r.") na dzień złożenia wniosku stosownie do art. 24 ust. 2 z uwzględnieniem ust. 2a u.ś.r., ponieważ wniosek został złożony do dnia 31 grudnia 2023 r. Jeżeli rozpatrujący ponownie sprawę organ dojdzie do przekonania, że skarżący spełnił przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na dzień złożenia wniosku będzie to oznaczało, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. W konsekwencji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych w oparciu o art. 63 ust. 1 u.ś.w. Z tych też względów materialnoprawną podstawę dla oceny zasadności wniosku Skarżącego winny stanowić przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. oraz przepisy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 z późn. zm) w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Dokonując powyższej oceny, na podstawie przepisów ) w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w ślad za organem I instancji, uznało, iż Skarżący nie sprawuje stałej codziennej opieki nad matką i nie zachodzi w niniejszej sprawie związek przyczynowo-skutkowy między niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z pracy, a opieką nad niepełnosprawnym matką. W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie zaś do treści art. 17 ust 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W tym miejscu wskazać należy, że słusznie organy nie przyjęły jako podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, okoliczności powstania niepełnosprawności u matki Skarżącego po 18 lub 25 roku życia. Na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. W konsekwencji ww. wyroku TK sama okoliczność powstania niepełnosprawności po ukończeniu 18. roku życia, względnie 25. roku życia, u osoby podlegającej opiece, w przypadku, gdy wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej nie może wykluczyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wyeliminowana została negatywna przesłanka do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wskazana w art. 17 ust. 1b u.ś.r.. Wobec powyższego, w dalszej kolejności ocenie należało poddać stanowisko organu II instancji co do braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez Skarżącego z zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, iż w świetle aktualnie ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczność niepodejmowania zatrudnienia w okresie poprzedzającym wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie może stanowić jedynej negatywnej przesłanki decydującej o odmowie przyznania prawa do tego świadczenia. Orzecznictwo sądowe wskazuje obecnie, że ocenie podlega stan sprawy na moment złożenia wniosku o przyznanie tego świadczenia. To w dacie złożenia wniosku musi być spełniona przesłanka rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w powodu konieczności sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą bliską, a także zakres wykonywanej opieki wyklucza dalsze zatrudnienie lub podjęcie pracy zarobkowej. Dopiero istnienie takiego związku powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne staje się surogatem wynagrodzenia za pracę, której opiekun nie może podjąć bądź kontynuować (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1575/22, z 14 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 1239/22, z 21 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 794/22, CBOSA). Istotą świadczenia jest bowiem zrekompensowanie wynagrodzenia za pracę, z którego osoba opiekująca się musi zrezygnować z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą bliską w taki sposób, że sprawowanie tej opieki uniemożliwia dalsze zatrudnienie lub jego podjęcie chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Z powyższych względów stwierdzić należy, iż strona ubiegająca się o ustalenie tego prawa powinna sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, który obiektywnie zmusza ją do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, bądź wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej). Istotną jest tu ocena, czy zakres sprawowanej opieki wypełnia ustawowe przesłanki, warunkujące ustalenie tego prawa. Podkreślić należy, iż niewątpliwie świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za pozostawanie w gotowości do świadczenia czynności opiekuńczych. W ocenie Sądu norma art. 17 ust. 1 u.ś.r. odnosi się więc wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Spełnienie przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. oznacza, że czynności opiekuńcze muszą w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Oceny takiej powinien dokonać organ administracji, biorąc pod uwagę okoliczności konkretnej sprawy. Kluczowym jest, że w przywołanej regulacji brak jest wskazania dotyczącego sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która pomocy tego typu wymaga. Jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, opieka powinna mieć charakter stały, długotrwały w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalny, zaś jej zakres wyznaczony być powinien niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, czyli koniecznością wykonywania czynności w związku z ograniczoną możliwością podopiecznego do samodzielnej egzystencji, w warunkach dnia codziennego. Tak określony zakres opieki, uprawniający do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zależny jest więc od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej wsparcia, w tym: rodzaju niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych, itp. Powyższej oceny w żadnym wypadku nie zmienia wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 marca 2026 r., sygn. akt SK 18/22 (publ. OTK-A 2026/31) w którym orzeczono, że "art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1208, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w zakresie, w jakim uzależnia prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest niezgodny z art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej" W ocenie Sądu powyższe orzeczenie nie może prowadzić do uznania, iż podstawą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ma stanowić wyłącznie fakt legitymowania się przez osobę wymagającą opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podkreślić w tym miejscu należy, iż podstawą odmowy w niniejszej sprawie stanowił przede wszystkim zakres sprawowanej opieki, a nie fakt braku rezygnacji z zatrudnienia. Tym samym, w ocenie Sądu, na gruncie niniejszej sprawy, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 marca 2026 r., sygn. akt SK 18/22 nie ma wpływu na ocenę prawidłowości zapadłych decyzji. Wracając do istoty sprawy, a więc oceny czy zakres sprawowanej opieki jest wystarczający do uznania, że spełnione zostały przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego powtórzyć należy, że jedną z przesłanek uprawniających do świadczenia pielęgnacyjnego jest stała, osobista i długotrwała opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Tym samym jak słusznie wskazał organ dla oceny, czy w danej sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. niewystarczające jest samo wydanie wobec osoby niepełnosprawnej orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym wraz z odpowiednimi wskazaniami. W tym przypadku istotne jest szczegółowe ustalenie zakresu opieki sprawowanej przez wnioskodawcę, dostosowanej do stanu osoby niepełnosprawnej i jej potrzeb, co następuje przede wszystkim podczas wywiadu środowiskowego (art. 23 ust. 4aa u.ś.r.). W niniejszej sprawie stosowny wywiad środowiskowy został przeprowadzony dwukrotnie. Podczas pierwszego wywiadu, w dniu 10 października 2023 r. ustalono, że Skarżący zamieszkuje z matką w jednopokojowym mieszkaniu. Co istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy z omawianego wywiadu wynika, że E. L. samodzielnie wykonuje czynności pielęgnacyjne wokół siebie, samodzielnie też gotuje obiady, ubiera się. Natomiast Skarżący robi matce zakupy, przygotowuje opał, wozi matkę do lekarzy. W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 10 lutego 2025 r. z E. L. ustalono, że jej syn robi zakupy, zawozi ją do lekarzy, kupuje leki, rąbie drewno do pieca, czyści piec. Natomiast E. L. samodzielnie robi pranie, sprząta, przygotowuje posiłki. Ponadto w przeciwieństwie do wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w 2023 r. obecnie Skarżący nie zamieszkuje z matkę, a swoje centrum życiowe koncentruje w [...] gdzie zamieszkuje z partnerką i 5 dzieci. W świetle powyższych ustaleń zgodzić należy się z organami, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., ponieważ E. L. jest osobą samodzielną, a zakres sprawowanej opieki ogranicza się wokół czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, czy też zawożenia do lekarzy, które są wykonywane w ogólnie przyjętych stosunkach pomiędzy rodzicami a dziećmi. Nie ulega wątpliwości, iż Skarżący nie wykonuje czynności związanych ściśle z osobą matki. Z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych wynika, że E. L. jest osobą samodzielną - samodzielnie przygotowuje posiłki, gotuje, pierze, sprząta, wykonuje czynności pielęgnacyjne. Tym samym zasadnie organ uznał, iż brak jest podstaw do przyjęcia, że Skarżący - mieszkający w innej miejscowości - opiekuje się matką całodobowo, czy przez większość doby. Odnosząc się zaś do argumentu organu odwoławczego, iż osobie wymagającej opieki pomagają również 2 córki wskazać należy, że powyższa okoliczność nie może stanowić przesłanki odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, iż nie ma znaczenia ile osób jest zobowiązanych do alimentacji w stosunku do chorego wymagającego opieki. Norma art. 17 ust. 1 u.ś.r. jasno wylicza przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niedopuszczalne jest w tej sytuacji wprowadzanie przez organy administracyjne dodatkowych, negatywnych przesłanek przyznania tego rodzaju pomocy. Przyczyną odmowy ustalenia prawa nie może być więc posiadanie przez wnioskodawcę rodzeństwa, zobowiązanego alimentacyjnie - w tym samym stopniu co skarżący - wobec niepełnosprawnej matki. Jeżeli jest kilka osób zobowiązanych w równym stopniu do alimentacji, świadczenie można przyznać jednej z nich, pod warunkiem, że spełnia ona przewidziane prawem przesłanki (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 2 grudnia 2025 r. I OSK 2419/24; 28 maja 2025 r. I OSK 1277/24; 9 sierpnia 2023 r. I OSK 1661/22; 12 grudnia 2023 r. I OSK 2057/22; 6 lutego 2024 r., I OSK 157/23, publ: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawa o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy jest kilka osób zobowiązanych do alimentacji w tym samym stopniu, nie przewiduje pierwszeństwa względem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla jednej z nich w możliwości wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego łącznie przez wszystkich zobowiązanych. Skoro zatem skarżący, jako syn osoby wymagającej opieki, znajduje się wraz z rodzeństwem wśród osób wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., którym przy spełnieniu pozostałych warunków ustawowych przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, to do niego należy wybór czy wypełni swój obowiązek alimentacyjny względem matki poprzez sprawowanie osobistej opieki (nie podejmując, bądź rezygnując z zatrudnienia), czy też zapewni jej opiekę w inny sposób, np. podejmując zatrudnienie, dzieląc się obowiązkami opiekuńczymi z rodzeństwem. Ale z całą pewnością organ nie ma kompetencji by narzucać ani wybierać, kto z osób zobowiązanych do alimentacji, a tym samym uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego winien podejmować się opieki, skoro z przepisów taki wymóg nie wynika. Powyższe uchybienie nie miało jednak żadnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ jak wskazano wyżej, organy zasadnie uznały, że zakres sprawowanej opieki nie uzasadnia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a, skargę oddalił. ----------------------- 1