II SA/Po 959/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 08 września 2020 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2019 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.

Decyzją z [...] lipca 2019 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] - z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] - na podstawie art. 8 ust. 1 pkt. 1, art. 17 ust. 1 pkt. 5 art. 39 ust. 1 i 2 , art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2018 r. poz. 1508 ze zm.), przyznał M. H. zasiłek celowy w kwocie [...]- zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu odzieży i obuwia letniego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nie uwzględniono żądania pomocy na zakup żywności, środków czystości artykułów higienicznych, gdyż te wnioskodawca otrzymał w postaci zasiłku okresowego od czerwca do lipca 2019 r. Ponadto M. H. korzysta z pomocy w ramach Programu Operacyjnego "Pomoc Żywnościowa 2014-2020", współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym. Organ wskazał również, że koszty utrzymania lokalu nie mieszczą się w zadaniach pomocy społecznej a pomoc w tym zakresie uregulowana jest w ustawie z [...] czerwca 2011 r o dodatkach mieszkaniowych. M. H. nie potrafił przy tym doprecyzować na czym miałaby oczekiwana pomoc w tym zakresie polegać. Odwołanie od tej decyzji wniósł M. H.. Decyzją z [...] września 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko organu I instancji wyrażone w jej uzasadnieniu. Kolegium zwróciło również uwagę, iż M. H. wykazuje postawę roszczeniową, a będąc osobą bezrobotną nie czyni żadnych kroków w celu zmiany swojej sytuacji, nie jest nawet zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy. Na powyższą decyzję M. H. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W jej uzasadnieniu wskazał, że produkty uzyskane z Programu "Pomoc Żywnościowa 2014-2020" wystarczyły mu tylko na kilka dni, były złej jakości, część tej pomocy M. H. odstąpił innym potrzebującym. Zarejestrował się już w PUP w [...]. Skarżący wskazał, że uważa się za osobę prześladowaną przez różne instytucje. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się niezasadna. Na wstępne wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest zgodność z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2019 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję przyznającą skarżącemu zasiłek celowy w kwocie [...]zł. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa, brak jest więc podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowiły przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1507) – w skrócie: u.p.s. Zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jak przy tym wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...]zł. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący spełnia kryterium dochodowe albowiem jest osobą bezrobotną i w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku jedyny jego dochód stanowił zasiłek okresowy w wysokości [...] zł. Skarżący kwestionuje wysokość przyznanego świadczenia twierdząc, iż udzielona pomoc nie jest wystarczająca na zaspokojenie wszystkich jego zgłaszanych potrzeb, w szczególności z uwagi na ceny posiłków i niewystarczającą pomoc z programu "Pomoc Żywnościowa 2014-2020". Wyjaśnić należy, iż rozpoznanie wniosku o przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s. opiera się na zasadzie uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę w art. 39 ust. 1 u.p.s. określenie "może być przyznany", zamiast określenia "przyznaje się". Oznacza to, że nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do jego uzyskania nie stwarza po stronie organu obowiązku jego przyznania w wysokości żądanej przez stronę. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia, uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz liczby innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna, była najtrudniejsza. Ponadto organ winien brać pod uwagę możliwości wnioskodawcy w przezwyciężeniu jego sytuacji bytowej. Rolą pomocy społecznej nie jest bowiem stałe dostarczanie obywatelom środków utrzymania ani pokrywanie wszelkich wydatków przez nich ponoszonych, lecz wyłącznie – jak to ujęto w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s. – umożliwienie przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej oraz wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokajania niezbędnych potrzeb. Pomoc społeczna w swej istocie ma charakter subsydiarny, uzupełniający, a więc nie zaspakajający całkowicie potrzeb jej beneficjentów, którzy powinni wykorzystywać własne środki i możliwości (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2019 r., I OSK 3714/18, orzeczenia.nsa.gov.pl). Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżący jest osobą młodą (rocznik [...] r.), bezdzietną, zdrową, zdolną do pracy. Gospodaruje sam w lokalu należącym do członka rodziny (skarżący nie wskazał kim jest właściciel lokalu). Nie ponosi kosztów związanych z mieszkaniem (czynsz, opłaty). Podczas wywiadu środowiskowego skarżący nie udzielił szczegółowych informacji na temat jego sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i bytowej. Aktualnie nie pracuje, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy. Z wywiadu środowiskowego wynika, iż skarżący korzystał z programu FEAD (Program Operacyjny Pomoc Żywnościowa 2014-2020 ) i darmowych obiadów. Jak wynika z rozstrzygnięć organów skarżącemu udzielona została pomoc poprzez przyznanie świadczenia pieniężnego w kwocie [...]- zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu odzieży i obuwia letniego. Organ I instancji wykazał, iż brak jest przesłanek do przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności i na wydatki związane z eksploatacją mieszkania, a przyznane środki pozwalają realizację zgłoszonej przez skarżącego potrzeby nabycia odzieży i butów. Skarżący otrzymuje już pomoc w formie zasiłku okresowego, pomoc w dożywianiu, jak też z nie ma obiektywnych przeszkód w możliwości podjęcia pracy w celu poprawy swojej obecnej sytuacji życiowej i majątkowej. Ponadto z akt sprawy wynika, iż ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, które są finansowane przez rodzinę. Skarżący regularnie korzysta z świadczeń z pomocy społecznej, jednak korzystanie z instytucji zasiłku celowego nie może polegać na stałym finansowaniu potrzeb wnioskodawcy. Odnosząc się do zastrzeżeń skarżącego dotyczących udzielanej pomocy żywnościowej (program FEAD ) stwierdzić należy, iż rezygnacja z tej formy pomocy nie daje podstaw, aby otrzymać "w zamian" zasiłek celowy. Z zebranej w sprawie dokumentacji, zwłaszcza oświadczeń samego zainteresowanego, nie wynika, że doszło do takich zdarzeń, które całkowicie wykluczałyby korzystanie z pomocy żywieniowej. Jakkolwiek wybór i jakość oferowanych produktów żywnościowych mogą skarżącemu nie odpowiadać (skarżący w żaden sposób nie wykazał lub chociaż uprawdopodobnił organom, iż oferowana żywność nie nadaje się do spożycia), jednak musi on mieć świadomość, że nie mając dochodów, korzysta z pomocy nieodpłatnej, a ta jest świadczona w określonych formach – nie tylko przez przyznawanie środków finansowych. Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, że organy orzekające w sprawie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, gdyż podjęto wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego, a decyzji wydanej w sprawie nie można określić jako nacechowanej dowolnością. Zdaniem Sądu pod adresem organów orzekających w sprawie nie może być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia przepisów art. 7, 8, 9, 11 77, 86 i 107 § 3 K.p.a. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy obu instancji wyprowadziły merytorycznie uzasadnione i logiczne wnioski, będące wynikiem swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.). Natomiast fakt, że skarżący nie zaakceptował wysokości przyznanego świadczenia, nie świadczy o naruszeniu przez nie przepisów postępowania. Rację mają orzekające w sprawie organy wskazując, że w sytuacji, gdy skarżący jest osobą zdrową, zdolną do pracy, może podjąć działania, które poprawiają jego sytuację życiową i majątkową. Zadaniem pomocy społecznej nie jest sfinansowanie wszystkich potrzeb wnioskodawcy, a jedynie udzielenie wsparcia, limitowanego możliwościami finansowymi organu. Wobec powyższego, wniesiona skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).