II SA/Po 839/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lutego 2023 r. sprawy ze skargi B. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę.

Burmistrz Miasta [...] postanowieniem z dnia 23 lutego 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 83f ust. 5 i 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020., poz. 55 ze zm.; dalej: "u.o.p.") w związku ze zgłoszeniem zamierzonego usunięcia drzew z terenu nieruchomości w P., ul. [...], działka nr [...] obręb P., nałożył na B. D. obowiązek uzupełnienia zgłoszenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia poprzez wyrażenie zgody na usunięcie drzew przez współwłaściciela, którego podpis nie został złożony na wniosku. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 83 f ust. 9 u.o.p., w przypadku, gdy zgłoszenie nie zawiera wszystkich elementów wskazanych w ust. 5, właściwy organ w drodze postanowienia nakłada obowiązek uzupełnienia zgłoszenia w terminie 7 dni. Według informacji z rejestru gruntów działka objęta wnioskiem posiada dwoje współwłaścicieli, co uzasadnia wydanie postanowienia. W zażaleniu z dnia 4 marca 2022 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego B. D. wskazał, że w czasie rozmowy telefonicznej z pracownikiem urzędu prowadzącym sprawę wyjaśnił, iż drugi ze współwłaścicieli działki – żona odwołującego – od roku nie żyje i w chwili obecnej za sprawy dotyczące bezpieczeństwa nieruchomości odpowiedzialny jest odwołujący. Poinformował także, że z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku wystąpił do Sądu Rejonowego w P. w dniu 20 września 2022 r. Orzeczenia w tej sprawie jeszcze nie otrzymał. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 20 lipca 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "K.p.a."), stwierdziło niedopuszczalność zażalenia. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że w sprawie zaistniały przesłanki o charakterze przedmiotowym uzasadniające stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia na zaskarżone postanowienie Burmistrza Miasta P. w sprawie nałożenia obowiązku uzupełnienia zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa. Z art. 141 § 1 K.p.a. wynika, że na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego ani przepisy ustawy o ochronie przyrody nie przewidują żadnego środka zaskarżenia dla postanowień wydawanych w trybie art. 83f ust. 9 u.o.p. Zgodnie z art. 142 K.p.a. postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć w odwołaniu od decyzji, w przedmiotowym przypadku — w odwołaniu od sprzeciwu wobec zamiaru usunięcia drzewa. W skardze z dnia 25 października 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu B. D. powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Kontroli Sądu poddano postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lipca 2022 r., nr [...], stwierdzające niedopuszczalność zażalenia B. D. na postanowienie Burmistrza Miasta [...] z dnia 23 lutego 2022 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia obowiązku uzupełnienia zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym stanowisko organu odwoławczego jest prawidłowe, albowiem od postanowienia w sprawie nałożenia obowiązku zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa zażalenie nie przysługuje. W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że przepisy ustawy o ochronie przyrody nakładają na właścicieli nieruchomości obowiązek uzyskania zezwolenia lub też zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa w zależności od gatunku drzewa oraz obwodu pnia. Zgodnie z art. 83f ust. 4 u.o.p., właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza: 1) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego; 2) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego; 3) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew. Jak przy tym wynika z art. 83f ust. 5 u.o.p., zgłoszenie, o którym mowa w ust. 4, zawiera imię i nazwisko wnioskodawcy, oznaczenie nieruchomości, z której drzewo ma być usunięte, oraz rysunek albo mapkę określającą usytuowanie drzewa na nieruchomości. Stosownie do art. 83f ust. 9 u.o.p., w przypadku gdy zgłoszenie nie zawiera wszystkich elementów wskazanych w ust. 5, właściwy organ, w drodze postanowienia, nakłada obowiązek uzupełnienia zgłoszenia w terminie 7 dni. W przypadku nieuzupełnienia zgłoszenia w trybie określonym w ust. 9 organ wnosi sprzeciw (art. 83f ust. 15 pkt 2 u.o.p.). Zauważenia wymaga, że w treści art. 83f ust. 9 u.o.p. ani w żadnym innym przepisie ustawy o ochronie przyrody ustawodawca nie wskazał, że na postanowienie w sprawie nałożenia obowiązku uzupełnienia zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa przysługuje zażalenie. Tymczasem zgodnie z art. 141 § 1 K.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Oznacza to, że ustawodawca przewidział możliwość zaskarżenia postanowienia w administracyjnym toku instancji tylko w ściśle określonych przypadkach. Jak wynika przy tym z art. 134 w związku z art. 144 K.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia. Przepisy te znajdują zastosowanie, gdy zażalenie jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych (np. złożenie środka zaskarżenia przez nieuprawniony podmiot) albo z przyczyn przedmiotowych (np. złożenie środka zaskarżenia nieprzewidzianego w ustawie albo złożenie środka zaskarżenia od aktu niezaskarżalnego). Niedopuszczalne jest bowiem zażalenie na postanowienie, co do którego ustawodawca nie przewidział uprawienia do jego zaskarżenia. Oznacza to, że wskazane postanowienie strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji, o czym stanowi art. 142 K.p.a. Co więcej, błędne pouczenie zawarte w postanowieniu organu I instancji co do możliwości jego zaskarżenia nie oznacza przyznania stronie prawa do takiego zaskarżenia. Prawo do zaskarżenia danego orzeczenia lub czynności organu wynikać bowiem musi z przepisu ustawy i nie podlega dowolnej modyfikacji. W zakresie zaskarżalności postanowień przepis art. 141 § 1 K.p.a. stanowi wyraźnie, że na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Błędne pouczenie dokonane przez organ nie kreuje dla strony postępowania uprawnień nieprzewidzianych normami ustawowymi, a wobec tego nie stwarza prawa do skutecznego złożenia zażalenia. Odnosząc się do treści skargi Sąd wskazuje, że nie mógł zająć stanowiska w kwestii zasadności nałożenia na skarżącego obowiązku uzupełnienia zgłoszenia. Kontroli Sądu poddano bowiem postanowienie wydane na podstawie 134 w związku z art. 144 K.p.a. Zasadność nałożenia obowiązku uzupełnienia zgłoszenia skarżący może podważać w odwołaniu od sprzeciwu wobec zamiaru usunięcia drzewa (art. 142 K.p.a.) i później, w skardze do Sądu na wydane w tej sprawie decyzje. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: "P.p.s.a."), oddalił skargę. Na mocy art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.