II SA/Po 836/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 lipca 2023 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 11 października 2022 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę

Decyzją z dnia 11 października 2022 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "Samorządowe Kolegium Odwoławcze" lub "organ"), po rozpatrzeniu odwołania G. M., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 13 września 2022 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie opłacenia zaległych faktur za zużycie energii elektrycznej w łącznej kwocie [...]zł. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, że G. M. wystąpiła z wnioskiem 25 sierpnia 2022 r., o przyznanie pomocy obejmujące spłatę zaległych faktur za zużycie energii elektrycznej. Prowadzący postępowanie organ I instancji – Prezydent Miasta [...] przeprowadził ze skarżącą wywiad środowiskowy w formie rozmowy telefonicznej w dniu 02 września 2022 r. Podczas jego trwania ustalono, iż skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i przebywa na emeryturze. Ponadto jest osobą długotrwale chorującą. Wyrokiem sądu sygn. akt VI U [...] z dnia 16 października 2013 r. została zaliczona do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności na stałe. Ustalono, że dochód skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. sierpień 2022 r. stanowiło świadczenie ZUS w wys. [...] zł. Organ stwierdził, że powyższa kwota przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej i rozpoznał wniosek skarżącej na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Prezydent Miasta [...] zauważył jednakże, że potrzeba, w przedmiocie opłacenia zaległych faktur za zużycie energii elektrycznej w łącznej kwocie [...]zł. została już zgłoszona przez skarżącą wnioskiem z dnia 06 maja 2022 r. i została zakończona decyzją z dnia 22 sierpnia 2022 r. W tym stanie rzeczy, w ocenie Prezydenta, należało umorzyć postępowanie administracyjne. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła G. M.. Rozpoznając wniesione odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło opinię Prezydenta, co do konieczności umorzenia postępowania administracyjnego, uznając, że w okolicznościach faktycznych sprawy konieczne było umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm. – dalej jako "K.p.a."). Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła G. M. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 02 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". W związku z tym zarządzeniem z dnia 21 listopada 2023 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na opłacenie zaległych faktur za zużycie energii elektrycznej w łącznej kwocie [...]zł. Rozstrzygnięcie to ma charakter procesowy, co oznacza, że w sprawie tej nie doszło do merytorycznej oceny złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Określenie "postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe" obejmuje się m.in. sytuację funkcjonowania w obrocie prawnym orzeczenia rozstrzygającego w sposób ostateczny daną sprawę. Kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe nawet wtedy, gdy wydane orzeczenie kończące sprawę jest wadliwe. Niedopuszczalne jest bowiem ponowne rozstrzyganie sprawy już rozstrzygniętej innym orzeczeniem ostatecznym, bowiem prowadziłoby to do naruszenia obowiązującej również w postępowaniu administracyjnym zasady res iudicata. Innymi słowy, zawarta w uprzednio wydanym rozstrzygnięciu norma indywidualna oraz skonkretyzowany w niej w sposób autorytatywny stosunek administracyjnoprawny determinują zakres stanu rzeczy osądzonej. Dopóki norma taka pozostaje w obrocie prawnym, stan rzeczy osądzonej będzie stanowił przeszkodę do ingerencji w wynikające z niej uprawnienia i obowiązki. Stan taki będzie zachodził, gdy wystąpi tożsamość adresatów normy indywidualnej, dyspozycji normy indywidualnej oraz jej przedmiotu (określonej rzeczy). Stwierdzenie takiego stanu obliguje organ do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Umorzenie postępowania nie jest przy tym zależne ani od woli organu administracji, ani tym bardziej pozostawione do uznania organu - organ ten jest zobowiązany do umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia jego bezprzedmiotowości. Decyzja wydana na skutek rozpatrzenia takiego wniosku, jak słusznie wskazał organ, byłaby bowiem obarczona wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Decyzja ostateczna oznacza zatem rozstrzygnięcie sprawy w sposób definitywny. Dopiero gdyby nastąpiła eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym ostatecznego rozstrzygnięcia, wówczas otworzyłaby się możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy. W kontekście powyższych rozważań, wskazać należy, że z akt sprawy wynika, iż skarżąca wnioskami z dnia 13 kwietnia 2022 r. i 20 kwietnia 2022 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na opłacenie faktur za energię elektryczną w wysokości [...] zł. Postępowanie prowadzone wówczas zostało zakończone wydaniem przez Prezydenta decyzji z dnia 22 sierpnia 2022 r. odmawiającej przyznania wnioskowanej pomocy. Skarżącą w dniu 25 sierpnia 2022 r. zwróciła się ponownie o przyznanie pomocy finansowej na opłacenie faktur za energię elektryczną w wysokości [...] zł. Organ w pierwszej kolejności po wpłynięciu wniosku, w trakcie rozmowy telefonicznej, ustalił, iż nie zmieniła się sytuacja materialno-bytowa tj. skarżąca w dalszym ciągu prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się z emerytury oraz choruje przewlekle. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie oraz sprawie poprzednio prowadzonej i zakończonej decyzją bezspornie zachodzi tożsamość podmiotowa (wniosek Skarżącej), przedmiotowa, gdyż sprawy dotyczą tego samego stanu prawnego i żądania przyznania pomocy finansowej na opłacenie faktur za energię elektryczną i w niezmienionym stanie faktycznym (niezmieniona sytuacja materialno-bytowa). Tym samym wydanie decyzji o umorzeniu postępowania uznać należało za prawidłowe. Sąd nie dopatrzył się przy tym uchybień w przeprowadzonym postępowaniu. Uzasadnienie decyzji zawiera elementy wymagane przez art. 107 § 3 K.p.a. Organy wyjaśniły, dlaczego postępowanie administracyjne okazało się bezprzedmiotowe i dlaczego konstatacja taka skutkowała umorzeniem postępowania. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.