II SA/Po 816/22

Dnia 24 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 maja 2023 roku sprawy ze skargi Redaktora naczelnego dziennika "X" – M. J. na decyzję Dyrektora Instytutu [...] z siedzibą w P. z dnia 29 września 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Instytutu [...] z dnia 12 sierpnia 2022 r., nr [...], II. zasądza od Instytutu [...] z siedzibą w P. na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Dyrektor Instytutu [...] (dalej: "Dyrektor Instytutu") decyzją z 29 września 2022 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku M. J. redaktora naczelnego dziennika "X." (dalej: "strona") o ponowne rozpoznanie sprawy od decyzji tego organu z 12 sierpnia 2022 r., nr [...], w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej, utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym. Dnia 1 sierpnia 2022 r. złożono do Instytutu [...] – za pośrednictwem poczty elektronicznej – wniosek o udzielenie informacji publicznej: 1. Na jakim adresie oraz w których budynkach dokonywał się lub dokonuje się proces sekwencjonowania oraz transferu technologii niezbędnych do stworzenia GMP w ramach projektu [...]? 2. Na jakim etapie jest proces sekwencjonowania oraz transferu technologii niezbędnych do stworzenia GMP w ramach projektu [...]? 3. Na jakim etapie jest proces stworzenia GMP w ramach projektu [...]? 4. Czy i w jakim zakresie ze środków publicznych jest finansowany proces sekwencjonowania oraz transferu technologii niezbędnych do stworzenia GMP w ramach projektu [...] oraz proces stworzenia GMP w ramach projektu [...]? 5. Na jakiej podstawie prawnej jest dokonywany proces stworzenia GMP w ramach projektu [...]? 6. Jaki jest cel społeczny lub ekonomiczny projektu [...]? 7. Jakie zezwolenia uzyskano w ramach procesu sekwencjonowania oraz transferu technologii niezbędnych do stworzenia GMP w ramach projektu [...] oraz samego projektu [...]? 8. W jakim okresie czasu i na jakich miejscowościach oraz w jakiej ilości nastąpiło pobranie próbek DNA w ramach projektu [...] oraz samego projektu [...]? 9. Jakie wyniku uzyskano dotychczas w ramach projektu [...] oraz samego projektu [...]? 10. Czy w związku z udziałem w projekcie partnera z C. do C. przekazano lub udostępniono temu partnerowi jakiekolwiek dane lub próbki DNA? Dyrektor Instytutu decyzją z 12 sierpnia 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 5 ust. 2, art. 17 ust. 1 i art. 16 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej: "u.d.i.p.") w zw. z art. 3a oraz art. 25 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 1984 r. – Prawo prasowe (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1914 ze zm.), odmówił udostępnienia informacji publicznej na pytanie 1, 2, 3, 7, 8, 9 i 10. W uzasadnieniu podano, że Instytut [...] wraz z Politechniką [...] oraz Centrum Badań [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. na podstawie umowy o dofinansowanie projektu w ramach programu operacyjnego inteligentny rozwój nr [...] z 22 grudnia 2016 r. zawartej z Ośrodkiem Przetwarzania Informacji [...] realizują wspólnie, w ramach Działania [...] Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020, projekt pod nazwą "ECB[...] – Europejskie Centrum Bioinformatyki [...]" znajdujący się na Polskiej Mapie Infrastruktury Badawczej. Zważywszy, że stosownie do postanowień art. 381 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 574 ze zm., dalej także: "P.s.w.") wnioski, opinie, umowy i raporty dotyczące zadań finansowanych ze środków finansowych, o których mowa w art. 365 pkt 4 lit. b oraz pkt 5, 7, 11 i 12, oraz dotyczące Mapy (Polskiej Mapy Infrastruktury Badawczej – art. 373 ust. 4 pkt 5 powyższej ustawy) stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Instytut udzielił odpowiedzi na zawarte we wniosku pytania nr 4, 5 i 6, na które odpowiedzi są publicznie dostępne, natomiast odmówił udostępnienia informacji publicznej na pytania nr 1, 2, 3, 7, 8, 9 i 10. Jak wyjaśnił dalej Dyrektor Instytutu podstawę prawną wydania decyzji odmownej stanowi również art. 5 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu m.in. ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy. Organ zauważył, że w umowie zawartej pomiędzy Instytutem i Politechniką [...] a C. sp. z o.o. na dostawę produktów innowacyjnych tworzących Genomiczną Mapę Polski (GMP) strony umowy zobowiązały się do traktowania jako poufnych i zachowania w tajemnicy następujących informacji pozyskanych w związku z zawarciem i wykonywaniem umowy: a) informacji technicznych, technologicznych, naukowych, ekonomicznych, finansowych, prawnych, organizacyjnych i innych dotyczących danej strony, w tym jej konsultantów, pracowników lub usługodawców, produktów, procesów, wynalazków, oprogramowania, b) informacji dotyczących działalności badawczo-rozwojowej ujawnionych w trakcie współpracy, c) informacji dotyczących prowadzonych prac w ramach umowy, w tym ich efektów na każdym etapie realizacji, bez względu na stopień szczegółowości. Strony uzgodniły również, że informacje poufne niezależnie od sposobu, formy i źródła ich udostępnienia stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i podlegają również tam wskazanej ochronie. W ten sposób w ocenie Dyrektora Instytutu wypełniona została przesłanka formalna ochrony informacji na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1233 ze zm., dalej także: "u.z.n.k."). O spełnieniu przesłanki materialnej zdaniem tego organu przesądza wartość projektu (w tym dofinansowania), która uzasadnia konieczność i potrzebę ochrony całego know-how związanego z powstaniem i sposobem realizacji projektu. Brak uznanie tych informacji za tajemnicę przedsiębiorcy i objęcia ich ochroną przed nieuprawnionym ujawnieniem mógłby negatywnie wpłynąć na sytuację przedsiębiorcy umożliwiając np. konkurencji zdobycie wiedzy fachowej (związanej z realizowanym projektem) bez żadnego wysiłku finansowego, organizacyjnego, biznesowego i naukowego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 9 września 2022 r. strona wniosła o uchylenie decyzji wydanej w I instancji oraz udzielenie odpowiedzi na zadane pytania. Strona stwierdziła, że zwróciła się w trybie art. 3a i art. 4 Prawa prasowego o udzielenie informacji niezbędnych do sporządzenia krytyki prasowej w następujących aspektach zadania wykonywanego ze środków publicznych: 1. Na jakim adresie oraz w których budynkach (bez wskazania konkretnych pomieszczeń) wykonywane są działania związane z zamówieniem publicznym. 2. Na jakim etapie znajduje się proces realizacji zamówienia publicznego w tym sekwencjonowanie oraz transfer technologii niezbędnej do wykonania zadania opłacanego ze środków publicznych. 3. Na jakim etapie znajduje się proces wykonania zadania wykonywanego ze środków publicznych. 4. Czy w toku wykonywania zadań opłaconych ze środków publicznych uzyskiwano zezwolenia, a jeśli tak to jakie? 5. W jakim czasie i miejscowościach oraz w jakiej ilości nastąpiło pobranie elementów składowych niezbędnych do wykonania zadania opłacanego ze środków publicznych. 6. Jakie wyniki dotychczas uzyskano w toku realizacji zadania opłacanego ze środków publicznych. 7. Czy w związku z realizacją zadania opłacanego ze środków publicznych przekazano poza granicę państwa dane lub próbki DNA obywateli polskich. Zdaniem strony skoro przedmiotem ochrony jest prawo dziennikarzy do dokonywania krytyki prasowej, w tym prawo do rzetelnego ukazania miejsc lub przebiegu wydarzeń, albo określonych faktów, to nie można uznać, że pytania zmierzające jedynie do stwierdzenia istnienia określonych faktów albo ich zaprzeczenia stanowią naruszenie tajemnicy handlowej przedsiębiorstwa jeśli związane są jedynie z weryfikacją faktów w oparciu o przepisy u.d.i.p. Pytania nie zmierzają do ustalenia metodologii zadań, technologii badań, czy innych elementów związanych z powszechnym rozumieniem tajemnicy technologicznej podmiotu gospodarczego. Zmierzają one do ustalenia czy zadanie opłacone ze środków publicznych jest faktycznie realizowane, a jeśli tak to na jakim etapie realizacji się znajduje i gdzie (jako miejsce – adres) jest aktualnie wykonywane. Dane te nie stanowią tajemnicy handlowej, lecz objęte są prawem do informacji publicznej w celu zweryfikowania, czy zadanie opłacone ze środków publicznych istotnie jest realizowane. Pytania z zakresu 1, 2, 3, 7, 8 i 9 zawierają znaczny stopień ogólności pozwalający na udzielenie odpowiedzi bez wnikania w szczegóły technologii badań, czy innych elementów mogących mieć cechy tajemnicy handlowej, technologicznej, czy innej formy informacji niejawnej. Z kolei odnośnie pytania 10 wyjaśniono, że w toku zbierania materiałów prasowych uzyskano wysoce prawdopodobny dowód z dokumentu, że doszło do przekazania danych i próbek DNA obywateli polskich poza granicę Polski w sposób zagrażający bezpieczeństwu państwa. Celem zweryfikowania tej okoliczności ponowiono pytanie w tym zakresie. Dyrektor Instytutu, utrzymując w mocy decyzję wydaną w I instancji, wskazał, że podane w piśmie z 9 września 2022 r. pytania są inne niż te, na które strona domagała się odpowiedzi we wniosku z 1 sierpnia 2022 r. i na które decyzją z 12 sierpnia 2022 r. odmówiono udostępnienia informacji publicznej. Organ podtrzymał stanowisko, że wniosek o ujawnienie informacji zawartych w pytaniach 1, 2, 3, 7, 8, 9 i 10 dotyczył informacji, które traktowane są jako poufne i stanowiące tajemnicę przedsiębiorcy konieczna była i jest odmowa ich udzielenia. Odmowa ta znajduje oparcie w art. 381 ust. 1 P.s.w. oraz w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. W skardze skierowanej do tut. Sądu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz nakazanie organowi udzielenia odpowiedzi na zadane pytania, względnie skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podniesiono, że na etapie odwołania doprecyzowano zakres i charakter pytań w taki sposób, aby jednoznacznie wskazać co jest ich celem, w jakim zakresie oczekiwana jest odpowiedź i jaki jest ich kontekst. W ocenie skarżącego stanowisko prezentowane przez organ jest chybione i oparte o wadliwą wykładnię przepisów prawa oraz ocenę stanu faktycznego. Powołując się na wyroki o sygn. II SA/Po [...], II SA/Po [...] i II SA/Po [...] skarżący podniósł, że Dyrektor Instytutu jest podmiotem, który powinien udzielić informacji publicznej w związku z realizacją projektu Genomiczna mapa Polski realizowanego z wykorzystaniem środków publicznych. Odmowa udzielenia informacji w powyższym zakresie jest działaniem chybionym. Przesłanki odmowy z art. 381 ust. 1 P.s.w. muszą być spełnione łącznie. Tymczasem zarówno w powołanych sprawach, jak i w niniejszym postępowaniu organ nie wykazał, aby bardzo ogólne pytania dotyczące miejsca i sposobu wykonywania badań, aktualnego etapu realizacji projektu naruszały treść tajemnicy przedsiębiorstwa. Ponadto, nie sposób uznać by pytania dotyczące etapu prac, miejsca ich wykonywania, zakresu uzyskanych zezwoleń, obszaru pobrania próbek, czy też ewentualnie wstępnie uzyskanych wyników – stanowiły jakąkolwiek formę tajemnicy technologicznej, czy innej przedsiębiorstwa. Biorąc pod uwagę poziom ogólności pytań (doprecyzowany zakresem oczekiwanej odpowiedzi w odwołaniu) żadna z oczekiwanych ewentualnie odpowiedzi nie zmierza do ujawnienia szczegółowego sposobu działania zobowiązanego, czy jego technologii i badań. Skarżący jako prasa oczekuje jedynie informacji obszarowej o miejscu podjętych badań i miejscu ich wykonywania, wskazania danych pozwalających na zweryfikowanie zgodności z prawem podejmowanych czynności oraz zgodności tych działań z jawną przecież umową o realizacje projektu. Ogólnikowość co do faktów zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie pozwala na przyjęcie, że odmowa udzielenia odpowiedzi na pytania ma jakiekolwiek uzasadnienie nie tylko formalne ale i faktyczne. Organ poza powołaniem się na przepisy prawa nie wykazał a nawet nie podjął próby wskazania w jaki sposób i w jakim zakresie zadane pytania miałyby naruszać tajemnicę przedsiębiorstwa. Zdaniem skarżącego w okolicznościach sprawy oczywistym jest, że doszło do uniemożliwienia zebrania materiału niezbędnego do sporządzenia krytyki prasowej. Dyrektor Instytutu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko i odnosząc się do skargi. W piśmie procesowym z 15 grudnia 2022 r. skarżący podtrzymał złożoną skargę. Dyrektor Instytutu w piśmie procesowym z 31 marca 2023 r. podtrzymał prezentowane dotychczas stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) – w stanie prawnym znajdującym w tej sprawie zastosowanie – przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zarządzeniem z 15 marca 2023 r. Przewodniczący Wydziału II tut. Sądu w oparciu o przywołaną powyżej regulację skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym z uwagi na jej przedmiot (dostęp do informacji publicznej) oraz obowiązujące w tut. Sądzie obostrzenia sanitarne i brak możliwości technicznych po stronie sądu, aby wszystkie sprawy rozpoznać w rozsądnym terminie na rozprawie. Strony zostały o tym poinformowane celem umożliwienia zajęcia ewentualnego dalszego stanowiska z czego strony zresztą skorzystały. Zaskarżona decyzja Dyrektora Instytutu [...] z 29 września 2022 r., nr [...], jak i poprzedzająca jej wydanie decyzja tego organu z 12 sierpnia 2022 r., nr [...], wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") daje podstawę do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Decyzje powyższe – wydane w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej – oparte zostały o art. 16 w zw. z art. 17 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z art. 16 ust. 1 tej ustawy odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 tej ustawy przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Jak stanowi art. 16 ust. 2 u.d.i.p. do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni; 2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzje o odmowie udostępnienia informacji. Stosownie zaś do art. 17 ust. 1 u.d.i.p. do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej w realiach kontrolowanej sprawy złożony został w formie wiadomości e-mail, opatrzonej tytułem "zapytanie prasowe" pochodzącej z adresu: x@gmail.com. We wstępie tej wiadomości powołano się na art. 3a Prawa prasowego. Istotne w tym miejscu jest odnotowanie, że zgodnie z art. 3a Prawa prasowego w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. W sprawie poza sporem jest przy tym to, że Dyrektor Instytutu jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Również poza sporem pozostaje aspekt przedmiotowy sprawy rozumiany jako zasadność uznania wnioskowanych informacji za informację publiczną (por. art. 6 ust. 1 u.d.i.p.). Zatem po ustaleniu, że wniosek o udostępnienie informacji pochodzi od prasy, a informacja ta stanowi informację publiczną, zastosowanie znalazł tryb określony w u.d.i.p. Już na tej podstawie stwierdzić trzeba, że w sprawie niezasadne są te zarzuty skarżącego, w których zmierza on do wykazania naruszenia przepisów Prawa prasowego. Akcentowany przez niego obowiązek do prawdziwego przedstawiania omawianych zjawisk, jaki ujęty został w art. 6 ust. 1 tej ustawy, spoczywa stosownie do treści rzeczonego przepisu na prasie. Tym bardziej jako przedmiotu niniejszego postępowania nie sposób traktować oceny, czy doszło do wypełnienia znamion wykroczeń uregulowanych w art. 44 i art. 45 Prawa prasowego. Ocenie tut. Sądu podlega bowiem jedynie to, czy Dyrektor Instytutu – działając w trybie określonym w u.d.i.p. – odmawiając w zaskarżonej decyzji udostępnienia informacji publicznej postąpił zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Ustawodawca dla wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie przewidział jakichkolwiek wymagań formalnych, poza utrwaleniem go w postaci pisemnej, co w szczególności oznacza, że możliwe jest jego przesłanie także drogą elektroniczną i to bez użycia podpisu elektronicznego, a więc np. zwykłą pocztą e-mail. Wynika to z braku konieczności pełnego zidentyfikowania wnioskodawcy, który żądając informacji publicznej nie musi wykazać się jakimkolwiek uzasadniającym to interesem faktycznym lub prawnym. Co do zasady wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie stanowi podania w rozumieniu art. 63 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022, poz. 2000, dalej: "K.p.a."), ponieważ na tym etapie postępowania – jeśli nie dochodzi do wydania decyzji – przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego się nie stosuje. Minimalne wymogi w odniesieniu do takiego wniosku sprowadzają się do jasnego sformułowania, co jest przedmiotem żądania. W konsekwencji brak np. podpisu na wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie stanowi jego braku formalnego (por. wyroki NSA z 16 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1277/08, z 30 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 1991/12, z 27 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1701/16, z 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3085/19, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wniosek o udostępnienie informacji publicznej musi jednak spełniać wymogi określone w art. 63 K.p.a. w sytuacji, w której występują podstawy do wydania decyzji w oparciu o art. 16 u.d.i.p. W konsekwencji ustalenie, że istnieje podstawa do odmowy udostępnienia informacji publicznej, jak przyjął w sprawie Dyrektor Instytutu, bądź umorzenia postępowania o udostępnienie informacji, uzasadnia wezwanie wnioskodawcy o uzupełnienie braków formalnych wniosku, jeżeli wniosek jest obarczony brakami o jakich stanowi Kodeks postępowania administracyjnego. W takiej bowiem sytuacji z mocy art. 16 ust. 2 in principio u.d.i.p. do decyzji – a w konsekwencji także do postępowania poprzedzającego jej wydanie – znajdują zastosowanie przepisy K.p.a. Jak trafnie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1002/09, wszystkie te przypadki, w których ma dojść do podjęcia przez organ aktu administracyjnego, w tym zwłaszcza kwalifikowanego jakim jest decyzja administracyjna (odmowna i o umorzeniu postępowania), bezwzględnie wymagać będą własnoręcznego podpisu wnioskodawcy (podpisu elektronicznego) na wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a jego brak powinien być usuwany w postępowaniu naprawczym uregulowanym w art. 64 § 2 K.p.a. Zgodnie z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. do decyzji odmownej oraz o umorzeniu postępowania stosuje się przepisy K.p.a., co oznacza, że kodeks ten ma zastosowanie do całego procesu wydawania decyzji, a więc także do kwestii usuwania braków formalnych wniosku o dostęp do informacji publicznej, o ile zobowiązany organ zmierza do wydania takiej decyzji. Stanowisko to zostało zaakceptowane w orzecznictwie NSA (por. m.in. wyroki NSA z 4 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 873/15, z 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2534/16, z 27 września 2017 r., sygn. akt I OSK 7/17, z 12 października 2017 r., sygn. akt I OSK 430/17, z 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 758/16, z 19 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 1342/19, CBOSA). Jak przewiduje art. 63 ust. 3 zd. 1 K.p.a. podanie wniesione na piśmie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Podanie wniesione na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej, co wynika już z ust. 3a tego artykułu, zawiera dane w ustalonym formacie, zawartym we wzorze podania określonym w odrębnych przepisach, jeżeli te przepisy nakazują wnoszenie podań według określonego wzoru. Adres do doręczeń nie jest przy tym adresem e-mail (por. art. 39 § 1 K.p.a., zob. wyrok WSA w Poznaniu z 29 listopada 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 437/22, CBOSA). Zgodnie zaś z art. 64 § 2 K.p.a. jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W kontrolowanej sprawie wniosek o udostępnienie informacji publicznej, jak zostało to już powyżej wskazane, jako skierowany do Dyrektora Instytutu drogą e-mailową nie został przez skarżącego ani własnoręcznie podpisany, ani też nie został doręczony adresatowi w przewidziany w K.p.a. sposób umożliwiający jednoznaczną identyfikację nadawcy. Mimo to organ, który powziął zamiar wydania decyzji odmownej, nie wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez jego podpisanie (w najprostszym tradycyjnym wariancie: własnoręcznego podpisu na papierowym egzemplarzu wniosku). W ocenie Sądu w okolicznościach tej konkretnej sprawy prowadzi to do naruszenia przez Dyrektora Instytutu art. 63 § 3 w zw. z art. 64 § 2 K.p.a. i w zw. z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. i to takiego naruszenia, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rzeczonych okolicznościach brak jest natomiast dostatecznych podstaw do uznania, że rzeczone uchybienie stanowi o rażącym naruszeniu prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. – zob. przywołane powyżej orzecznictwo zwłaszcza wyrok NSA z 16 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1002/09). Zauważyć bowiem trzeba, że skarżący opatrując już własnoręcznym podpisem skierowany do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy potwierdził swoją wolę wystąpienia do Dyrektora Instytutu o udostępnienie informacji publicznej w trybie u.d.i.p. To ostatnie nie może jednak sanować samego uchybienia przez podmiot obowiązany do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej przepisom art. 63 § 3 w zw. z art. 64 § 2 K.p.a., skoro jednocześnie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zmienił treść pytań zawartych uprzednio w wiadomości e-mail. Nadal wobec tego aktualna pozostaje konstatacja, że Dyrektor Instytutu powziąwszy zamiar odmowy udostępnienia informacji publicznej powinien wezwać skarżącego, zgodnie z art. 64 § 2 K.p.a., do podpisania wniosku w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania – czego błędnie nie uczynił. Omówione wyżej naruszenie art. 63 § 3 w zw. z art. 64 § 2 K.p.a. uzasadniało uchylenie przez Sąd tak zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji z 12 sierpnia 2022 r., nr [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. albowiem mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia skarżonego podmiotu, w tym na dopuszczalność wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji, jak i na zakres przedmiotowy tej decyzji. Podkreślić bowiem trzeba, iż to dopiero spełniający wymogi formalne, a więc podpisany wniosek o udostępnienie informacji określa przedmiot kończącej postępowanie decyzji. Powyższe jest szczególnie wyraźnie widoczne na gruncie kontrolowanej sprawy, gdzie żądania co do udostępnienia różnego rodzaju informacji zostały przez redaktora naczelnego dziennika "X." odmiennie sformułowane w niepodpisanym wniosku inicjującym postępowanie i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wobec czego nie jest jasne jaki jest zakres informacji udostępnienia, których strona żąda i co do których stanowisko winien zająć podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej. Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ja poprzedzającą musiałby być uchylone także w sytuacji, gdyby nie były one obarczone wadą polegającą na naruszeniu art. 63 § 3 w zw. z art. 64 § 2 K.p.a. Argumentując powyższe stanowisko wskazać należy, iż prawo do uzyskania informacji publicznej jest konstytucyjnym prawem podmiotowym każdego obywatela, co rodzi po stronie organów obowiązek szczególnie wnikliwej oceny, czy odnośnie poszczególnych informacji żądanych przez stronę faktycznie zachodzi przesłanka odmowy ich udostępnienia ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa, pamiętając, iż generalną zasadą jest udostępnianie przez organ wnioskowanych informacji publicznych, zaś przepisy ustanawiające wyjątek od tej zasady generalnej musza być interpretowane ściśle. W przypadku zaistnienia przesłanek odmowy udostępnienia poszczególnych informacji obowiązkiem organu będzie precyzyjne wskazanie jakich informacji odmowa dotyczy oraz uargumentowanie swojego stanowiska w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji spełniającym wymogi wynikające z przepisów K.p.a. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż istotnym składnikiem prawidłowo wydanej decyzji jest bowiem jej uzasadnienie. Powinno ono w sposób wyczerpujący informować stronę o motywach, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę. Strona może, bowiem skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są jej przesłanki powziętej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego oraz uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji. Podmiot zobowiązany wydający decyzję o odmowie udostępnienia wnioskowanych informacji publicznych, musi, zatem nie tylko zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie lecz także odnieść się do wszystkich występujących w sprawie zagadnień prawnych. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 K.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć. Podkreślić w tym miejscu trzeba, iż uzasadnienie prawne decyzji nie może ograniczać się do zacytowania przez organ wydający decyzję treści danego przepisu prawa, lecz powinno zawierać umotywowaną ocenę obowiązku zastosowania danego przepisu w ustalonym prawidłowo stanie faktycznym sprawy. Uzasadnienie decyzji winno więc odzwierciedlać stanowisko organu, w tym wykładnię zastosowanych przepisów prawa, aby strona postępowania miała możliwość oceny poprawności przeprowadzonego w sprawie postępowania i zastosowanych w sprawie przepisów prawa. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności kontrolowanej sprawy zauważyć w tym miejscu trzeba, iż inicjujący postępowanie wniosek o udostępnienie informacji publicznej (niezależnie od tego, z był obarczony brakiem formalnym polegającym na braku jego podpisania) miał charakter złożony i nie dotyczył udostępnienia jednej, konkretnie wskazanej informacji, lecz składał się z dziesięciu pytań i dotyczył udostępnienia szeregu różnego rodzaju informacji, których wspólnym mianownikiem było odnoszenie się do zagadnień związanych z jak to określił wnioskodawca "stworzenia GMP w ramach projektu [...]". Pomimo takowej niewątpliwej złożoności wniosku podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej choć odmówił uwzględnienia wniosku strony w zakresie ujętym w pytaniach oznaczonych nr 1, 2, 3, 7, 8, 9 i 10, to swoje rozważania co do powodów odmowy ograniczył do powołania się na tajemnicę przedsiębiorstwa, której istnienie wyprowadził z faktu, iż realizowany przez Instytut [...] wraz z Politechniką [...] oraz Centrum Badań [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] projekt pod nazwą "ECB[...] – Europejskie Centrum Bioinformatyki [...]" znajduje się na Polskiej Mapie Infrastruktury Badawczej i jest realizowany na podstawie umowy o dofinansowanie projektu w ramach programu operacyjnego inteligentny rozwój nr [...] z 22 grudnia 2016 r., w ramach Działania 4.2 Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020. Dyrektor Instytutu [...] przytoczył treść art. 381 ust. 1 P.s.w., zgodnie z którym wnioski, opinie, umowy i raporty dotyczące zadań finansowanych ze środków finansowych, o których mowa w art. 365 pkt 4 lit. b oraz pkt 5, 7, 11 i 12, oraz dotyczące Mapy (Polskiej Mapy Infrastruktury Badawczej – art. 373 ust. 4 pkt 5 powyższej ustawy) stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Nadto Dyrektor Instytutu wskazał, iż w umowie zawartej pomiędzy Instytutem i Politechniką [...] a C sp. z o.o. na dostawę produktów innowacyjnych tworzących Genomiczną Mapę Polski (GMP) strony umowy zobowiązały się do traktowania jako poufnych i zachowania w tajemnicy następujących informacji pozyskanych w związku z zawarciem i wykonywaniem umowy: a) informacji technicznych, technologicznych, naukowych, ekonomicznych, finansowych, prawnych, organizacyjnych i innych dotyczących danej strony, w tym jej konsultantów, pracowników lub usługodawców, produktów, procesów, wynalazków, oprogramowania, b) informacji dotyczących działalności badawczo-rozwojowej ujawnionych w trakcie współpracy, c) informacji dotyczących prowadzonych prac w ramach umowy, w tym ich efektów na każdym etapie realizacji, bez względu na stopień szczegółowości. Strony uzgodniły również, że informacje poufne niezależnie od sposobu, formy i źródła ich udostępnienia stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i podlegają również tam wskazanej ochronie. Dyrektor Instytut wskazał wreszcie, iż o spełnieniu przesłanki materialnej dla uznania informacji, których udostępnienia odmówił za tajemnice przedsiębiorstwa przesądza wartość projektu (w tym dofinansowania), a brak uznania tych informacji za tajemnicę przedsiębiorcy i objęcia ich ochroną przed nieuprawnionym ujawnieniem mógłby negatywnie wpłynąć na sytuację przedsiębiorcy umożliwiając np. konkurencji zdobycie wiedzy fachowej (związanej z realizowanym projektem) bez żadnego wysiłku finansowego, organizacyjnego, biznesowego i naukowego. Tak sporządzone uzasadnienie nie odpowiada wymogom wynikającym z art. 107 § 3 K.p.a. i art. 11 K.p.a., albowiem nie odnosi się odrębnie do każdej z informacji, której udostępnienia organ odmówił, nie zawiera wyjaśnienia czym jest Polskiej Mapy Infrastruktury Badawczej, a przede wszystkim nie zawiera jakiegokolwiek wyjaśnienia jak treść poszczególnych informacji objętych wnioskiem ma się do zakresu hipotezy normy prawnej zawartej w art. 381 ust. 1 P.s.w. wskazującej, że tajemnicę przedsiębiorstwa stanowią wnioski, opinie, umowy i raporty dotyczące zadań finansowanych ze środków finansowych, o których mowa w art. 365 pkt 4 lit. b oraz pkt 5, 7, 11 i 12, oraz dotyczące Polskiej Mapy Infrastruktury Badawczej. Biorąc pod uwagę wysoki stopień skomplikowania regulacji, na które powołuje się Dyrektor Instytut dla odmowy udostępnienia żądanych przez stronę informacji poczynienie tego rodzaju szczegółowych wyjaśnień uznać należy za niezbędne, tak by motywy podjętej przez podmiot zobowiązany decyzji były zrozumiałe tak dla strony jak i kontrolującego prawidłowości tejże decyzji sądu. Także w przypadku powołania się na tajemnicę przedsiębiorcy w zakresie innym niż wynikający z art. 381 ust. 1 P.s.w. organ winien swoje rozważania odnieść do konkretnych informacji, udostępnienia których żąda strona i nie jest w tym zakresie wystarczające ogólnikowe powołanie się na wartość projektu czy też potencjalnie negatywny wpływ na sytuację przedsiębiorcy poprzez umożliwienie. konkurencji zdobycie wiedzy fachowej (związanej z realizowanym projektem) bez żadnego wysiłku finansowego, organizacyjnego, biznesowego i naukowego. Zauważyć bowiem trzeba, iż w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych pojęcie tajemnicy przedsiębiorcy o jakiej mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa zdefiniowanej w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i wskazuje się, że pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo. Tajemnicę przedsiębiorcy stanowią więc informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich poufności. Informacja staje się "tajemnicą", kiedy przedsiębiorca przejawi wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich. Nie traci natomiast swojego charakteru przez to, że wie o niej pewne ograniczone grono osób zobowiązanych do dyskrecji (np. pracownicy przedsiębiorstwa). Utrzymanie danych informacji jako tajemnicy wymaga więc podjęcia przez przedsiębiorcę działań zmierzających do wyeliminowania możliwości dotarcia do nich przez osoby trzecie w normalnym toku zdarzeń, bez konieczności podejmowania szczególnych starań. Jednocześnie z regulacji powyższej wynika, że na tajemnicę przedsiębiorcy składają się dwa elementy: formalny polegający na wyrażeniu przez przedsiębiorcę woli utajnienia danych informacji oraz materialny sprowadzający się posiadania przez informację określonej wartości dla przedsiębiorcy. Na powyższe wyraźnie wskazuje konstrukcja art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji gdzie definiując tajemnicę przedsiębiorstwa posłużono się techniką przykładowego wyliczenia wskazując, że stanowią ją informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą. Elementem konstytutywnym tej definicji jest zatem posiadanie przez informacje wartości gospodarczej, a wskazanie na informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa stanowi jedynie przykładowe wyliczenie takowych posiadających wartość gospodarcza informacji. Jednocześnie zauważyć należy, iż jedyną potencjalną sankcją prawną wobec organu, który udostępnił informację publiczną, stanowiąca tajemnicę przedsiębiorcy jest odpowiedzialność odszkodowawcza wobec podmiotu, którego interesy zostały w związku z udostępnieniem tej informacji naruszone. Dla zaistnienia tej odpowiedzialności koniecznym jest zaś powstanie szkody po stronie przedsiębiorcy, co wynika wprost z art. 415 Kodeksu cywilnego stanowiącego, że kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Z przyjętej konstrukcji sankcjonowania nieuprawnionego udostępnienia przez organ informacji publicznych stanowiących tajemnicę przedsiębiorcy także wynika zatem, iż za informację stanowiącą tajemnicę przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, której udostępnienia organ może odmówić, uznana może być jedynie taka informacja, której ujawnienie spowodować może faktyczną, realną szkodę w interesach przedsiębiorcy. O ile bowiem racjonalny ustawodawca chciałby wprowadzić ochronę informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorcy rozumianych jako wszelkie informacje, które tenże przedsiębiorca zechce utajnić wprowadziłby inny model sankcjonowania nieuprawnionego ujawnienia informacji publicznych informacje takowe zawierających, w szczególności umożliwiający sankcjonowanie ujawnienia także takich informacji, z którymi nie wiąże się wymierna szkoda po stronie przedsiębiorcy. Co za tym idzie o ile wnioskodawca żąda udostępnienia szeregu różnych informacji stanowiących informację publiczną, to dla skutecznej odmowy ich udostępnienia nie będzie wystarczające powołanie się na wolę zachowania ich w tajemnicy przez strony umów zawieranych w związku z realizacją danego projektu, czy też objęcie ich przez przedsiębiorcę poufnością, lecz nadto koniecznym będzie wykazanie przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, iż mają one wartość gospodarczą, względnie stanowią informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa. W uzasadnieniu decyzji każda z tych żądanych informacji, których udostępnienia podmiot zobowiązany odmawia winna być odrębnie omówiona i oceniona pod kątem tego, czy zawiera tajemnicę przedsiębiorcy, która uzasadnia odmowę udostępnienia wnioskodawcy informacji publicznej, z wyraźnym wskazaniem jakie konkretnie przesłanki przemawiają za odmową udzielenia konkretnej informacji. Nie jest zatem dopuszczalne w świetle przepisów u.d.i.p. powoływanie się na przesłankę wyłączenia informacji z obowiązku jej udostępnienia, bez wskazania konkretnej argumentacji, uzasadniającej przyczyny uznania, że zachodzą szczególne okoliczności wskazane w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Tylko jasne, nieabstrakcyjne i szczegółowe przedstawienie stanowiska może oprzeć się zarzutowi naruszenia w decyzji przepisu art. 107 § 3 K.p.a. i art. 11 K.p.a. i uczynić decyzję zdatną do kontroli merytorycznej dokonywanej przez sąd administracyjny. Realizując obowiązek wynikający z art. 140 § 4 zd. drugie P.p.s.a. Sąd wskazuje, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu w pierwszym rzędzie będzie zatem wezwanie strony do uzupełnienia braków formalnych inicjującego postępowanie wniosku, a następnie wydanie rozstrzygnięcie w zakresie określonym przez taki, prawidłowo złożony wniosek. Decyzję swoją Dyrektor Instytutu winien uzasadnić w sposób odpowiadający szeroko powyżej omówionym wymogom procesowym. Podkreślić w tym miejscu należy, iż niniejszy wyrok nie przesądza o merytorycznym sposobie załatwienia wniosku skarżącego, albowiem charakter uchybień jakich dopuścił się orzekający w sprawie Dyrektor Instytutu uniemożliwił sądowi dokonanie merytorycznej oceny trafności poglądu, iż w sprawie zachodziły przesłanki do odmowy udostępnienia skarżącemu żądanych informacji w zakresie wskazanym w zaskarżonej decyzji. Ocena takowa będzie możliwa dopiero po proceduralnie prawidłowym rozpoznaniu sprawy i w przypadku odmowy udostępnienia wnioskowanych informacji w całości lub w części po sporządzeniu odpowiadającego wymogom art. 107 § 3 K.p.a. i art. 11 K.p.a. uzasadnienia rozstrzygnięcia. Zadaniem sądu administracyjnego nie jest bowiem wyręczanie właściwych organów administracji w realizacji powierzonych im zadań, a jedynie przeprowadzenie kontroli zgodności z prawem ich działań, w tym także wykazywanie, na czym polegał błąd w rozumieniu przepisów prawa, a kontrolny charakter postępowania sądowoadministracyjnego decyduje o tym, że Sąd nie ustala stanu faktycznego w sprawie, lecz bada czy w trakcie postępowania administracyjnego zostały ujawnione wszystkie istotne dla wydania decyzji okoliczności, czy były one przez organ uwzględnione przy rozstrzyganiu i w jaki sposób ocenione (por. wyroki NSA: z dnia 5 czerwca 2009 r. o sygn. akt II FSK 324/08 i z dnia 9 lutego 2006 r. o sygn. akt I OSK 1348/05; z dnia 18 sierpnia 2016 r. o sygn. akt I OSK 387/15 i I OSK 113/15, CBOSA). Gwoli zapewnienia prawidłowego rozpatrzenia sprawy przez organ Sąd przypomina jedynie, iż z dniem 15 lutego 2023 r. znowelizowany został art. 381 ust. 1 P.s.w., który stanowi obecnie, iż wnioski, opinie, umowy i raporty dotyczące: 1) zadań finansowanych ze środków finansowych, o których mowa w art. 365 pkt 4 lit. b, pkt 5, 7 i 10-12, 2) Mapy - stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Dalej wskazać należy, iż ustawa z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 212), która wprowadził powyższą zmianę nie zawiera w tym zakresie jakichkolwiek przepisów przejściowych, co w kontrolowanej sprawie oznacza obowiązek orzekania w oparciu o przepis w brzmieniu obowiązującym w dacie rozpoznawania sprawy, a więc przy przyjęciu, iż okoliczności wskazane w pkt 1 i 2 powyższego przepisu stanowią odrębne i samodzielne przesłanki uznania określonych wniosków, opinii, umów i raportów za tajemnice przedsiębiorstwa. Co za tym idzie nie znajdzie w sprawie zastosowania wyrażany w orzecznictwie sądowym (np. wyrok WSA w Poznaniu z 27 września 2022 r., sygn. II SA/Po 490/22, dostępny w CBOSA) na gruncie art. 381 ust. 1 P.s.w. w brzmieniu obowiązującym do 14 lutego 2023 r. pogląd prawny, iż przesłanki wymienione w art. 381 ust. 1 powyższej ustawy powinny być spełnione łącznie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.