Sygnatura
II SA/Po 8/26
Wyrok WSA w Poznaniu z 1 kwietnia 2026 r., II SA/Po 8/26 – kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
- Data orzeczenia
- 1 kwietnia 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Paweł Daniel Sędzia WSA Arkadiusz Skomra (sprawozdawca) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia 23 października 2025 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowań do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych oddala skargę
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 23 października 2025 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "SKO" lub "Kolegium"), po rozpoznaniu odwołania A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej jako "Skarżąca" lub "Spółka"), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 03 września 2025 r., znak [...] Decyzja ta, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy. Decyzją z dnia 03 września 2025 r. Burmistrz [...] nałożył na Spółkę administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu nieosiągnięcia w 2022 r. odpowiednich poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odebranych odpadów komunalnych. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż stosownie do przepisu art. 9g ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 733, dalej jako: "u.c.p.g.") podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych odpowiednich poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Poziom ten za rok 2022 – zgodnie z art. 3b u.c.p.g. – powinien wynosić 25% wagowo. Ze sprawozdania złożonego przez Spółkę za pośrednictwem Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO) w dniu 25 maja 2023 r. wynikało, że Spółka osiągnęła poziom 7,2%. Od decyzji Burmistrza [...] odwołanie złożyła Spółka, domagając się jej uchylenia i odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 8, 9, 77 §1 i 80 K.p.a.) i prawa materialnego (art. 9x ust. 2 i 3 u.c.p.g.), wskazując m.in., że brak osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu wynikał z przyczyn obiektywnych i niezależnych od podmiotu odbierającego odpady, takich jak brak wpływu na sposób segregacji dokonywanej przez wytwórców odpadów (właścicieli nieruchomości). Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając wskazaną na wstępie decyzję, po przytoczeniu treści przepisów prawa wyjaśniło, że w przedmiotowej sprawie nie ma sporu co do faktów i danych liczbowych. Spółka nie zakwestionowała informacji przedstawionych w złożonym przez siebie sprawozdaniu z dnia 25 maja 2023 r. Łączna masa odebranych przez nią odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z terenu gminy [...] wyniosła 284,8710 Mg, natomiast masa odpadów przekazanych do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu - 20,5251 Mg, co stanowi 7,2% całkowitej masy odebranych odpadów. Kolegium podkreśliło, że sprawozdanie to zostało złożone przez Spółkę za pośrednictwem Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO) i stanowi sprawozdanie, o którym mowa w art. 9n u.c.p.g.. Zgodnie z art. 9n ust. 4 tej ustawy podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości obowiązany jest wskazać w sprawozdaniu m.in. poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, poziom ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania oraz poziom składowania. Poziom recyklingu wynika zatem bezpośrednio ze sprawozdania złożonego przez przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne, w tym przypadku przez Spółkę A. Sp. z o.o., do systemu BDO. Dane tam zawarte pochodzą od samego podmiotu, który - zgodnie z ustawą - jest zobowiązany je gromadzić i przedstawiać w sposób rzetelny. Skoro więc materiał dowodowy pochodzi ze sprawozdania samej Spółki, brak jest podstaw do przyjęcia, że w sprawie pozostaje jakikolwiek "stan faktyczny do wyjaśnienia" w rozumieniu art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Za nietrafiony Kolegium uznało także zarzut odnoszący się do wystąpienia przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej określonych w art. 189f k.p.a. Kolegium zaznaczyło, iż trudno uznać, aby naruszenie prawa w niniejszym przypadku było znikome, skoro przedsiębiorca osiągnął poziom recyklingu zaledwie 7,2%, podczas gdy wymagany prawem poziom w 2022 r. wynosił co najmniej 25%. Brakująca masa odpadów wymagana do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu jest w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego znaczna. Organ zaznaczył, iż ustawodawca świadomie obciążył przedsiębiorców obowiązkiem rezultatu, aby zmotywować ich do współpracy z właścicielami nieruchomości i gminą w zakresie segregacji odpadów. Przedsiębiorca może wpływać na te poziomy m.in. poprzez treść umów z właścicielami nieruchomości, edukację i informowanie klientów, lepszą organizację odbioru odpadów, inwestycje w sortowanie lub współpracę z instalacjami przetwarzania. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 6ka u.c.p.g., w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Przepis ten stanowi swoiste narzędzie dyscyplinowania właścicieli nieruchomości do stosownego sortowania odpadów, zgodnie z zasadami gospodarki odpadami i ich odbioru (art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy). Organ podniósł, iż w przedmiotowej sprawie nie przedstawiono żadnych dowodów potwierdzających, że odwołująca Spółka nie mogła osiągnąć wymaganego poziomu recyklingu bądź że nie ponosi odpowiedzialności za taki stan rzeczy. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła Spółka zarzucając jej naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: 1. art. 9g oraz art. 9x u.c.p.g. przez błędną wykładnię zakresu obowiązków Skarżącej odbierającej odpady komunalne i przypisanie wyłącznie jej odpowiedzialności za nieosiągnięcie właściwych poziomów recyklingu, pomimo braku podstaw ustawowych; 2. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: k.p.a.) przez nieprzeprowadzenie prawidłowego postępowania dowodowego, pominięcie istotnych dowodów i ograniczenie się wyłącznie do arytmetycznego porównania poziomów recyklingu; 3. art. 7 w zw. z 8 k.p.a. przez błędne ustalenie zakresu odpowiedzialności Skarżącej w systemie gospodarki odpadami, nieuwzględnienie roli gminy jako organizatora systemu oraz pominięcie okoliczności faktycznych wskazujących na brak realnego wpływu Skarżącej na kształtowanie poziomu recyklingu, co doprowadziło do naruszenia zasad prawdy obiektywnej oraz zaufania obywatela do organów administracji publicznej; 4. art. 7 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób, który - z uwagi na znaczny upływ czasu od zakończenia roku 2022 - uniemożliwił organowi dokonanie rzetelnych ustaleń faktycznych dotyczących rzeczywistych przyczyn nieosiągnięcia poziomu recyklingu, a w konsekwencji doprowadził do naruszenia obowiązku wyjaśnienia sprawy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej; 5. art. 9 k.p.a. przez niewykonanie przez organ obowiązku informacyjnego, w szczególności niewskazanie stronie, jakie okoliczności są istotne dla wyniku sprawy, jak organ interpretuje zakres odpowiedzialności Skarżącej i jakich działań dowodowych oczekuje; 6. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 189d k.p.a. przez pominięcie obowiązkowej oceny przesłanek odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oraz błędną wykładnię art. 189f jako przepisu "niezastosowalnego" do obowiązków o charakterze rocznym; 7. art. 107 § 3 k.p.a. przez sporządzenie uzasadnienia, które nie zawiera motywów rozstrzygnięcia w zakresie kluczowych faktów, nie wyjaśnia przyczyn odrzucenia argumentów strony oraz nie wskazuje, dlaczego organ uznał istnienie związku między działaniami spółki a poziomem recyklingu. Wskazując na powyższe Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 23 października 2025 r., jak również poprzedzającej ją decyzji Burmistrza [...] z 3 września 2025 r., jako wydanych z naruszeniem prawa oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej spółki kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2026 r., sygn. akt II SA/Po 8/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 18 marca 2026 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę składając jednocześnie pisemnie wniosek o zawieszenie postępowania z uwagi na fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 14 listopada 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 931/25 zadał pytanie prejudycjalne do TSUE w sprawie analogicznej do niniejszej, tj. dotyczącej nieosiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 – dalej również jako: "P.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. W rozpoznawanej sprawie Sąd, dokonując - w zakreślonych wyżej granicach -kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzja ta nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Jednakże przed przystąpieniem do rozpoznania sprawy wskazać należy, iż Sąd nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania z uwagi na fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 14 listopada 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 931/25 zadał pytanie prejudycjalne do TSUE w sprawie analogicznej do niniejszej, tj. dotyczącej nieosiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Zgodnie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o powyższy przepis następuje z urzędu, lecz jego celowość została pozostawiona ocenie sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2005 r. sygn. akt I OZ 45/05 oraz z dnia 7 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 382/08). Podstawę zawieszenia postępowania wskazaną w art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. można określić, jako przyczynę prejudycjalną zaistniałą w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej zależy od wyniku innego postępowania, jeżeli rozstrzygnięcie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem pierwszego postępowania. Przyjęte rozumienie kwestii prejudycjalnej zakłada istnienie ścisłego związku między sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego. Oznacza to, że rozstrzygniecie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej (por. wyroki NSA z: 15 maja 2018 r., I OSK 1254/18; 31 stycznia 2013 r., I OSK 1549/12; 8 lipca 2008 r., II OSK 792/07, z 26 października 2005 r., I FSK 230/05). Podkreślić należy, że związek postępowań, o których mowa w art. 125 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. musi być bezpośredni, bo wtedy zależą one od siebie i postępowanie w sprawie prejudykatu musi wyprzedzać postępowanie główne. Dla sądu kwestią prejudycjalną jest wyłącznie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne do sformułowania oceny, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem. W ocenie składu orzekającego taki związek w niniejszej sprawie nie zachodzi. Postanowieniem z 14 listopada 2025 r, sygn. akt II SA/Gl 931/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach działając na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana Dz.U. C 202 z 7 czerwca 2016 r., s. 47 i nast., dalej: TFUE) skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) pytanie prejudycjalne dotyczące wykładni przepisów prawa unijnego, czy: - art. 10 ust. 1 i 2, art. 11 ust. 1 i 2 lit. a)-e), art. 11a ust. 1 lit. a) oraz art. 11a ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz. U. UE. L. z 2008 r., Nr 312, str. 3-30 z późn. zm.), w brzmieniu nadanym dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r., zmieniającą dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów (Dz. U. UE. L. z 2018 r., Nr 150, str. 109-140) oraz - w kontekście motywu 51 Preambuły dyrektywy 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r., należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie ustawodawstwu krajowemu, które nie przewiduje - kierowanego do podmiotów odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości - obowiązku składania sprawozdań przed upływem terminów osiągnięcia celów (sprawozdań wczesnego ostrzegania, np. kwartalnych, półrocznych), a wprowadza jedynie sprawozdania następcze, za poprzedni rok kalendarzowy, odnoszące się do osiągniętego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, co utrudnia możliwość natychmiastowego wdrożenia przez organy administracji publicznej adekwatnych prewencyjnych środków prawnych, w tym nadzorczych, zapewniających zrealizowanie wymogów minimalnych i osiągnięcie celów dyrektyw. Sąd dochodząc do wniosku, iż odpowiedź na powyższe pytanie nie będzie miało bezpośredniego wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy miał również na uwadze, iż sąd krajowy ma obowiązek uwzględniać wykładnię prawa Unii Europejskiej wynikającą z orzecznictwa TSUE, w tym również tę, która kształtuje się w następstwie odpowiedzi na pytania prejudycjalne kierowane przez sądy państw członkowskich. Jednakże należy mieć również na względzie, iż nawet gdyby TSUE uznał, że przepisy dyrektywy nie stoją na przeszkodzie ustawodawstwu krajowemu do wprowadzenia sprawozdań przed upływem terminów osiągnięcia celów, to adresatem takiej odpowiedzi będzie ustawodawca, a nie sąd krajowy. Z powyższych względów Sąd uznał, iż udzielenie odpowiedzi na tak zadanie pytanie nie będzie miało bezpośredniego wpływu na wynik niniejszego postępowania w szczególności jeżeli uwzględni się skalę uchybienia w niniejszej sprawie jak również obowiązki ewidencyjne podmiotu odbierającego odpady. Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, iż przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja SKO w [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] o nałożeniu na Skarżącą kary pieniężnej za nieosiągnięcie w 2022 r. odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Podstawy materialnoprawne rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2025 r. poz. 733 -dalej: "u.c.p.g.") oraz rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie sposobu obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1530) jak również Obwieszczenia Ministra Klimatu z dnia 11 października 2021 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2022 (M.P. z 2021 r. poz. 960) W tym miejscu wskazać należy, iż przepisy u.c.p.g. kreują system gospodarki odpadami oparty na rygorystycznych wymogach osiągania określonych parametrów środowiskowych. Zgodnie z powołanym przez organy art. 9g pkt 1 u.c.p.g., podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym określonych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Z kolei art. 3b ust. 1 tej ustawy nakłada na gminy obowiązek osiągnięcia określonych poziomów, z czego w roku 2022 wymagany był poziom w wysokości co najmniej 25% wagowo. W sytuacji nieosiągnięcia tych poziomów przepisy u.c.p.g. przewidują sankcje administracyjne. Stosownie do art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g., przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g, podlega karze pieniężnej, obliczanej stosownie do art. 9x ust. 3 tejże ustawy. Art. 9x ust. 3 u.u.c.p.g. stanowi natomiast, że karę pieniężną, o której mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Podkreślenia wymaga, iż konstrukcja prawna tej regulacji przesądza o bezwzględnym charakterze sankcji, nie pozostawiając organowi "luzu decyzyjnego". Zwrot "podlega karze" oznacza, że nałożenie kary w wypadku zaistnienia ustawowych przesłanek ma charakter decyzji związanej. Odpowiedzialność administracyjna nałożona na podmioty prowadzące działalność regulowaną ma zatem charakter odpowiedzialności opartej na zasadzie ryzyka. W świetle przytoczonego wyżej przepisu art. 9g pkt 1 u.c.p.g., to na skarżącej spółce jako podmiocie odbierającym odpady komunalne na podstawie umów zawartych z właścicielami nieruchomości ciążył m.in. obowiązek do osiągnięcia w 2022 r. w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych odpowiednich poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Nieosiągnięcie wymaganych poziomów przez przedsiębiorcę jest deliktem administracyjnym zagrożonym karą, o której mowa w art. 9x ust. 2 u.u.c.p.g. obliczanej zgodnie z art. 9x ust. 3 u.u.c.p.g. Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że skarżąca spółka nie wywiązała się z ciążącego na niej, a wynikającego z art. 9g pkt 1 u.c.p.g. obowiązku osiągnięcia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonego w art. 3b ust. 1 u.c.p.g. Warto w tym miejscu podkreślić, iż zgodnie z art. 9n ust. 4 u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości obowiązany jest wskazać w sprawozdaniu m.in. poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, poziom ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania oraz poziom składowania. Poziom recyklingu wynika zatem bezpośrednio ze sprawozdania złożonego przez przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne. W niniejszej sprawie Spółka złożyła stosowne sprawozdanie, z którego wynika, że łączna masa odebranych przez nią odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z terenu gminy [...] wyniosła 284,8710 Mg, natomiast masa odpadów przekazanych do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wyniosłą 20,5251 Mg, co stanowi 7,2% całkowitej masy odebranych odpadów. Tym samym zgodzić należy się z organem, iż skoro materiał dowodowy pochodzi ze sprawozdania samej Spółki, brak jest podstaw do przyjęcia, że w sprawie nie ustalono należycie stanu faktycznego sprawy, w tym przede wszystkim braku osiągnięcia poziomu recyklingu i jego zakresu. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że organy prowadzące postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie uczyniły zadość obowiązkom wynikającym z przepisów K.p.a., w szczególności zaś art. 7, art. 8, art. 77 § 1 K.p.a. i zebrały pełny materiał dowodowy w zakresie pozwalającym na załatwienie sprawy i wydanie decyzji. Jak wskazano wyżej, istota sprawy opiera się na obiektywnych parametrach arytmetycznych. Dowodem konstytutywnym do ustalenia nieosiągnięcia poziomów odzysku było sprawozdanie roczne w systemie BDO wygenerowane i złożone przez samego przedsiębiorcę. W realiach tej sprawy organy nie musiały podejmować dodatkowych czynności operacyjnych ani procesowych, gdyż to sama Spółka wskazała wyjściowe parametry masy, stanowiące następnie osnowę obliczeń arytmetycznych przeprowadzonych z zastosowaniem powszechnie obowiązujących stawek określonych w aktach prawa miejscowego oraz obwieszczeniach odpowiednich ministrów. Obliczenia te zostały zaprezentowane precyzyjnie w decyzji, organy dokonały poprawnych podstawień arytmetycznych zgodnie z przepisami materialnymi. Prowadzenie postępowań na dodatkowe okoliczności (dowodzenie bierności obywateli w zakresie segregacji etc.) było bezprzedmiotowe dla rozstrzygnięcia z uwagi na uwarunkowania obiektywnej odpowiedzialności ustalonej w art. 9g w zw. z art. 9x u.c.p.g. W tym miejscu wskazać należy, iż zarówno sposób obliczenia nałożonej kary pieniężnej, jak i jej wysokość nie budzą wątpliwości Sądu. Wysokość nałożonej kary została obliczona prawidłowo stosownie do art. 9x ust. 3 u.u.c.p.g.. Jednostkowe stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku na rok 2022 stanowiącej Załącznik nr 2 do obwieszczenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 11 października 2021 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2022 (M. P. z 2021 r. poz. 960). Z tych też względów brakująca masa odpadów wymaganych do osiągnięcia określonego przepisami poziomu recyklingu- w niniejszej sprawie 50,7070 Mg – pomnożona przez stawkę opłaty ([...] zł) daje kwotę [...]zł. Tym samym organ zasadnie zaokrąglając kwotę obliczył karę administracyjną na [...] zł. Odnosząc się zaś do kwestii ewentualnego odstąpienia od nałożenia omawianej kary, w pierwszym rzędzie należy przywołać art. 189f § 1 K.p.a. stanowiącego, iż organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Powyższy przepis zobowiązuje organ do odstąpienia od nałożenia kary w przypadku łącznego spełnienia dwóch przesłanek, tj. zaprzestania naruszenia prawa i znikomej wagi naruszenia. Sąd w pierwszej kolejności postanowił odnieść się do przesłanki znikomej wagi naruszenia. Ustawodawca nie określił w sposób wyraźny, jakie okoliczności należy brać pod uwagę przy ocenie "wagi naruszenia prawa". Stosownych wskazówek dostarcza jednak regulacja art. 189d pkt 1 k.p.a., co do których słusznie odwołał się organ, w myśl której wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę 1. wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia; 2. częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara; 3. uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe; 4. stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa; 5. działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa; 6. wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła; 7. w przypadku osoby fizycznej - warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana. W orzecznictwie wskazuje się, że uwzględnienie przez organ wagi i okoliczności naruszenia prawa przez stronę wymaga ustalenia istoty i specyfiki obowiązku, który został naruszony, a także sposobu i zakresu oraz warunków, w których doszło do jego naruszenia. Organ powinien więc dokonywać swoistej "wyceny" stopnia ingerencji w określone dobro (lub dobra) chronione, która musi uwzględniać: 1) charakter dobra chronionego; 2) zakres i dolegliwość wprowadzonych ograniczeń w korzystaniu z niego, a na końcu 3) sposób i zakres ingerencji w dobro chronione przez adresata obowiązku polegającego na działaniu bądź powstrzymaniu się od określonych działań. Ten ostatni element wymaga dodatkowo dokonania przez organ wszechstronnej oceny okoliczności, w jakich doszło do naruszenia prawa przez stronę. Zarazem organ zobowiązany jest dokonać tej oceny w kontekście wartości wskazanych przez szczegółowe dyrektywy określone w art. 189d pkt 1 k.p.a., do których ustawodawca zalicza obowiązki działania bądź zaniechania, realizujące potrzebę ochrony: 1) życia lub zdrowia, 2) mienia w znacznych rozmiarach, 3) ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz 4) czas trwania tego naruszenia. Jak wskazuje się w orzecznictwie wspomniany "ważny interes publiczny" należy przy tym każdorazowo identyfikować przede wszystkim w oparciu o odnośne regulacje prawa materialnego. Oceniając, czy w danej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem o znikomej wadze, można odwołać się do rozwiązań obowiązujących w prawie karnym, gdzie stopień ciężkości naruszenia przez sprawcę prawa mierzony jest tzw. stopniem społecznej szkodliwości czynu, którego "znikomość" również stanowi negatywną przesłankę do wszczęcia lub dalszego prowadzenia postępowania karnego. Wskazać zatem trzeba, że zgodnie z art. 115 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu sąd bierze pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, a także postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia (por. wyrok WSA w Gliwicach z 24 czerwca 2022 r., II SA/Gl 65/22, LEX nr 3367710, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie w ocenie Sądu brak jest podstaw do twierdzenia, że naruszenie prawa było znikome. Otóż, poziom recyklingu wymagany od Spółki wynosił 25% masy odebranych odpadów komunalnych. Tymczasem ww. wskaźnik osiągnięty przez skarżącą spółkę wyniósł 7,2 %. Oznacza to, że spółka zrealizowała ciążący na niej obowiązek na poziomie przekraczającym w nieznacznym zakresie 1/4. Co więcej, nie można nie zauważyć, że skarżąca wykazała się całkowitą biernością w dążeniu do osiągnięcia wyznaczonego jej celu. Spółka sama nie przedsięwzięła żadnych działań, które pozwoliłyby na uzyskanie wspomnianego wskaźnika w odniesieniu do masy odebranych odpadów komunalnych, nie sygnalizowała też gminie problemów w tej materii celem podjęcia wspólnych czynności przeciwdziałających takiej sytuacji. Przy ocenie charakteru tego rodzaju deliktu warto także zauważyć, że nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami poszczególnych frakcji odpadów ma wpływ na osiągnięcie całościowo przez gminę wymaganych dla niej poziomów. Ewentualnie nieosiągnięcie przez gminę wymaganych w tym względzie poziomów wiąże się zaś z wymierzeniem jej odpowiednich kar, którymi mogą być w efekcie obciążeni jej mieszkańcy m.in. w następstwie podwyżek stawek za odbiór odpadów. Mając na uwadze całokształt wskazanych wyżej okoliczności nie można zatem przyjąć, że w tym zakresie waga naruszenia prawa jest znikoma. Ponadto w niniejszej sprawie nie została spełniona również druga przesłanka pozwalająca na odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej tj. nie doszło do zaprzestania naruszania prawa. Nie ulega wątpliwości, iż spełnienie przez Spółkę tej przesłanki w roku 2022 nie jest możliwe. Podjęcie ewentualnych działań zmierzających do zwiększenia osiąganego przez Spółkę poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne mogłoby przynieść wymierne skutki dopiero w kolejnych latach kalendarzowych, lecz nie w minionym już roku 2022. W ocenie Sądu brak było więc podstaw do zastosowania w sprawie treści art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. Nie zaistniała również okoliczność, o której mowa w art. 189f § 1 pkt 2 K.p.a. Odnosząc się do argumentacji, iż Spółka nie miała żadnych obiektywnych możliwości wywiązania się z ustawowego obowiązku osiągnięcia wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wskazać należy, iż przepisy stanowiące podstawę wydania decyzji w sprawie nałożenia kary za nieosiągnięcie określonego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu mają na celu osiągnięcie jak najwyższego tzw. poziomu ekologicznego poprzez zmotywowanie przedsiębiorców odbierających odpady do prowadzenia działalności nastawionej przede wszystkim na osiągnięcie tych celów. W innym przypadku podmiot odbierający odpady nie byłby w ogóle zainteresowany ich segregowaniem i recyklingiem. Recykling to odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub w innych (definicja recyklingu zawarta w art. 3 pkt 23 ustawy o odpadach). Służy on zmniejszaniu ilości odpadów i zużycia surowców naturalnych i staje się jedną z najistotniejszych metod ochrony środowiska we współczesnym świecie. Ochrona środowiska, co zdaje się bezzasadnie bagatelizować strona skarżąca, jest jednym z podstawowych zadań Państwa (art. 5 Konstytucji RP). W związku z tym, działając w zgodzie z Konstytucją ustawodawca kreuje normy prawne pozwalające w jak największym zakresie realizować te cele. Omawiane regulacje służą zaś szeroko pojętej ochronie środowiska. Warto w tym miejscu wskazać, iż zgodnie z obowiązującą zasadą swobody umów strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Wobec tego zawarcie przez Spółkę umów z właścicielami nieruchomości na odbiór niesegregowanych odpadów komunalnych obciąża wyłącznie Skarżącą i z faktu takiego ukształtowania stosunków zobowiązaniowych nie może ona wywodzić jakichkolwiek okoliczności "łagodzących" i rzutujących na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Z tych też względów Sąd podziela stanowisko organów w tym zakresie. Watro również w tym miejscu wskazać, iż zgodnie z art. 71a ust. 5 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm.) podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który przekazuje te odpady do prowadzonych przez siebie stacji przeładunkowej, miejsca zbierania odpadów komunalnych lub miejsca przetwarzania odpadów komunalnych, niezwłocznie, każdorazowo po przekazaniu tych odpadów, dodaje w Bazie danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami informacje o masie odpadów komunalnych oraz o dacie i godzinie ich przekazania. Tym samym Spółka jako odbiorca odpadów obowiązana jest do prowadzenia na bieżąco ich ilościowej i jakościowej ewidencji (BDO) zgodnie z katalogiem odpadów określonym w rozporządzeniu Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. poz. 10). Ponadto należy mieć na uwadze, iż zgodnie z art. 71a ust. 1 ustawy o odpadach kartę przekazania odpadów komunalnych sporządza podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości przed rozpoczęciem odbierania tych odpadów, odrębnie dla każdego ładunku transportowanych odpadów komunalnych danego rodzaju przekazywanych do następnego posiadacza odpadów albo do prowadzonych przez siebie stacji przeładunkowej, miejsca zbierania odpadów komunalnych lub miejsca przetwarzania odpadów komunalnych. Tym samym Spółka ma możliwość bieżącego monitorowania ilości odebranych odpadów w tym odpadów możliwych do ponownego użycia i recyklingu. Podsumowując Sąd, pomimo obszernej polemiki Skarżącej, nie podziela zarzutów naruszenia wskazanych w skardze przepisów, w szczególności organ II instancji – SKO w [...] – w wydanej decyzji w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący wyjaśnił przesłanki wydanego rozstrzygnięcia, dokonując rzetelnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego. Poczynione ustalenia, podobnie jak ich ocena, wpisują się ściśle w dyspozycję art. 80 K.p.a. oraz wymogi uzasadnienia wynikające z art. 107 § 3 K.p.a. Organy prawidłowo skonstruowały mechanizm obliczenia kary. Mając powyższe na uwadze i uznając, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji prawa nie naruszają, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, oddalając wniesioną skargę. ----------------------- 14
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 7 stycznia 2026
- Symbol z opisem
- 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
- Hasła tematyczne
- Odpady
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/ Paweł Daniel Tomasz Świstak /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
art. 71a ust. 1 i 5 · Dz.U. 2023 poz. 1587
- Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
art. 9g, art. 9x ust. 2 i 3 · Dz.U. 2025 poz. 733
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Gl 1418/25 · 1 kwietnia 2026
Wyrok WSA w Gliwicach z 1 kwietnia 2026 r., II SA/Gl 1418/25 – kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Sygnatura: IV SA/Wa 2026/25 · 1 kwietnia 2026
Wyrok WSA w Warszawie z 1 kwietnia 2026 r., IV SA/Wa 2026/25 – kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Sygnatura: IV SA/Wa 3233/25 · 27 marca 2026
Postanowienie WSA w Warszawie z 27 marca 2026 r., IV SA/Wa 3233/25 – kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny