II SA/Po 738/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 02 kwietnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. D. i M. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2016r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska

Skarżący M. G. wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. We wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu uzasadniał, że ma trudną sytuację, ograniczenia w zarobkowaniu. Nadto żona jest bezrobotna i nie uzyskuje dochodu. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe jedynie z żoną. Utrzymują się z dochodu skarżącego, głównie z wynagrodzenia biegłego sądowego, oraz działalności gospodarczej średnio w wysokości około [...]zł miesięcznie w 2015r. Nadto skarżący oświadczył, że posiada jedynie mieszkanie o powierzchni [...]m² w G. oraz garaż do kapitalnego remontu. Nie ma możliwości zebrania oszczędności. Wyszczególnił miesięczne wydatki: czynsz [...] zł, opłata za garaż [...] zł, telefon [...] zł, ubezpieczenie [...] zł, podatek od nieruchomości [...]zł, internet [...] zł, prąd [...] zł, gaz [...] zł, woda [...] zł, TV [...] zł. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej, skarżący został wezwany, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm., dalej "P.p.s.a.") do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Wezwanie zostało osobiście odebrane przez skarżącego. W odpowiedzi wniósł o wydłużenie terminu o jeden miesiąc na przedłożenie dodatkowej dokumentacji. Wynika to z faktu rzetelnego przygotowania bardzo dużej ilości dokumentacji, co jest bardzo pracochłonne i czasochłonne. Skarżący został, zatem ponownie wezwany do wyjaśnienia swojej sytuacji finansowej i majątkowej. Kolejne wezwanie odebrał osobiście i w odpowiedzi ponownie wniósł o prolongatę terminu do uzupełnienia wniosku o trzy tygodnie, podnosząc podobną argumentację, jak w poprzednim piśmie. Skarżący nie udzieli żadnych wyjaśnień co do swojej sytuacji finansowej, nie złożył oświadczeń wiedzy w tym zakresie i nie dołączył żadnej dokumentacji źródłowej. Zarządzeniem wzywającym do uzupełniania wniosku o prawo pomocy zobowiązano skarżącego przede wszystkim do podania wszystkich źródeł dochodów stałych, jak i dorywczych skarżącego oraz żony wraz z wysokością uzyskiwanego dochodu oraz poparcia twierdzeń dokumentami (PIT). Wezwano do podania, jaki jest wynik finansowy z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, jakie były łączne przychody i koszty tej działalności w 2016r. oraz do poparcia tych twierdzeń odpowiednimi dokumentami (PIT, wyciągu z podatkowej księgi przychodów i rozchodów albo ewidencji przychodów i rozchodów oraz deklaracji VAT). Ustalenie wszystkich aktualnych rzeczywistych przychodów, kosztów jego uzyskania i w konsekwencji dochodów skarżącego w sposób istotny rzutuje jego możliwości finansowe w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Nadto wezwano do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i żony za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawca realnie dysponuje. Wymagane jest również podanie spisu kosztów koniecznego bieżącego utrzymania skarżącego i rodziny, co również pozwala na ustalenie jakimi środkami finansowymi rzeczywiście rozporządza. W pierwszej kolejności odnieść należy się do wniosków skarżącego o przedłużenie terminu do udzielenia odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy. Termin ten ma charakter instrukcyjny i ponownym wezwaniem z 27 lutego 2017r. (prawidłowo doręczonym do rąk skarżącego) został w istocie przedłużony do dnia wydania niniejszego postanowienia. Skarżący na uzupełnienie wniosku miał zatem dodatkowe 23 dni. Zauważyć przy tym należy, że nie dysponując dokumentacją księgową, mógł złożyć oświadczenia wiedzy co do danych wymaganych w wezwaniu. Z drugiej strony mógł dokonać wydruków z elektronicznego rachunku bankowego, którego prowadzenie jest obecnie powszechne, a przy prowadzeniu działalności gospodarczej wręcz obowiązkowe, czy przedłożyć kserokopie posiadanych zeznań podatkowych i przesłać do Sądu pocztą, co nie jest nadzwyczajnie pracochłonne i nie wymagało dodatkowego terminu do wykonania zarządzenia. W tym stanie rzeczy dalsze przedłużanie terminu do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy jest bezpodstawne i niezasadnie przedłuża załatwienie wniosku w tym przedmiocie. Przepis art. 246 §1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie są skarżący). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W związku z tym, przedstawione na formularzu dane okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwano go do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego, zawarte w treści formularza o prawo pomocy, nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. Wniosek o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej zdolności do poniesienia kosztów postępowania, chociażby w części. Niewystarczające jest twierdzenie, że uzyskuje skromne dochody. Tym bardziej, że na wezwanie uiścił wpis od skargi i opłatę kancelaryjną w łącznej wysokości 600 zł. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a. skarżący nie złożył żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego, a także nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy sytuacja finansowa uzasadnia twierdzenie, że nie stać go na uiszczenie dalszych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wobec powyższego opierając się o treść formularza przyjąć należy, że złożone w niniejszej sprawie oświadczenia nie odzwierciedla pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy. Brak współpracy skarżącego, ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej wnioskującego. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, należało wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalić. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska