II SA/Po 72/26

Dnia 14 maja 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Asesor WSA Jacek Rejman Protokolant: starszy sekretarz sądowy Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2026 roku sprawy ze skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 listopada 2025 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę

Zaskarżoną decyzją z 18 listopada 2026 r. (nr jak w sentencji) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: Kolegium lub SKO), po rozpoznaniu odwołania H. M. (dalej: skarżąca) od decyzji Wojewody [...] (dalej: Wojewoda lub organ I instancji) z 9 września 2025 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego w formie dodatku dyferencyjnego na dziecko N. M. od 1 listopada 2018 r. do 30 czerwca 2019 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wydało ww. decyzję w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wojewoda [...] decyzją z 9 września 2025 r. nr [...], na podstawie art. 67, art. 68 ust. 2 i 3 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.20204 r., ze zm., dalej: rozporządzenie nr 883/2004) oraz art. 60 ust. 1 i 2 rozporządzenia PEiR (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 (Dz. Urz UE L 284 z 30.10.2009 r. ze zm., dalej: rozporządzenie wykonawcze nr 987/2009) w zw. z art. 21 ust. 1 pkt 2 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1208 ze zm., dalej: u.ś.r.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2018 r. poz. 1497, dalej: rozporządzenie) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: K.p.a.), po rozpatrzeniu wniosków H. M. złożonych 28.08.2018 r. i 1.03.2019 r. odmówił przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego w formie dodatku dyferencyjnego na dziecko N. M. od 1.11.2018r. do 30.06.2019r. W odwołaniu od ww. decyzji skarżąca zarzuciła Wojewodzie: - naruszenie art. 60 ust. 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego 987/2009 poprzez nieuwzględnienie całości faktycznej i prawnej sytuacji rodziny oraz ograniczenie się do ustalenia, że w [...] istniało prawo/werbalna wypłata ojca dziecka - N. , gdy obowiązujące przepisy wymagają, aby instytucja rozpatrująca wniosek oceniła całość okoliczności i – jeśli jej prawodawstwo ma pierwszeństwo – zapewniła świadczenie zgodnie z własnym prawem (a w razie wtórności – zbadała dodatek dyferencyjny), - naruszenie art. 68 rozporządzenia 883/2004 (zasady pierwszeństwa) przez mechaniczne przyjęcie, że samo formalne pobieranie świadczeń w [...] wyklucza jakiekolwiek świadczenie w Polsce, bez zbadania, czy nastąpiła realna ochrona dziecka i czy zachodził obowiązek działania "zastępczego" i koordynacyjnego między instytucjami (w tym ewentualnej wypłaty i późniejszego rozliczenia między państwami), - pominięcie celu świadczeń rodzinnych i dobra dziecka podczas gdy TSUE konsekwentnie podkreśla, że świadczenia rodzinne "z natury nie mogą być traktowane w oderwaniu od sytuacji rodzinnej" (a więc również od faktycznego korzystania przez dziecko), gdy tymczasem ojciec pobierał środki w [...] bez wiedzy i zgody, nie przeznaczając ich na dziecko, co oznacza, że ww. cel nie został zrealizowany, - naruszenie art. 71 ust. 1 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie dobra rodziny znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej i dobra dziecka poprzez brak zapewnienia dziecku skarżącej ochrony socjalnej z uwagi na przekazywanie świadczeń ojcu dziecka, - naruszenie art. 72 ust. 1 Konstytucji RP poprzez niezapełnienie ochrony praw dziecka poprzez niezagwarantowanie dziecku skarżącej – N. faktycznego wsparcia i dopuszczenie do zatrzymania świadczeń otrzymywanych przez ojca dziecka, - naruszenie art. 2 Konstytucji RP poprzez dopuszczenie do sytuacji, że dziecko pozostaje bez jakichkolwiek świadczeń rodzinnych (ojciec dziecka zatrzymał świadczenia wypłacane za granicą), co narusza zasadę sprawiedliwości społecznej, - naruszenie art. 32 Konstytucji RP poprzez nierówne traktowanie dziecka skarżącej i niezagwarantowanie jej świadczeń jak innym dzieciom pobierającym świadczenia w Polsce, - błędną ocenę dowodów – organ ograniczył się do informacji, że w [...] wypłacono świadczenia na ojca, nie badając, czy: 1) wypłaty faktycznie nastąpiły w spornych miesiącach, 2) czy dotarły do dziecka, 3) czy zachodzą luki w okresach świadczeń, by ostatecznie rodzina otrzymała łącznie kwotę dla niej najkorzystniejszą, - nieuwzględnienie i pominięcie orzecznictwa TSUE w zakresie praw dziecka i rodzin w zakresie koordynacji świadczeń (sprawy: Humer, C-255/99; Slanina C-363/08; Trepkowski, C-378/14; Caisse nationale des prestations familiales, C-347/12). Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu I instancji do wystąpienia do instytucji [...] o potwierdzenie faktycznych wypłat miesięcznych ojca w spornym okresie oraz informacji, czy środki przekazano rodzicowi sprawującemu faktyczną pieczę, dopuszczenie dowodu z przesłuchania strony, przeliczenie ewentualnego dodatku dyferencyjnego z uwzględnienie kursów i faktycznie wypłaconych kwot, załączenie do akt wszelkich dokumentów dotyczącej skarżącej i jej córki N. będących w posiadaniu Wojewody, SKO i Wójta Gminy [...] celem wykazania faktu przyznania świadczenia skarżącej i tym samym braku podstaw domagania się zwrotu. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i ponowne rozpatrzenie sprawy z pełnym zastosowaniem przepisów koordynacyjnych UE oraz ocenę rzeczywistej sytuacji rodziny, a w razie potrzeby – przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Na wezwanie Kolegium, w piśmie z 20.10.2025 r. skarżąca wyjaśniła, że ww. odwołanie dotyczy m.in. decyzji Wojewody z 9.09.2025 r. nr [...] SKO utrzymując w ww. decyzję (jak podano na wstępie) wskazało, że w sprawie skarżącej przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w stosunku do wniosków z 4.09.2017 r. i z 1.03.2019 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku, mają zastosowanie od 1.11.2018 r. do 31.10.2019 r. wyłącznie wobec dziecka N. M., albowiem ojciec dziecka – S. M. podlega ustawodawstwu [...] z tytułu wykonywania pracy najemnej na terytorium [...]. Dodano, że skarżąca od 1.11.2018 r. do 9.06.2019 r. oraz od 1.10.2019 r. do 31.10.2019 r. była w Polsce osobą nieaktywną zawodowo. Zatem pierwszeństwo do wypłaty świadczeń od 1.10.2018 r. do 30.06.2019 r. oraz od 1.10.2019 r. do 31.10.2019 r. istnieje na terytorium [...]. Zdaniem Kolegium w związku z powyższym, zgodnie art. 68 (3) rozporządzenia 883/2004 w zw. z art. 60 (3) rozporządzenia wykonawczego 987/2009 zasadne było przekazanie wniosku do właściwej instytucji [...] celem rozpatrzenia. Zgodnie z art. 68 ust. 2 rozporządzenia 883/2004 uprawnienia do świadczeń rodzinnych z tytułu innych kolidujących ustawodawstw są zawieszane do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstw i, w odpowiednim przypadku, określany jest dodatek dyferencyjny dla sumy, która przekracza tę kwotę. Wedle art. 68 ust. 3 lit. a rozporządzenia 883/2004 w sytuacji, gdy wniosek zostaje złożony w instytucji właściwej państwa członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie, ale nie na zasadzie pierwszeństwa, instytucja ta zapewnia dodatek dyferencyjny określany jako różnica kwot świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo wyznaczone jako mające pierwszeństwo a kwoty świadczeń przewidzianych w kraju drugiej kolejności. Mając to na względzie w niniejszej sprawie należało porównać kwotę świadczeń przyznaną przez instytucję [...] z kwotą świadczeń, które skarżąca mogłaby otrzymać w Polsce. SKO wskazało, że [...] instytucja właściwa do wypłaty świadczeń dnia 4.08.2025 r. za pomocą formularza F002 w wersji elektr. EESSI poinformowała Wojewodę, że wypłaciła zasiłek rodzinny na dziecko N. M. w kwotach: a) [...] od 1.06.2017 r. do 31.12.2017 r., b) [...] od 1.01.2018 r. do 31.03.2018 r., c) [...] od 1.04.2018 r. do 31.12.2018 r., d) [...] od 1.01.2019r. do 30.06.2019r. i od 1.10.2019r. do 31.12.2019r., e) [...] od 1.01.2020 r. do 31.03.2020 r. f) [...] od 1.01.2021 r. do 31.05.2021 r. Celem porównania kwot świadczenia należnego na podstawie ustawodawstwa [...] oraz polskiego i ustalenia wysokości dodatku dyferencyjnego dokonano przeliczenia waluty stosując kurs wymiany, o którym mowa w decyzji Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego nr [...] z 15.10.2009 r. Zgodnie z decyzją tą dla celów ustalenia wysokości świadczenia instytucja bierze pod uwagę kurs wymiany opublikowany przez Europejski Bank Centralny dla 1. dnia miesiąca bezpośrednio poprzedzający miesiąc, w którym przepis musi być zastosowany. W sprawie ustalony jest dodatek dyferencyjny od 1.06.2017r., od 1.01.2018 r., od 1.04.2018 r., od 1.01.2019 r., od 1.01.2020 r. i od 1.01.2021 r., a zatem należało brać pod uwagę kurs wymiany według EBC odpowiednio na dzień: a) 2.05.2017 r. (1. roboczy dzień miesiąca), tj. 1,00 DKK = [...] zł; b) 1.12.2017 r., tj. 1,00 DKK = [...] zł; c) 1.03.2018 r., tj. 1,00 DKK = [...] zł; d) 3.12.2018 r.(1. roboczy dzień miesiąca),tj. 1,00 DKK=[...] zł; e) 2.12.2019 r.(1. roboczy dzień miesiąca), tj. 1,00 DKK=[...] zł; f) 1.12.2020 r., tj. 1,00 DKK = [...] zł. Po przeliczeniu miesięcznych świadczeń na ww. dziecko, przyznanych na podstawie ustawodawstwa [...], na walutę polską uzyskano kwoty: a) [...] od 1.06.2017 r. do 31.12.2017 r.; b) [...] od 1.01.2018 r. do 31.03.2018 r.; c) [...] od 1.04.2018 r. do 31.12.2018 r.; d) [...] od 1.01.2019r. do 30.06.2019r. i od 1.10.2019r. do 31.12.2019r.; e) [...] od 1.01.2020 r. do 31.03.2020 r.; f) [...] od 1.01.2021 r. do 31.05.2021 r. Skarżąca na okres 1.06.2017 r.-31.05.2021 r. złożyła w Polsce wnioski: - 3.04.2017 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (na okres: 1.04.2017 r.-30.09.2017 r.); - 3.04.2017 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku (na okres: 1.04.2017 r. – 31.10.2017 r.); - 4.09.2017 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (na okres: 1.10.2017 r. 30.09.2018 r.); - 4.09.2017 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku (na okres: 1.11.2017 r. – 31.10.2018 r.); - 28.08.2018 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (na okres: 1.10.2018 r. -30.09.2019 r.); - 28.08.2018 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku (na okres: 1.11.2018 r. – 31.10.2019 r.); - 1.07.2019 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (na okres: 1.10.2019 r. do 31.05.2021 r.); - 20.09.2019 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku (na okres: 1.11.2019 r. – 31.10.2020 r.). - 27.10.2020 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku (na okres: 1.11.2020 r. – 31.10.2021 r.). W związku z powyższym zdaniem SKO organ I instancji prawidłowo ustalił, iż skarżącej na dziecko N. przysługują w Polsce świadczenia w kwotach: - [...] od 1.06.2017r. do 31.08.2017r., od 1.10.2017r. do 31.08.2018r., od 1.10.2018 r. do 31.08.2019r., od 1.10.2019r. do 31.10.2020 r., na co składa się świadczenie wychowawcze w kw. [...] i zasiłek rodzinny w kwocie [...]; - [...] od 1.09.2017r. do 30.09.2017r., od 1.09.2018 r. do 30.09.2018r., 1-30.09.2019 r., 1-30.09.2020 r., na co składa się świadczenie wychowawcze w kw. [...], zasiłek rodzinny w kw. [...], dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kw. [...] zł. Jednocześnie od 1.11.2018 r. do 30.06.2019 r. kwota przyznana przez ustawodawstwo [...] ([...] zł/m-c od 1.11.2018 r. do 31.12.2018 r. oraz [...] od 1.01.2019r. do 30.06.2019r. i od 1.10.2019r. do 31.10.2019r.) na dziecko N. nie przekracza kwoty świadczeń, jaką przewiduje ustawodawstwo polskie w tych okresach (624 zł/m-c), dlatego Wojewoda informacjami z 9.09.2025 r. przyznał na N. M. świadczenie wychowawcze w formie dodatku dyferencyjnego w kw. [...] zł ([...]) od 1.11.2018 r. do 31.12.2018 r. oraz w kw. [...] zł/m-c od 1.01.2019 r. do 30.06.2019 r. i od 1.10.2019 r. do 31.10.2019 r. ([...]). Kolegium wskazało, że skoro kwotę świadczeń rodzinnych uwzględniono w ww. informacjach, należało w decyzji odmówić przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego od 1.11.2018 r. do 30.06.2019 r. oraz od 1.10.2019 r. do 31.10.2019 r. Równocześnie wskazano, że Wojewoda decyzją nr [...] z 11.08.2020 r. przyznał na dziecko N. prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego od dnia 1.07.2019 r. do 30.09.2019 r. Kolegium wyjaśniło, że celem przepisów unijnych, w tym rozporządzenia nr 883/2004 oraz rozporządzenia wykonawczego nr 987/2009, jest rozwiązanie występujących przypadków kolizji norm i wyeliminowanie kumulacji świadczeń, a nie pozbawienie strony uprawnień do przysługujących jej świadczeń. Istotą dodatku dyferencyjnego jest zaś wyrównanie różnicy między świadczeniem przewidzianym w konkurencyjnym ustawodawstwie, a świadczeniem jakie przysługuje w tym samym czasie danej osobie w kraju, w którym zamieszkują jej dzieci. Ustalanie i wypłata dodatku dyferencyjnego ma wyłącznie na celu uniknięcie sytuacji pogorszenia pod względem poziomu zabezpieczenia społecznego sytuacji członków rodziny przemieszczającego się wewnątrz wspólnoty pracownika. Zdaniem SKO zasady prowadzenia postępowania przez organ I instancji określone w K.p.a. nie zostały naruszone. Wojewoda podjął działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 K.p.a.), wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy w oparciu o treść art. 77 § 1 K.p.a oraz dokonał oceny, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). W skierowanej do tut. Sądu skardze na powyższą decyzję SKO H. M. podniosła zarzuty tożsame do powołanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Nadto zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., naruszenie prawa Unii Europejskiej – zasady pierwszeństwa prawa UE poprzez faktyczne podporządkowane wykładni przepisów unijnych przepisom krajowym, zasady skuteczności (effet utile), gdyż przyjęta interpretacja prowadzi do iluzorycznego charakteru dodatku dyferencyjnego, jak i zasady proporcjonalności poprzez nadmierną ingerencję w sytuację finansową skarżącej i jej dziecka. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że SKO - mimo obszernego uzasadnienia decyzji - ograniczyło się w istocie do aprobaty stanowiska organu I instancji, nie dokonując rzeczywistej kontroli jej prawidłowości. Dodatek dyferencyjny sprowadzono do mechanicznego rachunku, oderwanego od realiów społecznych i ekonomicznych. Organ pominął fakt, że celem koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie jest ograniczanie praw świadczeniobiorców, lecz zapewnienie im porównywalnego poziomu ochrony socjalnej. Skutkiem zaś zaskarżonej decyzji jest pozostawienie skarżącej i jej dziecka w gorszym położeniu, niż wynikałoby to z prawidłowego zastosowania prawa UE. Decyzja narusza też fundamentalną zasadę pewności prawa. Skarżąca bowiem przez długi czas działała w zaufaniu do organów państwa, które przyznawały jej i wypłacały świadczenia. Późniejsza ingerencja oparta jest na wybiórczej interpretacji przepisów i godzi w konstytucyjne standardy państwa prawnego. Zarzucając naruszenie art. 68 rozporządzenia 883/2004 skarżąca podniosła, że organ nie wykazał, że zastosowany mechanizm dodatku dyferencyjnego faktycznie zapewnił wyrównanie świadczeń, a nie poszkodowanie dziecka wskutek transgraniczności sytuacji rodzinnej. Organ uznał za prawidłowe wyliczenie, które w praktyce prowadzi do uszczuplenia świadczeń w Polsce, tj. do efektu przeciwnego od przewidzianego prawem UE. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 60 ust. 3 rozporządzenia 987/2009 zdaniem skarżącej SKO nie zastosowało pełnego standardu badania sytuacji uprawnionej, ograniczając się do twierdzeń organu I instancji. Nie dokonano rzeczywistej analizy, czy i w jakim okresie świadczenia w państwie zatrudnienia ([...]) powinny wpływać na polskie świadczenia. Nie wykazano też, jakie informacje uzyskano, jakie dokumenty były podstawą ustaleń oraz dlaczego uznane je za wystarczające. Nie zweryfikowano też realnego "ekwiwalentu" świadczeń – organ przyjął je bez sprawdzenia, mimo, że w koordynacji świadczeń rodzinnych nie wystarczy sama nazwa świadczenia. Zdaniem skarżącej powyższe doprowadziło do naruszenia zasady skuteczności (effet utile) prawa UE, tj. organ przyjął wykładnię prowadzącą do zaniżenia świadczeń w Polsce. W konsekwencji mechanizm koordynacji działa jak sankcja za mobilność pracowniczą/rodzinną, co jest sprzeczne z celami rozporządzeń 883/2004 i 987/2009. Co do zarzucanego naruszenia zasady proporcjonalności skarżąca wskazała, że SKO nie wyważyło interesu publicznego i prywatnego, nadmiernie ingerując w przyznane jej świadczenia. W szczególności nie rozważono konsekwencji społecznych – dotknięcia dziecka brakiem świadczeń. Decyzja ma więc charakter nieproporcjonalny i represyjny. W rezultacie decyzja narusza art. 24 Karty Praw Podstawowych, bowiem nie odniesiono się do nadrzędności dobra dziecka. Reasumując, skarżąca wskazała, że skala naruszeń materialnych i procesowych prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja nie może pozostać w obrocie prawnym – konieczne jest jej uchylenie i decyzji poprzedzającej. W odpowiedzi SKO w [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył, co następuje. Kontrola sądowa zaskarżonej decyzji, stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267, ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej: P.p.s.a. Zgodnie z art. art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo przeprowadziły postępowanie w sprawie, a następnie właściwie zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem tak zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji zostały wydane zgodnie z prawem. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja SKO w [...] z 18 listopada 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z 9 września 2025 r. o odmowie przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego w formie dodatku dyferencyjnego na dziecko N. M. od 1 listopada 2018 r. do 30 czerwca 2019 r. Wymaga wyjaśnienia, że decyzje w sprawie wydano w szczególnej procedurze – koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, tj. w wyniku ustalenia, że podczas gdy skarżąca jako osoba nieaktywna zawodowo wniosła w kraju (w Gminie [...]) o przyznanie świadczeń rodzinnych (zasiłek rodzinny i dodatki) na dziecko N. M., ojciec dziecka – S. M. przebywał za granicami RP (w [...]), wykonując tam pracę najemną. Przepis art. 23a ust. 2 u.ś.r. (publikator i pełną nazwę aktu podano wyżej) w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby lub rodzica dziecka w dniu wydania decyzji ustalającej prawo do świadczeń rodzinnych lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazując niezbędne dokumenty, w tym informacje dotyczące sprawy. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także okres, w którym przepisy te mają zastosowanie (art. 23a ust. 3 u.ś.r.). Zgodnie z art. 23a ust. 5 u.ś.r. w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, o którym mowa w ust. 3. Wedle zaś art. 23a ust. 6 u.ś.r. w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 za okres, o którym mowa w ust. 3. Wymaga jednocześnie wyjaśnienia, że zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 pkt 15a u.ś.r. ilekroć w ustawie jest mowa o przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - oznacza to rozporządzenie nr 883/2004 oraz rozporządzenie nr 987/2009 (publikatory i pełne nazwą podano wyżej). Regulacje obu rozporządzeń PEiR mają na celu przeciwdziałanie kumulacji świadczeń, tj. pobieraniu świadczeń rodzinnych na tego samego członka rodziny w tym samym czasie w różnych krajach członkowskich UE oraz przez ustalenie wspólnych w ramach systemu krajów członkowskich UE zasad wypłaty świadczeń - zapobieżeniu sytuacji swoistego wyboru przez beneficjentów świadczeń kraju właściwego do wypłaty świadczeń. Reasumując, jeżeli rodzice dziecka zamieszkują w różnych państwach członkowskich, zagadnienie prawa do świadczeń z u.ś.r. regulują przepisy art. 67, 68 i art. 68a rozporządzenia 883/2004. Zgodnie z art. 67 ab initio tego rozporządzenia osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego Państwa Członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni w pierwszym Państwie Członkowskim. W niniejszej sprawie poza sporem jest okoliczność, że tak skarżąca, jak i ojciec dziecka, w tych samych okresach świadczeniowych wystąpili o przyznanie świadczeń rodzinnych – skarżąca w Polsce będąc osobą nieaktywną zawodowo i ojciec dziecka w [...] – wykonując tam pracę najemną. Skarżąca nie kwestionowała ustaleń organu I instancji, że w okresach od 1.11.2018 r. do 9.06.2019 r. i od 1.10.2019 r. do 31.10.2019 r. mieszkając w Polsce była nieaktywna zawodowo. W tym zaś czasie ojciec dziecka S. M. wykonywał pracę najemną na terytorium [...]. Jak prawidłowo przyjęły organy orzekające zastosowanie winny zatem znaleźć zasady pierwszeństwa w przypadku zbiegu prawa do świadczeń określone w art. 68 rozporządzenia 883/2004. Ów przepis w ust. 1 pkt a) stanowi, że w przypadkach, w których na podstawie ustawodawstwa więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane są świadczenia w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny, mają zastosowanie następujące zasady pierwszeństwa - w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z różnych tytułów, kolejność pierwszeństwa jest następująca: w pierwszej kolejności prawa udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania Zasadnie organy przyjęły, że w okresie, w którym skarżąca była nieaktywna zawodowo, a złożyła wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych na dziecko N. M., pierwszeństwo do wypłaty świadczeń (od 1.10.2018 r. do 30.06.2019 r. oraz od 1.10.2019 r. do 31.10.2019 r.) istnieje na terytorium [...], gdzie ojciec dziecka wykonywał pracę najemną. W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 60 ust. 3 rozporządzenia 987/2009 jeżeli instytucja, w której złożono wniosek, uzna, że zastosowanie ma jej ustawodawstwo, jednak nie na zasadzie pierwszeństwa zgodnie z art. 68 ust. 1 i 2 rozporządzenia podstawowego, niezwłocznie podejmuje tymczasową decyzję w sprawie zasad pierwszeństwa, które mają być stosowane, oraz przekazuje wniosek do instytucji innego państwa członkowskiego zgodnie z art. 68 ust. 3 rozporządzenia podstawowego, oraz informuje o tym również wnioskodawcę. Instytucja ta zajmuje stanowisko w sprawie decyzji tymczasowej w terminie dwóch miesięcy. Przepis art. 68 ust. 3 rozporządzenia 883/2004 stanowi zaś, że jeżeli, zgodnie z przepisami art. 67, w instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie, złożony zostaje wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych, ale nie z tytułu prawa pierwszeństwa wynikającego z przepisów ust. 1 i 2 niniejszego artykułu, to: a) instytucja ta niezwłocznie przekazuje taki wniosek instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, informuje zainteresowanego i, bez uszczerbku dla przepisów rozporządzenia wykonawczego dotyczących tymczasowego przyznawania świadczeń, zapewnia, jeżeli to konieczne, dodatek dyferencyjny wspomniany w ust. 2; b) instytucja właściwa Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, rozpatruje ten wniosek, tak jak gdyby został on złożony bezpośrednio do niej, a dzień, w którym wniosek taki został złożony w pierwszej instytucji, uważa się za dzień złożenia wniosku w instytucji mającej pierwszeństwo. Na gruncie powołanych przepisów i stanu faktycznego niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w sytuacji, gdy Wojewoda jako organ właściwy do wydawania decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego (art. 21 ust. 1 pkt 2 u.ś.r.) stwierdził pierwszeństwo do wypłaty świadczeń za opisywany okres na terytorium [...] (raz jeszcze: z uwagi na nieaktywność zawodową skarżącej zamieszkującej w Polsce i fakt wykonywania pracy najemnej przez ojca dziecka w [...] – zasada z art. 68 ust. 1 lit. a rozp. 883/2004) pozostało mu ustalenie, czy skarżącej na dziecko N. przysługuje dodatek dyferencyjny. Ten zaś – jak wynika z art. 68 ust. 2 rozporządzenia 883/2004 - dla sumy, która przekracza kwotę świadczeń rodzinnych z tytułu innych kolidujących ustawodawstw do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo. Tu zaś Wojewoda, a w ślad za nim organ odwoławczy wykazały się ze wszechmiar rzetelnością przedstawiając zarówno metodologię, jak i kwoty świadczeń uzyskanych przez ojca dziecka w [...] i skarżącej w Polsce w analogicznych okresach. Wyjaśniły, że z uwagi na wyższe kwoty [...]wiadczeń rodzinnych od kwoty polskich świadczeń w okresach od 1.11.2018 r. do 30.06.2019 r. i od 1.10.2019 r. do 31.10.2019 r. dodatek dyferencyjny skarżącej na dziecko N. nie przysługuje. Sąd wyliczeń tych przetaczał nie zamierza, mając na względzie, że całościowo zostały one odzwierciedlone w części uzasadnienia prezentującej stan sprawy. W tym miejscu odnosząc się do zarzutów skargi, które zasadniczo zmierzają do wykazania, że skarżąca jako faktyczny opiekun i rodzic utrzymujący dziecko zostaje pozbawiona świadczeń rodzinnych za omówiony okres, a prawo do nich przyznaje się ojcu dziecka, który opieki tej nie sprawuje, Sąd stwierdza, że wykraczają one poza granice sprawy. Jej przedmiotem było bowiem, z uwagi na okoliczność, że na podstawie ustawodawstwa więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane zostały świadczenia w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny, ustalenie prawa pierwszeństwa udzielenia świadczeń (tu: [...] jako kraju zatrudnienia ojca dziecka – reguła z art. 68 ust. 1 lit. a rozp. 883/2004) i w związku z tym ustalenie, czy istnieją podstawy do przyznania dodatku dyferencyjnego. Nie sposób w związku z tym podzielić zarzutów skargi naruszenia art. 68 ust. 2 i 3 rozporządzenia 883/2004 oraz art. 60 ust. 3 rozporządzenia 987/2009. Organy orzekające nie tylko prawidłowo przepisy te zastosowały, ale i wyjaśniły przesłanki, które w stanie faktycznym niniejszej sprawy wystąpiły obligujące do ich zastosowania. Skarżąca zmierzając de facto do podważenia zasadności przyznania ojcu dziecka (z którym skarżąca ma orzeczony rozwód przed rozpoczęciem okresów świadczeniowych – wyrok SO w [...] z 21.02.2017 r. sygn. akt [...] prawomocny od 15.03.2017 r.) świadczeń rodzinnych na córkę N. , nad którą nie sprawuje on opieki i jej nie utrzymuje, nie dostrzega, że zagadnienie to wykracza poza zakres przedmiotowy sprawy. Kwestie te reguluje przepis art. 68a rozporządzenia 883/2004 stanowiąc, że w przypadku gdy świadczenia rodzinne nie są wykorzystywane przez osobę, której powinny zostać udzielone na utrzymanie członków rodziny, właściwa instytucja wywiązuje się ze swoich prawnych obowiązków poprzez udzielenie tych świadczeń osobie fizycznej lub prawnej, która rzeczywiście utrzymuje członków rodziny, na wniosek i za pośrednictwem agencji instytucji w państwie członkowskim, w którym mają miejsce zamieszkania, lub instytucji wyznaczonej lub organu powołanego w tym celu przez właściwą władzę w państwie członkowskim, w którym mają miejsce zamieszkania. Z powyższej regulacji wynika, że skarżąca uprawniona jest zwrócić się do Wojewody jako organu właściwego, aby ten wystąpił do właściwej instytucji [...] o przyznanie skarżącej na córkę N. za przedmiotowy okres świadczeń rodzinnych, wedle ustawodawstwa pierwszeństwa, tj. [...], z równoczesnym odebraniem tychże świadczeń ojcu dziecka, który – jak twierdzi skarżąca – otrzymał i wykorzystywał te świadczenia na córkę, mimo, że jej nie utrzymywał. Wracając do sprawy Sąd wyjaśnia, że miała ona na celu ustalenie zasad pierwszeństwa ustawodawstwa danego Państwa Członkowskiego UE w ustaleniu świadczeń, tj. w uproszczeniu - ustalenia "które państwo płaci" (wedle naczelnej zasady - wypłaca państwo pracy i odprowadzania podatków przez danego członka rodziny, a nie państwo zamieszkania beneficjenta świadczeń), nie zaś przesądzenie, któremu z rodziców owe świadczenia rodzinne się należą. W tym bowiem zakresie rację należy przyznać skarżącej, że świadczenie winno podążać za beneficjentem pomocy, tj. w przypadku świadczeń rodzinnych – za dzieckiem i rodzicem sprawującym nad nim faktyczną opiekę i je utrzymującym. W normie określonej w art. 68a rozporządzenia 883/2004 urzeczywistnia się zasada skuteczności prawa UE. W sytuacji bowiem, gdy pracujący rodzic dziecka uzyskuje na nie świadczenia w kraju, w którym świadczy pracę, a faktycznie nie opiekuje się dzieckiem i nie łoży na jego utrzymanie, a obowiązku te spoczywają na drugim rodzicu dziecka, który zamieszkuje w innym państwie członkowskim i pozostaje nieaktywny zawodowo, istnieją podstawy do zastosowania regulacji art. 68a rozporządzenia 883/2004. W tym stanie sprawy Sąd uznał, że zarzuty skargi - jako istotnie wykraczające poza zakres przedmiotowy sprawy – są niezasadne. Organy prawidłowo zastosowały bowiem przepisy prawa materialnego, w szczególności przepisy rozporządzenia 883/2004 i rozporządzenia 987/2009. Dodać należy, że skarżąca na tyle odlegle od stanu faktycznego sprawy sformułowała zarzuty naruszenia przez organ odwoławczy przepisów prawa materialnego, że Sąd nie jest w stanie odnieść ich do okoliczności sprawy. Jednocześnie Sąd nie stwierdził, by którekolwiek ustalenia stanu faktycznego organów orzekających były wadliwe, czy niepełne, a w konsekwencji, by doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, czy procesowego. Sąd faktycznie dostrzega, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się zasadniczo do zarzutów odwołania. Niemniej zważywszy, że podobnie jak zarzuty w skardze, zarzuty odwołania zostały sformułowane bez odniesienia się do okoliczności sprawy, należy uznać naruszenie przez Kolegium art. 107 § 3 K.p.a. za takie, które nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Odnośnie pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 8, art. 11 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.) Sąd uznał, że o tyle nie zasługują one na uwzględnienie, że w istocie Kolegium wyjaśniło w granicach sprawy ustalenia pierwszeństwa ustawodawstwa Państwa Członkowskiego i zasadności przyznania dodatku dyferencyjnego przesłanki rozstrzygnięcia, a skarżąca nie podała, dlaczego z rozstrzygnięciem tym się nie zgadza. Również akta sprawy odzwierciedlają tok rozumowania organów obu instancji, w tym dały podstawę do przyjęcia pierwszeństwa ustawodawstwu [...] (m.in. formularz F002 z 4.08.2025 r. właściwej instytucji z [...] informujący o wypłacie S. M. zasiłków rodzinnych na N. ). W związku z powyższym Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalono.