Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Po 71/26

Wyrok WSA w Poznaniu z 14 maja 2026 r., II SA/Po 71/26

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia
14 maja 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Dnia 14 maja 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Sebastian Michalski (sprawozdawca) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2026 roku sprawy ze skargi H. M. na decyzję Samlorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 listopada 2025 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu sprawy na skutego odwołania H. M. (matka dziecka), decyzją z dnia 18 listopada 2025 roku (znak [...]), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Wojewody [...] z dnia 9 września 2025 roku (nr [...], znak: [...]) o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego na dziecko N. M. za okres od dnia 1 października 2017 roku do dnia 31 marca 2018 roku z uwagi na fakt, że kwota [...]wiadczeń rodzinnych jest wyższa od kwoty polskich świadczeń. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśniono, że w okresie świadczeniowym od dnia 1 października 2017 roku do dnia 30 września 2018 roku, tj. objętym wnioskiem H. M. z dnia 4 września 2017 roku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko N. M., mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ojciec dziecka - S. M., podlegał ustawodawstwu [...] z tytułu wykonywania pracy na terytorium [...]. We wskazanym powyżej okresie matka dziecka - H. M., była osobą nieaktywną zawodowo. Zatem zachodzi pierwszeństwo do wypłaty świadczeń na terytorium [...]. [...] instytucja właściwa do wypłaty świadczeń poinformowała w dniu 4 sierpnia 2025 roku, za pomocą formularza F002 w wersji elektronicznej EESSI, że wypłaciła zasiłek rodzinny na dziecko N. M. w następujących kwotach: a) [...] miesięcznie w okresie od 1.06.2017 r. do 31.12.2017 r., b) [...] miesięcznie w okresie od 1.01.2018 r. do 31.03.2018 r., c) [...] miesięcznie w okresie od 1.04.2018 r. do 31.12.2018 r., d) [...] miesięcznie w okresie od 1.01.2019r. do 30.06.2019r. oraz w okresie od 1.10.2019r. do 31.12.2019r., e) [...] miesięcznie w okresie od 1.01.2020 r. do 31.03.2020 r. f) [...] miesięcznie w okresie od 1.01.2021 r. do 31.05.2021 r. Mając na uwadze powyższe organ wyjaśnił, że stosownie do treści art. 68 ust. 3 lit. a rozporządzenia nr 883/2004 w sytuacji, gdy wniosek zostaje złożony w instytucji właściwej państwa członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie, ale nie na zasadzie pierwszeństwa instytucja ta zapewnia dodatek dyferencyjny określany jako różnica kwot świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo wyznaczone jako mające pierwszeństwo a kwoty świadczeń przewidzianych w kraju drugiej kolejności. Porównania kwoty świadczenia należnego na podstawie ustawodawstwa państwa [...] oraz polskiego na potrzeby ustalenia dodatku dyferencyjnego dokonano poprzez przeliczenie waluty stosując kursy, o których mowa w decyzji Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zaopatrzenia Społecznego nr [...] z dnia 15 października 2009 roku. Organy uwzględniły kurs wymiany opublikowany przez Europejski Bank Centralny dal pierwszego dnia miesiąca bezpośrednio poprzedzającego miesiąc, w którym przepis musi być zastosowany, tj. odpowiednio na dzień: a) 2.05.2017 r. (1. roboczy dzień miesiąca), tj. 1,00 [...] = [...] zł; b) 1.12.2017 r., tj. 1,00 [...] = [...] zł; c) 1.03.2018 r., tj. 1,00 [...] = [...] zł; d) 3.12.2018 r.(1. roboczy dzień miesiąca),tj. 1,00 [...]=[...] zł; e) 2.12.2019 r.(1. roboczy dzień miesiąca), tj. 1,00 [...]=[...] zł; f) 1.12.2020 r., tj. 1,00 [...] = [...] zł. Po przeliczeniu na walutę polską miesięcznych świadczeń przyznanych na podstawie ustawodawstwa [...] uzyskano kwoty: a) [...] zł/m-c od 1.06.2017 r. do 31.12.2017 r.; b) [...] zł/m-c od 1.01.2018 r. do 31.03.2018 r.; c) [...] zł/m-c od 1.04.2018 r. do 31.12.2018 r.; d) [...] zł/m-c od 1.01.2019r. do 30.06.2019r. i od 1.10.2019r. do 31.12.2019r.; e) [...] zł/m-c od 1.01.2020 r. do 31.03.2020 r.; f) [...] zł/m-c od 1.01.2021 r. do 31.05.2021 r. Organy wskazały, że w Polsce skarżącej na dziecko N. M. przysługiwały świadczenia w kwotach: - [...] zł/m-c od 1.06.2017r. do 31.08.2017r., od 1.10.2017r. do 31.08.2018r., od 1.10.2018 r. do 31.08.2019r., od 1.10.2019r. do 31.10.2020 r., na co składa się świadczenie wychowawcze w kwocie [...]zł/m-c i zasiłek rodzinny w kwocie [...]zł/m-c; - [...] zł/m-c od 1.09.2017r. do 30.09.2017r., od 1.09.2018 r. do 30.09.2018r., 1-30.09.2019 r., 1-30.09.2020 r., na co składa się świadczenie wychowawcze w kwocie [...]zł/m-c, zasiłek rodzinny w kwocie [...]zł/m-c, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie [...]zł. W tym stanie rzeczy organy odmówiły świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego za okres od dnia 1 października 2017 roku do dnia 31 marca 2018 roku, gdyż w okresie od 1 października 2017 roku do dnia 31 marca 2018 roku kwoty świadczeń rodzinnych przyznawane w [...] ([...] zł za listopad-grudzień 2017 roku oraz [...] zł za styczeń-marzec 2018 roku) przewyższały kwoty tych świadczeń w Polsce ([...] zł). Organy wyjaśniły, że celem przepisów unijnych, w tym rozporządzenia nr 883/2004 oraz rozporządzenia wykonawczego nr 987/2009, jest rozwiązanie występujących przypadków kolizji norm i wyeliminowanie kumulacji świadczeń, a nie pozbawienie strony uprawnień do przysługujących jej świadczeń. Istotą dodatku dyferencyjnego jest zaś wyrównanie różnicy między świadczeniem przewidzianym w konkurencyjnym ustawodawstwie, a świadczeniem jakie przysługuje w tym samym czasie danej osobie w kraju, w którym zamieszkują jej dzieci. Ustalanie i wypłata dodatku dyferencyjnego ma wyłącznie na celu uniknięcie sytuacji pogorszenia pod względem poziomu zabezpieczenia społecznego sytuacji członków rodziny przemieszczającego się wewnątrz wspólnoty pracownika. Zdaniem SKO zasady prowadzenia postępowania przez organ I instancji określone w K.p.a. nie zostały naruszone. Wojewoda podjął działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 K.p.a.), wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy w oparciu o treść art. 77 § 1 K.p.a. oraz dokonał oceny, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). H. M. skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego. Skarżącą zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...], a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W ocenie skarżącej zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem: 1) art. 68 ust. 2 i 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 833/2004 poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że dodatek dyferencyjny został ustalony prawidłowo, podczas gdy jego wysokość została obliczona w sposób niepełny, wybiórczy i sprzeczny z celem rozporządzenia, jakim jest rzeczywiste wyrównanie różnicy w poziomie świadczeń; 2) art. 60 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego (WE) nr 987/2009, poprzez jego pominięcie lub zastosowanie w sposób pozorny, bez pełnej i rzetelnej analizy sytuacji rodzinnej i dochodowej skarżącej w spornych okresach; 3) art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zmiana sytuacji uzasadniała ingerencję w prawo nabyte, mimo braku spełnienia przesłanek materialnoprawnych; 4) art. 2 Konstytucji RP, tj. zasady ochrony praw nabytych oraz zaufania do państwa i stanowionego prawa, poprzez utrzymanie w mocy decyzji prowadzącej do faktycznego ograniczenia wcześniej przyznanych świadczeń; 5) art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, dowolną ocenę dowodów, jedynie opisowe uzasadnienie rozstrzygnięcia oraz utrzymanie decyzji organu pierwszej instancji pomimo podstaw do jej uchylenia; 6) naruszenia zasad prawa Unii Europejskiej, tj. zasady pierwszeństwa prawa unijnego nad prawem krajowym, zasady skuteczności prawa unijnego oraz zasady proporcjonalności, poprzez podporządkowanie wykładni przepisów unijnych prawu krajowemu, iluzorycznego charakteru dodatku dyferencyjnego oraz nadmierną ingerencję w sytuację finansową i rodzinną skarżącej i jej dziecka. W uzasadnieniu skargi wskazano, że mimo obszernego uzasadnienia decyzji organ odwoławczy ograniczył się w istocie do aprobaty stanowiska organu I instancji, nie dokonując rzeczywistej kontroli jej prawidłowości. Dodatek dyferencyjny został sprowadzony do mechanicznego rachunku oderwanego od realiów społecznych i ekonomicznych. Pominięto, że celem koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie jest ograniczanie praw świadczeniobiorców, lecz zapewnienie im porównywalnego poziomu ochrony socjalnej. Skutkiem zaskarżonej decyzji jest to, że skarżąca i jej dziecko postawione zostały w gorszej sytuacji niż wynika to z prawidłowego zastosowania prawa Unii Europejskiej. W decyzji brak rzeczywistej analizy, czy i w jakim zakresie świadczenia w państwie zatrudnienia powinny wpływać na polskie świadczenie. Brak realnej weryfikacji świadczenia, gdy w koordynacji świadczeń rodzinnych nie wystarcza goła nazwa świadczenia. Organ przyjął wykładnię prowadzącą do zaniżenia świadczeń w Polsce. W konsekwencji mechanizm koordynacji działa jak sankcja za mobilność pracowniczą/rodzinną. W uzasadnieniu brak argumentacji, że rozstrzygnięcie realizuje interes dziecka. Rozstrzygnięcie ingeruje w sferę uprawnień świadczeniowych bez wykazania przesłanek materialnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wydanej decyzji oraz wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024, poz. 1267). Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego aktualnego na dzień wydania zaskarżonego aktu. Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026, poz. 143 ze zm.; dalej w skrócie "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), a przewidziane ustawą środki stosuje w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Skarga okazała się nieuzasadniona. Sąd nie ujawnił podstaw do przyjęcia stanowiska, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, czy naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć lub miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) P.p.s.a. W świetle treści art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2407; dalej w skrócie "u.p.p.w.d.") w przypadku przebywania osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, lub członka rodziny tej osoby w dniu przyznania świadczenia wychowawczego lub po tym dniu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także okres, w którym przepisy te mają zastosowanie (art. 16 ust. 4 u.p.p.w.d.). W przypadku gdy wojewoda ustali, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego informuje o tym fakcie organ właściwy (art. 16 ust. 8 pkt 2 u.p.p.w.d.). Jeśli w sytuacji, o której mowa w art. 16 ust. 2 u.p.p.w.d. wojewoda ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, to organ właściwy uchyla prawo do świadczenia wychowawczego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d.). Wedle zaś art. 16 ust. 7 u.p.p.w.d. w przypadku, o którym mowa w art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d., wojewoda ustala prawo do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wymaga jednocześnie wyjaśnienia, że zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 2 pkt 15 u.p.p.w.d. ilekroć w ustawie jest mowa o przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oznacza to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 72, z późn. zm.) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009, str. 1, z późn. zm.). Przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego znajdują zastosowanie do spraw świadczeń rodzinnych w rozumieniu art. 1 lit. z rozporządzenia nr 883/2004, gdy rodzice dziecka (po rozwodzie) zamieszkują w różnych państwach członkowskich (por. wyrok WSA w Poznaniu z 10.11.2022 r., II SA/Po 394/22, LEX nr 3439174 oraz wyrok NSA z 7.05.2024 r., I OSK 1528/23, LEX nr 3724799). W takiej sytuacji na podstawie reguł określonych w przepisach powołanych rozporządzeń unijnych należy rozstrzygnąć kwestię, wedle prawa którego z państw członkowskich należy załatwić sprawę dotyczącą świadczeń rodzinnych. Reasumując, jeżeli rodzice dziecka zamieszkują w różnych państwach członkowskich, zagadnienie prawa do świadczeń z ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci regulują przepisy art. 67, 68 i art. 68a rozporządzenia 883/2004. Skarżąca nie kwestionuje ustaleń faktycznych, że w okresie świadczeniowym od dnia 1 października 2017 roku do dnia 31 marca 2018 roku mieszkała w Polsce oraz była nieaktywna zawodowo. W tym zaś czasie ojciec dziecka S. M. wykonywał pracę najemną na terytorium [...]. W kontrolowanej sprawie poza sporem pozostaje także to, że tak skarżąca, jak i ojciec dziecka, w okresie świadczeniowym od dnia 1 października 2017 roku do dnia 31 marca 2018 roku uzyskali świadczenia rodzinne na dziecko N. M., skarżąca w Polsce będąc osobą nieaktywną zawodowo, a ojciec dziecka w [...], gdzie wykonywał pracę najemną. W zakresie świadczeń rodzinnych tytułem wskazania prawa właściwego (zasadą wyboru) jest miejsce wykonywania pracy. Zgodnie bowiem z przepisem art. 67 rozporządzenia nr 883/2004 osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego Państwa Członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni w pierwszym Państwie Członkowskim. Na mocy wskazanego przepisu przyjmuje się, że sprawy świadczeń rodzinnych rozstrzyga się według ustawodawstwa państwa właściwego ze względu na miejsce wykonywania pracy (lex loci laboris) i to łącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym państwie członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni w państwie członkowskim lex loci laboris. Skoro skarżąca uzyskała świadczenia rodzinne w Polsce i była osobą nieaktywną zawodowo (tytuł miejsce zamieszkania), a ojciec dziecka wykonywał pracę na terytorium [...] i tam uzyskał świadczenia rodzinne (tytuł miejsce wykonywania pracy), to zachodzi sytuacja wypłacenia świadczeń rodzinnych na jedno dziecko (N. M.) na podstawie prawa wewnętrznego dwóch krajów członkowskich oraz na zasadzie różnych tytułów, czyli różnych zasad wyboru prawa właściwego, co zostało unormowane w art. 68 ust. 1 pkt a) rozporządzenia 883/2004. Organy orzekające prawidłowo przyjęły, że w sprawie zastosowanie winny znaleźć zasady pierwszeństwa dotyczące zbiegu prawa do świadczeń określone w art. 68 ust. 1 pkt a) rozporządzenia 883/2004, który stanowi "w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z różnych tytułów, kolejność pierwszeństwa jest następująca: w pierwszej kolejności prawa udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania". Skoro zgodnie z aktualnymi w kontrolowanej sprawie zasadami pierwszeństwa świadczenia rodzinne w pierwszej kolejności są udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielane są z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane są na podstawie miejsca zamieszkania, to skarżone organy prawidłowo uznały, że w sprawie świadczeń rodzinnych na dziecko N. M. właściwe są przepisy prawa [...], a tym samym także organy tak wskazanego państwa członkowskiego. Uwzględniając powyższe wskazać należy, że zgodnie z art. 60 ust. 3 rozporządzenia 987/2009 jeżeli instytucja, w której złożono wniosek, uzna, że zastosowanie ma jej ustawodawstwo, jednak nie na zasadzie pierwszeństwa zgodnie z art. 68 ust. 1 i 2 rozporządzenia podstawowego, niezwłocznie podejmuje tymczasową decyzję w sprawie zasad pierwszeństwa, które mają być stosowane, oraz przekazuje wniosek do instytucji innego państwa członkowskiego zgodnie z art. 68 ust. 3 rozporządzenia podstawowego, oraz informuje o tym również wnioskodawcę. Instytucja ta zajmuje stanowisko w sprawie decyzji tymczasowej w terminie dwóch miesięcy, co koresponduje z treścią art. 16 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Przepis art. 68 ust. 3 rozporządzenia 883/2004 stanowi zaś, że jeżeli, zgodnie z przepisami art. 67, w instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie, złożony zostaje wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych, ale nie z tytułu prawa pierwszeństwa wynikającego z przepisów ust. 1 i 2 niniejszego artykułu, to: a) instytucja ta niezwłocznie przekazuje taki wniosek instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, informuje zainteresowanego i, bez uszczerbku dla przepisów rozporządzenia wykonawczego dotyczących tymczasowego przyznawania świadczeń, zapewnia, jeżeli to konieczne, dodatek dyferencyjny wspomniany w ust. 2; b) instytucja właściwa Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, rozpatruje ten wniosek, tak jak gdyby został on złożony bezpośrednio do niej, a dzień, w którym wniosek taki został złożony w pierwszej instytucji, uważa się za dzień złożenia wniosku w instytucji mającej pierwszeństwo. Na gruncie powołanych przepisów i stanu faktycznego niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w sytuacji, gdy Wojewoda jako organ właściwy do wydawania decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego (art. 16 ust. 7 u.p.p.w.d.) stwierdził pierwszeństwo do wypłaty świadczeń rodzinnych na terytorium [...] za okres od dnia 1 października 2017 roku do dnia 31 marca 2018 roku (raz jeszcze: z uwagi na nieaktywność zawodową skarżącej zamieszkującej w Polsce i fakt wykonywania pracy najemnej przez ojca dziecka w [...] – zasada z art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia 883/2004) pozostało mu ustalenie, czy skarżącej (matce) na dziecko N. przysługuje dodatek dyferencyjny. Ten zaś - jak wynika z art. 68 ust. 2 rozporządzenia 883/2004 - dotyczy sumy, która przekracza kwotę świadczeń rodzinnych z tytułu innych kolidujących ustawodawstw do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo. Dodatek dyferencyjny to świadczenie, które strona może uzyskać w tym samym okresie i dla tego samego członka rodziny w państwie członkowskim miejsca zamieszkania, gdy świadczenie miejsca zamieszkania jest wyższe. Wtedy właściwa instytucja państwa zamieszkania przyznaje wyrównanie w postaci dodatku dyferencyjnego. Gdyby natomiast ustawodawstwo państwa członkowskiego miejsca zatrudnienia lub prowadzenia działalności zarobkowej na własny rachunek w ogóle nie przewidywało danego rodzaju świadczenia, a prawo do tego świadczenia przysługiwałoby stronie na podstawie przepisów państwa zamieszkania, to brak jest podstaw, aby przyznanie tego świadczenia podlegało zawieszeniu (K. Ślebzak [w:] Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Komentarz, Warszawa 2012, art. 68 i powołane tam orzecznictwo). Analiza akt sprawy administracyjnej oraz uzasadnienia kwestionowanych decyzji ujawnia, że sprawa ustalenia prawa do dodatku dyferencyjnego została załatwiona z należytą starannością. Organy przedstawiły wyczerpująco podstawy oraz metodologię porównania świadczeń uzyskanych przez ojca dziecka w [...] i skarżącej w Polsce w analogicznych okresach. Przedstawione wyliczenia nie budzą żadnych zastrzeżeń. Rozstrzygnięcie (decyzję) o odmowie przyznania dodatku dyferencyjnego za okres od dnia 1 października 2017 roku do dnia 31 marca 2018 roku zostało usprawiedliwione tym, że kwota wypłaconych [...]wiadczeń rodzinnych za listopad-grudzień 2017 roku ([...] zł miesięcznie) oraz za styczeń-marzec 2018 roku ([...] zł miesięcznie) była wyższa od kwoty wypłaconych polskich świadczeń rodzinnych za te okresy ([...] zł miesięcznie). Sąd nie stwierdził podstaw do przyjęcia stanowiska o istotnym naruszeniu art. 7, art. 77 § 1, art. 80, czy art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Nie sposób podzielić zarzutów skargi o naruszeniu art. 68 ust. 2 i 3 rozporządzenia 883/2004 oraz art. 60 ust. 3 rozporządzenia 987/2009. Organy prawidłowo zastosowały wskazane przepisy oraz wyjaśniły przesłanki, które w stanie faktycznym niniejszej sprawy obligowały do wydania kwestionowanego rozstrzygnięcia. Organy wyjaśniły kwestie dotyczące ustalenia pierwszeństwa ustawodawstwa danego Państwa Członkowskiego i zasadności przyznania dodatku dyferencyjnego, a skarżąca nie podała, dlaczego z rozstrzygnięciem tym się nie zgadza. Również akta administracyjne sprawy odzwierciedlają tok rozumowania organów obu instancji, w tym dały podstawę faktyczną/dowodową przyjęcia pierwszeństwa ustawodawstwu [...] (m.in. formularz F002 z 4.08.2025 r. właściwej instytucji z [...] informujący o wypłacie S. M. zasiłków rodzinnych na N. ). Argumentacja skargi zmierza de facto do podważenia zasadności przyznania ojcu dziecka (z którym skarżąca ma orzeczony rozwód przed rozpoczęciem okresów świadczeniowych – wyrok SO w [...] z 21.02.2017 r. sygn. akt [...] prawomocny od 15.03.2017 r.) świadczeń rodzinnych na córkę N. , nad którą nie sprawuje on opieki i jej nie utrzymuje, nie dostrzega jednak, że zagadnienie to wykracza poza zakres przedmiotowy sprawy. Przedmiotem zaskarżonej decyzji, z uwagi na ujawnienie, że na podstawie ustawodawstwa więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielone zostały świadczenia rodzinne w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny, było ustalenie prawa pierwszeństwa udzielania tych świadczeń (tu: [...] jako kraju zatrudnienia ojca dziecka - reguła z art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia 883/2004), a w dalszej kolejności rozstrzygnięcie o tym, czy istnieją podstawy do przyznania dodatku dyferencyjnego. Na gruncie prawa unijnego kwestie podnoszone przez skarżącą uregulowane zostały w art. 68a rozporządzenia 883/2004 stanowiąc, że w przypadku gdy świadczenia rodzinne nie są wykorzystywane przez osobę, której powinny zostać udzielone na utrzymanie członków rodziny, właściwa instytucja wywiązuje się ze swoich prawnych obowiązków poprzez udzielenie tych świadczeń osobie fizycznej lub prawnej, która rzeczywiście utrzymuje członków rodziny, na wniosek i za pośrednictwem agencji instytucji w państwie członkowskim, w którym mają miejsce zamieszkania, lub instytucji wyznaczonej lub organu powołanego w tym celu przez właściwą władzę w państwie członkowskim, w którym mają miejsce zamieszkania. Z powyższej regulacji wynika, że skarżąca uprawniona jest zwrócić się do Wojewody jako organu właściwego, aby ten wystąpił do właściwej instytucji [...] o przyznanie skarżącej na córkę N. za przedmiotowy okres świadczeń rodzinnych, wedle ustawodawstwa pierwszeństwa, tj. [...], z równoczesnym odebraniem tychże świadczeń ojcu dziecka, który – jak twierdzi skarżąca – otrzymał i wykorzystywał te świadczenia na córkę, mimo, że jej nie utrzymywał. Reasumując zaskarżona decyzja rozstrzyga w przedmiocie pierwszeństwa ustawodawstwa danego Państwa Członkowskiego UE na potrzeby przyznania świadczeń, tj. w uproszczeniu - rozstrzyga "które państwo płaci" (wedle naczelnej zasady - wypłaca państwo pracy i odprowadzania podatków przez danego członka rodziny, a nie państwo zamieszkania beneficjenta świadczeń), nie zaś przesądza, któremu z rodziców owe świadczenia rodzinne się należą. Rację ma skarżąca, że świadczenie winno podążać za beneficjentem pomocy, tj. w przypadku świadczeń rodzinnych – za dzieckiem i rodzicem sprawującym nad nim faktyczną opiekę i je utrzymującym. W normie określonej w art. 68a rozporządzenia [...] urzeczywistnia się zasada skuteczności prawa UE. W sytuacji bowiem, gdy pracujący rodzic dziecka uzyskuje na nie świadczenia w kraju, w którym świadczy pracę, a faktycznie nie opiekuje się dzieckiem i nie łoży na jego utrzymanie, a obowiązku te spoczywają na drugim rodzicu dziecka, który zamieszkuje w innym państwie członkowskim i pozostaje nieaktywny zawodowo, istnieją podstawy do zastosowania regulacji art. 68a rozporządzenia 883/2004. Ewentualne próby podważenia rozstrzygnięcia o przyznaniu/wypłaceniu ojcu dziecka świadczeń rodzinnych na córkę N. winno odbywać się na podstawie prawa [...], czyli w państwie członkowskim, które te świadczenia wypłaciło. Argumentacja odwołania i skargi została rozpoznana jako indyferentna z punktu widzenia zasadności skargi, bo nie wykazuje materialnoprawnego związku z przedmiotem rozstrzygnięcia, wykracza poza granice sprawy administracyjnej załatwionej zaskarżoną decyzją. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu.

Informacje o sprawie

Data wpływu
23 stycznia 2026
Hasła tematyczne
Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Izabela Paluszyńska Sebastian Michalski /sprawozdawca/ Tomasz Świstak /przewodniczący/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny