II SA/Po 71/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 28 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącej kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również jako: "Kolegium" albo "organ II instancji") decyzją z dnia 28 października 2024 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Burmistrza P. nr [...], z dnia 20 września 2024 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego A. B. (dalej również jako: "wnioskodawca" albo "skarżąca") w związku ze sprawowaniem opieki nad D. P.. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia podniesiono, że organ I instancji odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad bratem. Jako przyczyną odmowy wskazano fakt, że rodzice osoby wymagającej pomocy nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. B.. Rozpoznając wniesione odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło w pierwszej kolejności przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 poz. 390 ze zm., dalej również jako: "ustawa" albo "u.ś.r."), a następnie wskazało, że okolicznością bezsporną pozostaje, że w dacie orzekania przez organ odwoławczy, że z uwagi na fakt, że jeden z żyjących rodziców D. P. nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności (ojciec J. P.) niemożliwe jest przyznanie wnioskodawczyni przedmiotowego świadczenia. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. B. podnoszą zarzutu naruszenia: art. 7, art. 8, art. 77 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako: "K.p.a.") poprzez nieuwzględnienie faktycznej sytuacji rodzinnej oraz brak przeprowadzenia wnikliwej analizy materiału dowodowego. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że jej ojciec – J. P. legitymował się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, chociaż w rzeczywistości nie był w stanie pełnić opieki nad swoim synem. Dopiero orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 18 listopada 2024 r. J. P. został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (orzeczenie powyższe zostało załączone do skargi). Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Podczas trwania rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 02 kwietnia 2025 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał zarzuty skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. W tym miejscu Sąd wskazuje, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że skarżąca nie spełnia warunków uzasadniających jej przyznanie przedmiotowego świadczenia, ponieważ jeden z żyjących rodziców D. P. (jego ojciec J. P.) nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stanowisko powyższe uznać należało za przedwczesne. Sąd zauważa, że co do zasady - sąd administracyjny – jako sąd posiadający, uprawnienia o charakterze kasacyjnym – jest uprawniony jedynie do kontroli działań organów administracji publicznej w dacie orzekania. Innymi słowy, sąd dokonuje oceny stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia przez organy administracji publicznej. Nie może zatem uwzględniać okoliczności, które miały miejsce po wydaniu zaskarżonego do sądu administracyjnego aktu. Zastrzeżenie powyższe nie dotyczy jednak sytuacji, kiedy w toku prowadzonego postępowania przed sądem wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne nie znane jednak organowi orzekającemu w sprawie. W tego typu sytuacji sąd administracyjny jest obowiązany do ich uwzględnienia przy wydawaniu wyroku. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie doszło do ujawnienia powyższej okoliczności. Otóż orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 18 listopada 2024 r. J. P. został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Choć orzeczenie powyższe zapadło już po wydaniu decyzji przez organ odwoławczy (28 października 2024 r.) to jednak w jego treści zawarto istotne zastrzeżenie - otóż ustalony stopień niepełnosprawności ustalono na dzień 07 października 2024 r. W ocenie Sądu jest to nowa okoliczność faktyczna, nieznana organowi na dzień wydania decyzji, wypełniająca przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższe orzeczenie przesądza bowiem, że w dacie orzekania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze J. P. był już osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym oraz był osobą, która wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zgodnie z art. 17 ust. 1a w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., który ma zastosowanie zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm., dalej jako: "u.ś.w."), osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skoro więc w niniejszej postępowaniu w dacie orzekania przez organ odwoławczy ojciec skarżącej było osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co potwierdza orzeczenie z dnia 18 listopada 2024 r., to okoliczność powyższa ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. 2023 r. poz. 1964), zasądzając na rzecz skarżącej od organu kwotę 480,- zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) na które składało się wynagrodzenie pełnomocnika.