II SA/Po 661/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak /spr/ Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 marca 2022 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., Nr [...], Prezydent Miasta P. umorzył w całości postępowanie w sprawie przyznania G. M. pomocy finansowej na opłacenie faktur za prąd na miesiąc kwiecień 2021 r. w kwocie [...]zł z wniosku z dnia [...] marca 2021 r.. W podstawie prawnej decyzji organ powołał przepisy art. 104 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 256, dalej powoływanej jako " k.p.a.") oraz art. 14 w zw. z art. 36 pkt 1 i art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm.). W uzasadnieniu wyjaśniono, że wnioskiem z dnia [...] marca 2021 r. (organy wskazują z dnia [...] marca 2021 r., kiedy wpłynął wniosek do organu – uw. Sądu) G. M. (zwana dalej także "wnioskodawczynią") zwróciła się do Prezydenta Miasta P. (zwanym dalej także "Prezydentem" lub "organem I instancji") o zasiłek na opłacenie zaległych rachunków za prąd w łącznej wysokości [...] zł. Jak wskazano, poszczególne kwoty opiewały na [...] zł, [...] zł i [...] zł. Organ wyjaśnił, że wnioskodawczyni zwracała się już kilkukrotnie o udzielenie pomocy finansowej na opłacenie rachunków za prąd. Decyzją Kierownika Filii [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. z dnia [...] maja 2020 r., nr [...], organ odmówił wnioskodawczyni pomocy finansowej na opłacenie rachunku za prąd w wysokości [...] zł. Po uchyleniu powyższej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydano ponownie decyzję z dnia [...] września 2020 r. o odmowie przyznania pomocy wnioskodawczyni na wskazany rachunek za prąd. Z kolei kolejny wniosek z dnia [...] grudnia 2020 r. o pomoc finansową na opłacenie rachunku za energię elektryczną w wysokości [...] zł został rozpoznany decyzją Kierownika MOPR z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...], na mocy której odmówiono pomocy finansowej na opłacenie rachunku za prąd w kwocie [...]zł. Wskazano także na wnioski G. M. z dnia [...] stycznia 2021 r. oraz [...] stycznia 2021 r. o przyznanie pomocy m.in. na opłacenie rachunku za prąd w wysokości [...] zł, które zostały rozpatrzone decyzją Kierownika MOPR z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], o odmowie pomocy finansowej na opłacenie faktury za prąd w wysokości [...] zł. Prezydent wskazał, że łączna kwota odmówionej pomocy wyniosła [...] zł, a na dzień wydawania decyzji organu I instancji wszystkie sprawy są nadal rozpatrywane przez organy wyższej instancji. Wskazując na aktualizację sytuacji materialno-bytowej wnioskodawczyni, przeprowadzoną w dniu [...] marca 2021 r., Prezydent uznał, że odmawiając przyznania pomocy finansowej na opłacenie rachunków za prąd we wskazanych postępowaniach nie wystąpiły okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem świadczenia we wskazanych przez wnioskodawczynię wysokościach. Gdyby obecnie (tj. na moment wydawania decyzji – uw. Sądu) Prezydent rozpatrywał merytorycznie sprawę, nie zmieniłby argumentacji zawartej w decyzjach. Zdaniem Prezydenta, ponowne rozpatrywanie tej samej potrzeby w obecnym postępowaniu prowadziłoby do obejścia przepisów o kontroli instancyjnej wydanych decyzji. Nie jest bowiem możliwe prowadzenie równolegle kilku postępowań w tej samej sprawie, tj. wówczas gdy zachodzi tożsamość wniosku o przyznanie pomocy, a więc i tożsamość sprawy administracyjnej. Przywołując art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo części, organ administracji wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części, Prezydent uznał, że postępowanie jest w niniejszej sprawie bezprzedmiotowe w całości, gdyż w zakresie zgłoszonego obecnie żądania wydano już wcześniej trzy decyzje administracyjne. Od powyższej decyzji G. M. wniosła odwołanie, żądając jej uchylenia i rzetelnego rozpatrzenia sprawy. Wskazała przy tym, że jej wnioski o pomoc w zakresie faktur za prąd pozostają ważne z uwagi na pandemię. Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej także "Kolegium") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta z dnia [...] kwietnia 2021 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania G. M. pomocy finansowej na opłacenie faktur za prąd na miesiąc kwiecień 2021 r. w kwocie [...]zł z wniosku z dnia [...] marca 2021 r. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że z treści wniosku G. M. z dnia [...] marca 2021 r. o przyznanie jej pomocy finansowej wynika, że chodzi o opłacenie zaległych faktur za prąd i zapobieżenie wypowiedzeniu umowy przez firmę E. . Dodano, że do wskazanego wniosku załączone zostało oświadczenie o wypowiedzeniu umowy przez E. z dnia [...] marca 2021 r., w którym wskazano niezapłacone należności na kwotę [...]zł, [...] zł i [...] zł, czyli łącznie [...] zł (w tym [...] zł odsetki ustawowe za opóźnienie). Jak zauważyło Kolegium, postępowanie podlegało umorzeniu ze względu na jego bezprzedmiotowość w całości. Zwrócono za tym uwagę, że w przedmiocie rachunków za prąd, na łączną kwotę [...]zł, o co wniosła G. M. we wniosku z dnia [...] marca 2021 r., zapadły już decyzje zarówno organu I, jak i II instancji: 1. w zakresie rachunku na kwotę [...]zł Kolegium wydało decyzję dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...]; 2. w zakresie rachunku za prąd na kwotę [...]zł Kolegium wydało decyzję dnia [...] marca 2021 r. nr [...]; 3. w zakresie rachunku na kwotę [...]zł Kolegium wydało decyzję dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] Uznano za tym, że wszystkie decyzje w zakresie wskazanych we wniosku z dnia [...] marca 2021 r. rachunków są ostateczne (sprawa dot. rachunku [...] zł w wyniku złożenia skargi jest obecnie w WSA w Poznaniu). Toteż wypowiedzenie się przez organy po raz drugi w tym samym przedmiocie, w niezmienionej sytuacji faktycznej strony i niezmienionym stanie prawnym, doprowadziłoby do naruszenia zakazu powtórnego orzekania w tej samej sprawie i spowodowałoby konieczność stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Mając na uwadze powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze, stwierdzając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, postanowiło utrzymać ją w mocy. Pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. G. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r., [...], zaskarżając ją w całości, jednocześnie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zwrot kosztów postępowania na jej rzecz. W uzasadnieniu skargi wyrażono niezadowolenie z działań organów administracji publicznej. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] sierpnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie jest obarczona wadami uzasadniającymi jej uchylenie. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że przedmiotowa sprawa, objęta wnioskiem skarżącej z dnia [...] marca 2021 r. (data wpływu do organu w dniu [...] marca 2021 r.) z żądaniem udzielenia pomocy finansowej na opłatę rachunków za prąd w 2020 r. i 2021 r. (trzy okresy odpowiednio – opłata w wysokości [...] zł z terminem płatności do dnia [...] kwietnia 2020 r.; opłata w wysokości 170,87 plus odsetki w wysokości [...] zł z terminem płatności do dnia [...] grudnia 2020 r.; opłata w wysokości [...] zł z terminem płatności do dnia [...] lutego 2021 r.), została już wcześniej rozstrzygnięta przez organy pomocy społecznej. Sąd zgadza się z takim stanowiskiem organów obu instancji, że wniosek G. M. z dnia [...] marca 2021 r. dotyczył spraw, w których zapadły już rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu organy w sposób wyczerpujący oraz bardzo szczegółowy przedstawiły stan faktyczny sprawy, spełniając wymogi ustawowe w tym zakresie wynikające z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735, z późn. zm., zwanej dalej także "k.p.a."). Zaskarżona decyzja spełnia także wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. Należy podkreślić, że organy szczegółowo przedstawiły chronologię wydanych dotychczas decyzji administracyjnych w związku z wnioskami skarżącej o pomoc finansową na opłacenie rachunków za prąd, a odpowiednie wcześniej wydane decyzje Prezydenta w tym zakresie stanowiły adekwatny dla niniejszej sprawy materiał dowodowy uwidoczniony w aktach administracyjnych. Również stanowisko Kolegium w tym zakresie nie budzi wątpliwości Sądu. Odnosząc się w dalszej kolejności do poszczególnych opłat za rachunki za prąd w 2020 r. i 2021 r., o które skarżąca wniosła w ramach badanego postępowania, Sąd również nie ma wątpliwości co do prawidłowej oceny organów. Sąd wziął przy tym pod uwagę informacje znane mu z urzędu w związku z rozpatrywanymi w innych sprawach sądowoadministracyjnych skarg na odmowne załatwienia wniosków skarżącej o pomoc finansową. I tak, co do opłaty w wysokości [...] zł z terminem płatności do dnia [...] kwietnia 2020 r. Prezydenta Miasta P. decyzją z dnia [...] maja 2020 r. nr [...], odmówił skarżącej przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego, celowego specjalnego i celowego pod warunkiem m zwrotu części lub całości zasiłku, m.in. na opłacenie rachunku za prąd w wys. [...] zł. Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy powyższą decyzję Prezydenta z dnia [...] maja 2020 r., a wyrokiem z dnia [...] lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Poznaniu oddalił skargę G. M. na decyzję SKO w P. z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego. Co do opłaty w wysokości 170,87 plus odsetki w wysokości [...] zł z terminem płatności do dnia [...] grudnia 2020 r. Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...], odmówił skarżącej przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego specjalnego i celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości zasiłku, m.in. na opłacenie rachunku za prąd w wysokości [...] zł. Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy powyższą decyzję Prezydenta z dnia [...] stycznia 2021 r. Co do opłaty w wysokości [...] zł z terminem płatności do dnia [...] lutego 2021 r. Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] odmówił skarżącej przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego specjalnego i celowego pod warunkiem m zwrotu części lub całości zasiłku, m.in. na opłacenie rachunku za prąd w wysokości [...] zł. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy powyższą decyzję Prezydenta z dnia [...] lutego 2021 r., a wyrokiem z dnia [...] marca 2022 r., sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę G. M. na decyzję SKO w P. z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego. Należy podkreślić, że skoro sytuacja skarżącej nie uległa zmianie, co wynika z aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonej ze skarżącą w dniu [...] marca 2021 r., to w takiej sytuacji obowiązkiem Prezydenta było umorzenie postępowania administracyjnego po ustaleniu, że sprawa została wcześniej załatwiona decyzją merytoryczną przez organ pierwszej instancji względnie organ drugiej instancji. Zgodnie bowiem z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Organy umorzyły zatem sprawę z wniosku skarżącej z dnia [...] marca 2021 r. (data wpływu do organu w dniu [...] marca 2021 r.) ze względu na bezprzedmiotowość tego postępowania w ujęciu przedmiotowym. To stanowisko organów odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżone rozstrzygnięcie nie naruszało przepisów obowiązującego prawa, Sąd oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2022 r., poz.329). Sprawę rozpoznano w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zmianami). Zgodnie z powołanym przepisem: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów." Wyjaśnić należy, że zgoda strony na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie jest konieczna. Przeprowadzenie posiedzenia niejawnego w rozpatrywanym przypadku jest uzależnione od uznania, że rozprawa mogłaby wywołać nadmierne zagrożenie dla życia i zdrowia osób w niej uczestniczących. Stanowisko to jest zgodne ze stanowiskiem zajętym przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia [...] listopada 2020 r., wydanej w sprawie o sygn. akt II OPS [...], w której przyjęto, że którą przepis art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ww. ustawy z dnia 2 marca 2020 r. jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. Zarządzeniem nr [...] Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw i wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-Cov-2 w związku z objęciem miasta P. obszarem należącym do strefy czerwonej oraz w zw. z Zarządzeniem nr [...] Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] października 2020 r. o odwołaniu rozpraw i kontynuowaniu działalności orzeczniczej Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych, sprawa niniejsza Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia [...] lipca 2021 r. została skierowana do rozpoznania w trybie wyżej opisanym.