Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Po 623/26

Wyrok WSA w Poznaniu z 8 października 2026 r., II SA/Po 623/26 – warunki zabudowy terenu

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia
8 października 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie: Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Paweł Daniel (sprawozdawca) Protokolant: Referent stażysta Izabela Koralewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2026 r. sprawy ze skargi M. K. i I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 czerwca 2026 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie warunków zabudowy oddala skargę

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 05 czerwca 2026 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "SKO" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania M. K., utrzymało w mocy decyzję nr [...] Wójta Gminy [...] z 13 kwietnia 2026 r. ([...]) w przedmiocie odmowy zmiany decyzji własnej z 25 października 2007 r. ([...].) o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie 3 budynków mieszkalnych jednorodzinnych oraz 3 zbiorników bezodpływowych na działce o nr ewid. [...] (po podziale [...]), obręb [...], gm. [...] (dalej jako: "decyzja z 25 października 2007 r."). Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Pismem z 24 lutego 2026 r. M. K. (dalej jako: "Inwestor") zwrócił się do Wójta Gminy [...] z wnioskiem o zmianę decyzji z 25 października 2007 r. w punkcie 1 ppkt C, tj. modyfikację szerokości elewacji frontowej i zwiększenie wskazanego parametru z 14 m do 16 m oraz w pkt 4 ppkt E, tj. w zakresie odprowadzania ścieków zmiana ze zbiorników bezodpływowych na kanalizację sanitarną. Przywołaną wyżej decyzją z 13 kwietnia 2026 r. Wójt Gminy [...] (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji") odmówił zmiany decyzji z 25 października 2007 r. W uzasadnieniu wskazał, że brak jest podstaw do zmiany decyzji we wnioskowanym zakresie, albowiem przeprowadzona w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z dnia 25 października 2007 r. analiza urbanistyczna nie pozwala na dokonanie modyfikacji parametru szerokości elewacji frontowej do 16 m. Ponadto zmianie uległ stan prawny, gdyż od 2007 r. wielokrotnie zmieniana była ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w dodatku dnia 29 września 2021 r. weszła w życie uchwała nr [...] Rady Gminy [...] z dnia 7 września 2021 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...], gmina [...] (dalej jako: "Plan miejscowy" lub "m.p.z.p."), która obejmuje teren objęty decyzją z października 2007 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł w ustawowym terminie Inwestor, który nie zgodził się z wydanym rozstrzygnięciem. Odwołujący podniósł, że decyzja o warunkach zabudowy jest decyzją o charakterze uznaniowym i możliwa jest jej zmiana w trybie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej jako: "K.p.a"). Nadto podniesiono, że organ nie rozważył wszechstronnie sprawy oraz w sposób nienależyty uzasadnił wydaną decyzję. Utrzymując w mocy decyzję nr [...] Wójta Gminy [...] z 13 kwietnia 2026 r. – przywołaną na wstępie decyzją z dnia 05 czerwca 2026 r. – SKO w uzasadnieniu uznało, że decyzja o warunkach zabudowy może podlegać zmianie w trybie art. 155 K.p.a., bowiem nie jest to decyzja typu związanego. Dalej SKO podniosło, że konsekwencją stwierdzenia, że możliwa jest zmiana decyzji ustalającej warunki zabudowy w trybie art. 155 K.p.a. jest uznanie, że elementy tej decyzji, tj. parametry zabudowy mogą ulec zmianie, o ile uzasadnia to przeprowadzona w postępowaniu zwykłym analiza urbanistyczna. Organ II instancji stwierdził, iż w sprawie brak jest tego samego stanu prawnego, jak i faktycznego, który umożliwiałby zmianę decyzji w trybie art. 155 K.p.a. W szczególności Kolegium wyjaśniło, że ustawa z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym od momentu wydania decyzji 25 października 2007 r. była wielokrotnie zmieniana, zaś rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. z 2003 r. Nr 164, poz. 1588) zostało uchylone z dniem 26 lipca 2024 r. i zastąpione nowym rozporządzeniem. Zdaniem SKO – wobec zmiany stanu prawnego - posłużenie się dotychczas sporządzoną analizą urbanistyczną byłoby niedopuszczalne. W oparciu o przepisy rozporządzenia z 2024 r. i obecnego brzmienia ustawy obszar analizowany zostałby ustalony w inny sposób, co miałoby również przełożenie na ustalenie parametrów zabudowy. Organ II instancji podkreślił ponadto, że miała miejsce także zmiana w stanie faktycznym sprawy w postaci podziału nieruchomości, dla której ustalono warunki zabudowy decyzją 25 października 2007 r., z której to nieruchomości wyodrębniono działkę nr ewid. [...] o powierzchni 0.0739 ha, a której właścicielem jest Inwestor. Tymczasem decyzja z 25 października 2007 r. została wydana dla innej działki o nr ewid. [...], która posiadała inną powierzchnię, a zatem – w ocenie SKO - niedopuszczalne jest dokonywanie zmian w tejże decyzji. Doprowadziłoby to w rezultacie do wydania w trybie art. 155 K.p.a. decyzji o warunkach zabudowy dla zupełnie odmiennego terenu o innej powierzchni itp. - i to bez zastosowania pełnego trybu z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. SKO skonkludowało, że to od wielkości terenu inwestycji oraz jego kształtu i usytuowania względem drogi publicznej, z której odbywać się będzie jego obsługa komunikacyjna zależy bowiem wielkość obszaru analizowanego, w ramach którego odbywać się będzie badanie czy planowana inwestycja spełnia wymogi wynikające z zasady dobrego sąsiedztwa ustanowionej w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Jednocześnie, zdaniem Kolegium, brak tożsamości sprawy, zarówno w zakresie stanu faktycznego jak i prawnego powoduje, że zbędne jest badanie pozostałych przesłanek warunkujących dopuszczalność zmiany decyzji w oparciu o treść art. 155 K.p.a., a mianowicie tego czy za zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony oraz czy strony wyraziły zgodę na zmianę decyzji. Wydanie pozytywnej decyzji może bowiem nastąpić tylko w sytuacji, gdy wszystkie warunki określone w treści przepisu art. 155 K.p.a. będą spełnione łącznie. Kolegium podkreśliło też, że organ i instancji zapewnił Inwestorowi czynny udział w postępowaniu, bowiem pismem z 17 marca 2026 r. poinformował o sporządzeniu projektu decyzji i o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 7 dni. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję SKO, M. K. i I. K. (dalej razem jako: "Skarżący") – reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika - zarzucili jej: 1. błędnie uznanie, że zmiana stanu prawnego, w tym uchwalenie Planu miejscowego, nie pozwalają na zastosowanie art. 155 K.p.a., a przede wszystkim brak konkretnej analizy tego aktu i jego konfrontacji ze stanem faktycznym, 2. nieuwzględnienie istniejącej zabudowy, sytuacji faktycznej, która polepszyła parametry działki, gdyż została powiększona, ale w ramach pierwotnego obszaru i terenu działki z decyzji z 25 października 2007 r., 3. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 61 i 63 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 538), mimo że sporna działka została powiększona w ramach terenu objętego decyzją z 25 października 2007 r., 4. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj.: - art. 7 i 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, a w szczególności tylko ogólne wskazanie, że "w niniejszej sprawie przeszkodę ku temu stanowi zmiana zarówno stanu faktycznego (podział nieruchomości) oraz prawnego" i to bez próby konkretnej oceny analizy urbanistycznej w świetle tożsamości terenu oraz tego, że wniosek obejmował dwa żądania tj. modyfikację szerokości elewacji frontowej oraz modyfikację odprowadzania ścieków zmiana ze zbiorników bezodpływowych na kanalizację sanitarną, - art. 155 K.p.a. poprzez niezastosowanie w pełnym zakresie i niewydanie decyzji zgodnie z wnioskiem, a przede wszystkim brak podania jakie konkretnie przepisy w określonym brzmieniu i w jakim zakresie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie decyzji, - brak wskazania w decyzji konkretnych przepisów danych aktów prawnych materialnych i dowolne uznanie, że do decyzji z 25 października 2007 r. nie można stosować art. 155 K.p.a. tylko z powodu wielu zmian prawnych, ale bez wysiłku stosowania nie tylko wykładni językowej, ale i też innych metod wykładni przepisów w celu ustalenia tożsamości terenu i obszaru. Skarżący uzasadnili, że z powodu upływu czasu niezbędne jest przede wszystkim nowe rozwiązanie kanalizacji (jak na działce [...]), zaś poszerzenie frontu elewacji jednego budynku o 2 metry mieści się w ramach analizy urbanistycznej całego terenu – czego organy nie podważyły wskazując konkretne zarzuty faktyczne i prawne. Zdaniem Skarżących zastosowanie wykładni SKO doprowadziłaby do tego, że niemożliwa byłaby nawet aktualizacja rozwiązań kanalizacji sanitarnych w ramach obszaru pierwotnej działki. W odpowiedzi na skargę Organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium wskazało, że –wbrew zarzutom skargi – nie podziało stanowiska organu I instancji, iż niemożliwa jest zmiana decyzji z powodu późniejszego uchwalenia Planu miejscowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, z późn. zm.; w skrócie: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia 05 czerwca 2026 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję nr [...] Wójta Gminy [...] z 13 kwietnia 2026 r. ([...]) w przedmiocie odmowy zmiany decyzji własnej z 25 października 2007 r. [...].) o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie 3 budynków mieszkalnych jednorodzinnych oraz 3 zbiorników bezodpływowych na działce o nr ewid. [...] (po podziale [...]), obręb [...], gm. [...]. Decyzje powyższe zostały wydane w ramach rozpoznania wniosku skarżącego o zmianę decyzji z 25 października 2007 r. w punkcie 1 ppkt C, tj. modyfikację szerokości elewacji frontowej i zwiększenie wskazanego parametru z 14 m do 16 m oraz w pkt 4 ppkt E, tj. w zakresie odprowadzania ścieków zmiana ze zbiorników bezodpływowych na kanalizację sanitarną. Sąd podkreśla, że zastosowanie trybu z art. 155 K.p.a. stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 2/09, Baza NSA, zmiana lub uchylenie decyzji w tym trybie wymaga łącznego spełnienia przesłanek: zgody strony, braku sprzeciwu ze strony przepisów szczególnych oraz zaistnienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Najważniejszym wymogiem jest jednak zachowanie materialnej tożsamości sprawy – postępowanie musi toczyć się przy niezmienionym stanie faktycznym (co do istotnych prawnie elementów) i prawnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych zarysował się początkowo spór co do samej dopuszczalności stosowania art. 155 K.p.a. wobec decyzji o warunkach zabudowy, jednak ostatecznie ugruntowało się stanowisko, że taka zmiana jest co do zasady możliwa. Sądy administracyjne wskazują, że choć decyzja ta ma charakter związany, to w ramach określania parametrów zabudowy organy posiadają pewien luz decyzyjny. Orzecznictwo to potwierdzają m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 828/11, Baza NSA oraz z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1725/09, Baza NSA. Dopuszczalność zmiany decyzji o warunkach zabudowy w trybie art. 155 K.p.a. doznaje jednak istotnych ograniczeń. Kwestię tę sprecyzował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 432/18, Baza NSA, wyraźnie zaznaczając, że wszelkie modyfikacje decyzji w trybie art. 155 K.p.a. muszą mieścić się w granicach wyników pierwotnie przeprowadzonej analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu. Zmiana nie może bowiem doprowadzić do naruszenia wymogów określonych w art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.), w tym podstawowej dla tego aktu zasady dobrego sąsiedztwa. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na fundamentalną zasadę planowania przestrzennego: warunki zabudowy nie są ustalane dla "działki geodezyjnej", lecz dla konkretnie uwarunkowanego przestrzennie "terenu", a pojęcia te nie są tożsame. Dokonanie podziału geodezyjnego nieruchomości rodzi zasadnicze skutki urbanistyczne, które uniemożliwiają zwykłe, techniczne "przepisanie" decyzji. Wydanie decyzji z 2007 r. wymagało uprzedniego wyznaczenie parametrów nowej zabudowy, w zgodzie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 26 sierpnia 2003 r. (oraz obecnym art. 61 ust. 5a u.p.z.p.), gdzie granice obszaru analizowanego wyznaczono w oparciu o szerokość frontu terenu (czyli tej części granicy działki, która przylega do drogi publicznej lub wewnętrznej). Podzielenie dużej nieruchomości na kilka mniejszych zmienia szerokość frontu dla każdej z nowo powstałych działek. W przedmiotowej sprawie konsekwencją zmiany szerokości frontu jest wyznaczenie zupełnie innego obszaru analizowanego. Tym samym badanie sąsiedniej zabudowy doprowadzi do ustalenia innych średnich wskaźników wielkości powierzchni zabudowy, szerokości elewacji czy linii zabudowy. Zmiana decyzji na podstawie art. 155 K.p.a. zakłada korzystanie z już zebranego materiału dowodowego. Przepis ten nie pozwala na prowadzenie nowego postępowania wyjaśniającego. Ponieważ przepisy prawa materialnego (art. 61 u.p.z.p.) wprost sprzeciwiają się określeniu warunków zabudowy bez uprzedniej analizy urbanistycznej adekwatnej do aktualnych granic terenu, organ w trybie art. 155 K.p.a. nie ma prawnych możliwości sporządzenia nowej analizy dostosowanej do nowo powstałych działek. Sąd podkreśla, że podział geodezyjny, który zmienia układ przestrzenny inwestycji, powierzchnię oraz geometrię działek objętych wnioskiem, prowadzi do zmiany stanu faktycznego w zakresie prawnie istotnym. Pomiędzy sprawą rozstrzygniętą w 2007 r. a sprawą zainicjowaną wnioskiem o zmianę decyzji nie zachodzi tożsamość przedmiotowa. Zmiana decyzji nie mogłaby ograniczyć się wyłącznie do zaktualizowania numerów ewidencyjnych w sentencji rozstrzygnięcia; wymagałaby sporządzenia nowej analizy urbanistyczno-architektonicznej, co w ramach procedury z art. 155 K.p.a. jest niedopuszczalne. W przedmiotowej sprawie należy dodatkowo zwrócić uwagę, że możliwość zastosowania trybu z art. 155 K.p.a. jest również uwarunkowana prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego. Przez zmianę stanu prawnego, która uniemożliwia modyfikację decyzji ostatecznej, należy rozumieć wprowadzenie nowych bądź zmienionych norm prawnych odnoszących się do przedmiotu zakończonego postępowania. W dacie wydawania pierwotnej decyzji o warunkach zabudowy obowiązywało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Natomiast aktem prawnym odnoszącym się do powyższej problematyki jest rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 lipca 2024 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1116). Rozporządzenie to zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie z 2003 r. i weszło w życie w dniu 26 lipca 2024 r., a możliwość zastosowania dotychczasowego rozporządzenia dotyczy jedynie spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie nowego rozporządzenia. Skoro postępowanie w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej toczy się w tej samej sprawie administracyjnej z materialnoprawnego punktu widzenia, to orzekanie w oparciu o nowe przepisy niweczy tożsamość sprawy. Zmiana materialnoprawnej podstawy orzekania również wyklucza zastosowanie nadzwyczajnego trybu z art. 155 K.p.a. Podsumowując dotychchczasowe rozważania wskazać należy, że zmiana stanu faktycznego i prawnego względem stanu obowiązującego w momencie wydania decyzji w październiku 2007 r. wyklucza możliwość zastosowania trybu zmiany decyzji o warunkach zabudowy na podstawie art. 155 K.p.a. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.

Informacje o sprawie

Data wpływu
27 lipca 2026
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Edyta Podrazik /przewodniczący/ Izabela Paluszyńska Paweł Daniel /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny