Sygnatura
II SA/Po 574/26
Wyrok WSA w Poznaniu z 8 października 2026 r., II SA/Po 574/26 – wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
- Data orzeczenia
- 8 października 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie: Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Paweł Daniel (sprawozdawca) Protokolant: Referent stażysta Izabela Koralewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2026 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewody z dnia 27 kwietnia 2026 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę oddala skargę
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 27 kwietnia 2026 r. ([...]) Wojewoda (dalej: "Wojewoda" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania J. G., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z 19 września 2025 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejętą przez Powiat [...] działkę nr [...] o pow. 0,0276 ha, obręb [...], gmina [...], zapisaną w księdze wieczystej nr [...] w trybie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 poz. 311, dalej jako: "specustawa drogowa"), w związku z wydaną przez Starostę [...] decyzją nr [...] z 16 lutego 2024 r. nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pod nazwą "Rozbudowa drogi powiatowej nr [...] [...]" (dalej jako: "decyzja ZRID"). Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych. Starosta [...] Decyzją ZRID z dnia 16 lutego 2024 r. udzielił Powiatowi [...] (zwanemu dalej: "inwestorem") zezwolenia na realizację inwestycji polegającej na rozbudowie drogi powiatowej nr [...] [...]. Decyzja ta stała się ostateczna 4 lutego 2025 r. Na mocy tej decyzji teren działki nr [...] został wydzielony przez inwestora z działki nr [...]. Starosta ustalił, że właścicielem działki nr [...] w dniu wydania decyzji ZRID był J. G. (dalej jako: "Skarżący"). W stosunku do obszaru działki nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. W studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego dla gminy [...], zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w [...] z 6 lipca 2018 r. znak [...] (dalej jako: studium), dawna działka nr [...] została opisana jako tereny rolne. Następnie pismem z 3 marca 2025 r. organ I instancji zawiadomił strony postepowania o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przejęcie prawa własności działki nr [...]. Przywołaną wyżej decyzją z 19 września 2025 r. Starosta [...] z (dalej: "Starosta" lub "organ I instancji"): 1. ustalił z urzędu odszkodowanie o łącznej wysokości [...] zł za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] z obrębu [...], gm. [...] o powierzchni 0,0276 ha, która z dniem 4 lutego 2025 r. stała się z mocy prawa własnością Powiatu [...], na podstawie ostatecznej decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia 16 lutego 2024 r., znak: [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn. "Rozbudowa drogi powiatowej nr [...] [...]"; 2. przyznał odszkodowanie ustalone w punkcie 1 sentencji niniejszej decyzji w całości na rzecz J. G., będącego w dniu wywłaszczenia właścicielem nieruchomości; 3. zobowiązał Zarząd Powiatu [...] do zapłaty odszkodowania ustalonego w punkcie 1 sentencji niniejszej decyzji, na rzecz podmiotu wskazanego w punkcie 2, jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Starosta wskazał, że w celu wyceny gruntu działki powołał biegłego rzeczoznawcę majątkowego I. B. (nr [...]), która sporządziła operat szacunkowy z 28 kwietnia 2025 r. Biegły dokonał oględzin działki nr [...] w dniu 6 kwietnia 2025 r. i ustalił, że nieruchomość znajduje się przy drodze o małym natężeniu ruchu kołowego i pieszego. W najbliższym otoczeniu nieruchomości znajdują się tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i gospodarczej oraz tereny rolne. Budynki użyteczności publicznej (m.in. sklepy, punkty usługowe, urzędy) zlokalizowane są w [...]. Szkoła podstawowa znajduje się w [...]. Nieruchomość zlokalizowana jest w bliskiej odległości od drogi łączącej [...] i [...], oddalona jest od [...] z około 12 km i posiada bezpośredni dostęp do drogi publicznej. Przedmiotowa działka ma powierzchnię 0,0276 ha i posiada regularny kształt trapezu. Teren płaski. Działka jest niezabudowana, nieutwardzona oraz nieogrodzona, stanowi pole, ale przyjmuje się, że na dzień wydania decyzji ZRID na przedmiotowej działce nie rosły uprawy z uwagi na porę roku. Biegły zbadał przeznaczenie nieruchomości w opracowaniach planistycznych i wskazał, że na obszarze na którym znajduje się wyceniana nieruchomość nie obwiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie ze zmianą Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy [...], zatwierdzoną uchwałą Rady Miejskiej w [...] Nr [...] z dnia 6 lipca 2018 r. wraz ze zmianą zatwierdzoną Uchwałą Rady Miejskiej w [...] Nr [...] z dnia 25 stycznia 2023 r., przedmiotowa nieruchomość znajduje się na obszarze oznaczonym jako tereny rolne. Po dokonanych oględzinach, rzeczoznawca majątkowy sporządził 28 kwietnia 2025 r. opinię określającą wartość przedmiotowej nieruchomości, w celu ustalenia odszkodowania. Organ I instancji dokonał sprawdzenia prawidłowości sporządzenia operatu pod względem formalnym, na skutek czego ocenił przedmiotowy operat szacunkowy jako kompletny, logiczny, wiarygodny i sporządzony w sposób należyty. Opinia sporządzona przez biegłego nie budzi zastrzeżeń organu I instancji pod względem zgodności z przepisami prawa oraz standardami zawodowymi określającymi zasady sporządzania tego typu opracowań. Dalej Starosta wyjaśnił, że w toku postępowania zawiadomiono strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, w tym ze sporządzonym przez rzeczoznawcę operatem szacunkowym, z którego to uprawnienia skorzystał Skarżący. W następnej czynności organ zawiadomił o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia co do zebranych w sprawie materiałów, dowodów i zgłoszonych żądań. Strony postępowania nie wniosły jednak żadnych zastrzeżeń co do ustaleń poczynionych przez organ. W odwołaniu z 1 października 2025 r. J. G. wyraził swoje niezadowolenie z wydanej decyzji, podnosząc, że przedmiotowa działka jest przeznaczona pod zabudowę. Utrzymując w mocy decyzję Starosty z 19 września 2025 r. – przywołaną na wstępie decyzją z 27 kwietnia 2026 r. – Wojewoda w uzasadnieniu wskazał w szczególności, że dla obszaru spornej działki w studium zostało przewidziane przeznaczenie pod rolę, a zatem przeznaczenie gruntu aktualne na dzień wydania decyzji ZDRID nie jest tożsame z przeznaczeniem alternatywnym wynikającym z celu wywłaszczenia. Dalej wyjaśniono, że w operacie szacunkowym biegły rzeczoznawca majątkowy przyjął do porównania dla celów wyceny ceny transakcyjne za nabyte nieruchomości pod zabudowę drogową (cel infrastrukturalny) oraz pod uprawę rolną. Wartość jednostkową nieruchomości (koszt nabycia gruntu), biegły określił metodą porównywania parami. Kolejno organ II instancji argumentował, że dla celu wyceny, biegły przeprowadził analizę rynków nieruchomości w przedziale 2 lata wstecz od daty sporządzenia wyceny. W przypadku gruntów pod rolę biegły ustalił, że na terenie lokalnym gminy [...], wartość rynkowa nieruchomości mieściła się w przedziale cenowym od [...] zł za ha do [...] zł za ha. Średnia cena wyniosła [...] zł za ha. Z kolei w przypadku terenów komunikacyjnych biegły wywiódł, że na terenach gminy [...] i powiatów [...], [...] i [...], wartość rynkowa nieruchomości mieściła się w przedziale cenowym od [...] zł za m2 do [...] zł za m2. Średnia cena wyniosła [...] zł za m2. W stosunku do badanych nieruchomości biegły przeanalizował takie cechy rynkowe jak: powierzchnię i dojazd do nieruchomości. Po przeprowadzonej analizie rynku biegł uznał, że w badanym okresie ceny transakcyjne nieruchomości gruntowych o przeznaczeniu komunikacyjnym, kształtują się na wyższym poziomie od cen uzyskanych za nieruchomości rolne. Wobec tego wskazano, że zachodzi konieczność wyceny działki nr [...] w oparciu o § 49 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości (Dz. U. poz. 1832, dalej jako: "rozporządzenie MRiT"), a więc w oparciu o wartość rynkową powiększoną o 50%. Ostatecznie biegły wycenił wartość rynkową nieruchomości w podejściu porównawczym, metodą porównywania parami, w wyniku czego oszacował wartość rynkową prawa własności gruntu stanowiącego działkę nr [...] w wysokości [...] zł, a następnie powiększyła tę wartość o 50 %. Zatem wartość odszkodowania została oszacowana na kwotę [...]zł. Ustosunkowując się do zarzutu odwołania organ II instancji wskazał, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, ażeby działka nr [...] w dacie wydania decyzji ZRID była przeznaczona pod zabudowę lub ewentualnie była użytkowana w ten sposób. Wojewoda podkreślił, że przeznaczenie działki na moment orzeczenia decyzją ZRID określało studium z 2018 r. Stan działki został potwierdzony przez biegłego w operacie szacunkowym z 28 kwietnia 2025 r., zaś Skarżący nie wnosił żadnych uwag do treści wyceny nieruchomości w postępowaniu przed Starostą. Organ II instancji stwierdził, że operat szacunkowy został wykonany zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 175 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2026 r. poz. 399, dalej jako: "u.g.n."), a organ I instancji słusznie uznał przedmiotowy operat jako wiarygodny dowód sprawie. Spełnione zostały też wymogi formalne wyceny gruntu określone we rozporządzeniu MRiT. W przekonaniu Wojewody operat nie budzi również zastrzeżeń pod kątem spójności oraz zasad logicznego rozumowania oraz, zgodnie z art. 156 ust. 4 u.g.n., pozostaje aktualny na dzień orzekania w sprawie. Wojewoda uzasadnił, że w zakresie merytorycznej analizy operatu szacunkowego, w zakresie takim jak np. dobór i charakterystyka nieruchomości podobnych występujących na rynku i przyjętych do porównania z nieruchomością wywłaszczoną, wybór cech nieruchomości wpływających na poziom cen gruntów w obrocie rynkowym, itd. podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 695/08, zgodnie z którym organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi (wiedzą fachową), które posiada biegły. Powinien jednak dokonać oceny operatu szacunkowego pod wzglądem formalnym, zbadać, czy został on sporządzony przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy, nie zawiera niejasności, pomyłek czy braków, które powinny zostać sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową. Dalej Wojewoda argumentował, że zakwestionowanie wyceny nieruchomości wyrażonej w operacie szacunkowym przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest dopuszczalne, ale wyłącznie w wyjątkowych i oczywistych wypadkach, np. jeżeli zostanie wykazane, że przy sporządzaniu operatu doszło do naruszenia prawa albo operat zawiera ewidentne błędy, które dyskwalifikują jego walory dowodowe, np. nie zawiera podpisu biegłego, który go sporządził, daty sporządzenia wyceny, elementów które do treści operatu wymaga rozporządzenie. Jednocześnie organ II instancji wskazał, że gdy operat szacunkowy jest kwestionowany, na stronę przechodzi ciężar przeciwdowodu z opinii organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych. Przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych Wojewoda podkreślił, że podważenie prawidłowości operatu szacunkowego mogłoby nastąpić w ramach oceny dokonywanej przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych na podstawie art. 157 ust. 1 i 1a u.g.n. O taką zaś ocenę może wystąpić każdy, przepis art. 157 ust. 1 u.g.n. nie zawiera w tym zakresie jakichkolwiek ograniczeń podmiotowych, przy czym podkreślić należy, że nie można oczekiwać takiego wystąpienia od organów administracyjnych, skoro w ich ocenie operat nie wzbudził wątpliwości co do jego prawidłowości. Wojewoda podkreślił, że jeżeli strona w toku prowadzonego postępowania zapoznała się z operatem i uważa, że jest on wadliwy, to powinna wystąpić do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o ocenę jego prawidłowości, a po jej uzyskaniu przedłożyć ten dowód organowi, co umożliwiłoby podważenie wiarygodności operatu sporządzonego na zlecenie organu i ewentualne podjęcie z urzędu działań mających na celu wyjaśnienie zaistniałych rozbieżności. Organ odwoławczy skonstatował, że Starosta prawidłowo ustalił na rzecz Skarżącego wysokość odszkodowania za przejętą przez inwestora działkę nr [...] w kwocie [...]zł. Ponadto organ I instancji ustalił również, że nie zachodzą przesłanki do podwyższenia przedmiotowego odszkodowania o 5 % w trybie przepisu art. 18 ust. 1 specustawy drogowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję Wojewody, J. G.– reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej jako: "k.p.a."). Ponadto Skarżący wniósł o wyznaczenie rozprawy oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący podniósł następujące zarzuty: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy: a) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegającym na niewłaściwym zastosowaniu tych przepisów, tj. przeprowadzeniu postępowania wobec Skarżącego - z góry założonym celem tj. wydaniem decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję, bez szczegółowej analizy wniosku i sprawy oraz zbadania czy Skarżący jest uprawniony do odszkodowania i w jakiej wysokości, co doprowadziło do niewyjaśnienia istotnego dla sprawy stanu faktycznego i wydania błędnej decyzji; b) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieustalenie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy w sposób odpowiadający rzeczywistości, a tym samym nieustalenie prawidłowego zakresu przedmiotowego w zakresie planowanej inwestycji drogowej, w szczególności brak zbadania czy istnieje techniczna możliwość poprowadzenia rozbudowy drogi w innym miejscu, poprzestając tylko na analizie przepisów prawa miejscowego będących w sprzeczności z uregulowaniem ustawowym, a tym samym ustaleniu że wyłącznie możliwym jest rozbudowa drogi zmierzająca do przejęcia własności Skarżącego; c) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 81 k.p.a. poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na ustaleniach faktycznych, które z uwagi na brak wypowiedzenia się przez stronę co do treści tych ustaleń oraz poprzedzających je dowodów, w ogóle nie mogą być uznane za udowodnione, ergo nie mogą stanowić podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji; d) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 4 i art. 81 k.p.a. poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na poczynionych w oparciu dokumenty zgromadzone w aktach innej sprawy administracyjnej ustaleniach faktycznych znanych organowi z urzędu, których organ nie zakomunikował stronie, co skutkowało brakiem wypowiedzenia się przez stronę na temat treści tych okoliczności, które w tej sytuacji w ogóle nie mogą być uznane za udowodnione, ergo nie mogą stanowić podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji; e) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 85 oraz art. 80 k.p.a. poprzez: - brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, brak przeprowadzenia czynności w terenie, - brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, - zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść uczestnika postępowania, co stanowiło oczywiste naruszenie, a w rezultacie doprowadziło do wadliwego wydania decyzji; f) art. 107 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej co doprowadziło do braku precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu I instancji, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób, co w efekcie doprowadziło do ustalenia błędnego stanu faktycznego sprawy, będącego podstawą wydania decyzji. g) rażące naruszenie prawa procesowego tj. art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., "w którym organ II instancji oceniając dowolnie, że w wyniku wznowienia mogłaby zapaść inna decyzja nieodpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, podczas gdy z uzasadnienia decyzji organu II instancji wynika, iż brak jest podstaw do uznania, iż decyzja ostateczna wydana została z naruszeniem prawa materialnego i byłaby inna aniżeli decyzja w swej istocie odpowiadająca decyzji dotychczasowe"; h) rażące naruszenie prawa procesowego tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu sprawy uzasadniającego przekonanie strony skarżącej, iż decyzja organu II instancji odpowiada prawu i słusznemu interesowi Skarżącego, w szczególności poprzez niepowołanie biegłego rzeczoznawcy majątkowego, którego opinia wskazywałaby wartość odszkodowania. 2. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 12 ust. 5 w zw. z art. 18 "ustawy" w zw. z art. 4 pkt 17 u.g.n. w zw. z art. 130 ust. 2 u.g.n. oraz art. 154 u.g.n. poprzez nieprawidłowe zastosowanie w zakresie zasad ustalania wyceny odszkodowania, co skutkowało wyznaczeniem jednostronnie biegłego rzeczoznawcy majątkowego przez organ będący stroną w sprawie, a tym samym doprowadziło do ustalenia zaniżonej wyceny nieruchomości, rażąco niskiego odszkodowania nie odpowiadającego wartości przejmowanej działki. W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że Skarżący nie został powiadomiony o toczącym się postępowaniu, którego skutkiem było wydzielenie działki [...] przez inwestora z działki nr [...]. W tym samym czasie Skarżący ubiegał się w Gminie [...] o warunki zabudowy dla działki nr [...]. Dalej argumentowano, że uwzględniając stan zagospodarowania nieruchomości, stan prawny oraz stan techniczno-użytkowy, stopień w urządzenia infrastruktury technicznej, a także stan otoczenia nieruchomości inwestor wydzielając działkę [...] z działki nr [...] uniemożliwił Skarżącemu ubieganie się o należne odszkodowanie odpowiadające aktualnemu stanowi prawnemu nieruchomości Skarżącego, co doprowadziło do wydania opinii przez rzeczoznawcę majątkowego, określającej zaniżoną wartość nieruchomości. Zdaniem Skarżącego organ II instancji winien zwrócić się do Gminy [...] w zakresie aktualnych warunków zabudowy wskazujących na stan otoczenia nieruchomości podlegającej przejęciu, co skutkowałoby uzyskaniem zaktualizowanej wyceny przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego, albowiem uzyskana opinia przed organem I instancji nie może posłużyć do prawidłowego ustalenia wysokości należnego skarżącemu odszkodowania, a organ II instancji postępowania dowodowe w tym zakresie przyjął za własne ustalenia w sprawie. W konsekwencji Skarżący podniósł, że Wojewoda nie przeprowadził postępowania odwoławczego w pełnym zakresie poprzestając na ustalenia i dowodach poprzednio ujawnionych w sprawie, co doprowadziło do niewyjaśnienia istotnych wątpliwości w zakresie wysokości odszkodowania należnego Skarżącemu. Wydzielenie działki nr [...] z działki nr [...] uniemożliwiło dokonanie prawidłowej wyceny i skutkowało błędnym przyjęciem przez rzeczoznawcę majątkowego, że obszar działki został przewidziany pod rolę, bez uwzględnienia stanu otoczenia nieruchomości przejmowanej, wielkości i stopnia zurbanizowania miejscowości. Kolejno w skardze podniesiono, że ustalenia zawarte w opinii biegłego nie zostały przesłane Skarżącemu, a zatem nie mógł on skutecznie podnieść zarzutu nieprawidłowego sporządzenia operatu szacunkowego. W związku z powyższym Skarżący zarzucił, że operat szacunkowy nie może stanowić dowodu w niniejszej sprawie, a tym samym nie może stanowić podstawy do określenia wartości nieruchomości przejmowanej za odszkodowaniem i konieczne jest przeprowadzenie nowego dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego. Brak powołania w postępowaniu odwoławczym nowego biegłego uniemożliwił Skarżącemu obronę jego praw, zaś sporządzony operat szacunkowy nie pozwalał na zweryfikowanie rzeczywistej wartości nieruchomości Skarżącego. "Takiej możliwości nie miał również skarżący, o czym go nie poinformowano". Skarżący skonkludował, że zaskarżona decyzja została wydana z uchybieniem procedur administracyjnych, zarówno w momencie wszczęcia postępowania, jak i w czasie jego trwania, tak więc jest wadliwa, co czyni przedmiotowe postępowanie administracyjne niejasnym i niebudzącym zaufania do organu i skutkuje tym, iż nie można z niej wywodzić określonych skutków prawnych w postaci praw bądź obowiązku stron postępowania administracyjnego, a tym samym doprowadzić do rozwiązania ostatecznego jakim jest wykonanie tej decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ II instancji podkreślił, że z korespondencji (k. 21, 22, 25, 26 i 27 akt organu I instancji) wynika, iż Starosta zapewnił Skarżącemu czynne prawo do zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, w tym z operatem szacunkowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem sądowej kontroli pozostaje decyzja ustalająca odszkodowanie za nieruchomość przejętą na podstawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (tzw. specustawa drogowa). Podstawę wywłaszczenia stanowiła w niniejszej sprawie decyzja Starosty [...] z 19 września 2025 r., znak sprawy [...], wydana w oparciu o art. 12 ust. 4a, 4b i 5 oraz art. 18 ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 4 pkt 2 i ust. 4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. W tym miejscu podkreślić należy, że podstawowym i kwalifikowanym dowodem w postępowaniu o ustalenie odszkodowania za przejętą nieruchomość jest operat szacunkowy (art. 156 ust. 1 u.g.n.), który posiada w procedurze administracyjnej status opinii biegłego zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. Dowód ten podlega swobodnej ocenie organu, jednakże nie dysponując wiadomościami specjalnymi, organ nie jest uprawniony do merytorycznego ingerowania w wybraną metodologię i technikę wyceny (art. 154 ust. 1 u.g.n.). Badanie operatu sprowadza się do weryfikacji normatywnej, formalnej oraz logicznej. Zakwestionowanie jego wartości dowodowej przez sąd jest dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy dokument ten jest dotknięty ewidentnymi błędami lub narusza przepisy prawa. Subiektywne, pozbawione specjalistycznego poparcia twierdzenia strony nie są w stanie skutecznie podważyć profesjonalnej opinii rzeczoznawcy. Sąd zauważa, że skarga w głównej mierze opiera się na subiektywnym przekonaniu o zaniżeniu wartości wywłaszczonej nieruchomości, jednak stanowisko to stanowi jedynie polemikę z ustaleniami operatu. Zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami, wybór właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania należy do wyłącznej kompetencji rzeczoznawcy majątkowego. Organ administracji publicznej oraz sąd administracyjny nie dysponują wiadomościami specjalnymi i nie mogą wkraczać w merytoryczną sferę opinii biegłego, o ile nie zawiera ona ewidentnych błędów logicznych lub nie narusza przepisów prawa. Przedłożony operat szacunkowy jest dokumentem kompletnym, spójnym i należycie uzasadnionym. I tak, w operacie szacunkowym biegły rzeczoznawca majątkowy przyjął do porównania dla celów wyceny ceny transakcyjne za nabyte nieruchomości pod zabudowę drogową (cel infrastrukturalny) oraz pod uprawę rolną. Wartość jednostkową nieruchomości (koszt nabycia gruntu), biegły określił metodą porównywania parami. Co więcej, biegły przeprowadził analizę rynków nieruchomości w przedziale 2 lata wstecz od daty sporządzenia wyceny. W przypadku gruntów pod rolę biegły ustalił, że na terenie lokalnym gminy [...], wartość rynkowa nieruchomości mieściła się w przedziale cenowym od [...] zł za ha do [...] zł za ha. Średnia cena wyniosła [...] zł za ha. Z kolei w przypadku terenów komunikacyjnych biegły wyjaśnił, że na terenach gminy [...] i powiatów [...], [...] i [...], wartość rynkowa nieruchomości mieściła się w przedziale cenowym od [...] zł za m2 do [...] zł za m2. Średnia cena wyniosła [...] zł za m2. W stosunku do badanych nieruchomości biegły przeanalizował takie cechy rynkowe jak: powierzchnię i dojazd do nieruchomości. Z uwagi, że w badanym okresie ceny transakcyjne nieruchomości gruntowych o przeznaczeniu komunikacyjnym, kształtują się na wyższym poziomie od cen uzyskanych za nieruchomości rolne, biegły zastosował § 49 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości, a więc w oparciu o wartość rynkową powiększoną o 50%. Ostatecznie biegły wycenił wartość rynkową nieruchomości w podejściu porównawczym, metodą porównywania parami, w wyniku czego oszacował wartość rynkową prawa własności gruntu stanowiącego działkę nr [...] w wysokości [...] zł, a następnie powiększyła tę wartość o 50 %. Zatem wartość odszkodowania została oszacowana na kwotę [...]zł. Sąd podkreśla, że strona skarżąca, dążąc do skutecznego podważenia tej wyceny, powinna była przedłożyć przeciwdowód w postaci alternatywnego operatu szacunkowego lub uzyskać negatywną ocenę sporządzonego operatu przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych, czego w niniejszym postępowaniu zaniechała. Samo podważenie prawidłowości operatu szacunkowego mogłoby nastąpić w ramach oceny dokonywanej przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych na podstawie art. 157 ust. 1 i 1a u.g.n. Przechodząc do zarzutu dotyczącego rzekomego pominięcia "aktualnych warunków zabudowy wskazujących na stan otoczenia" i oparcia się przez organ II instancji na operacie z I instancji, należy jednoznacznie stwierdzić, że zarzut ten jest nieprawidłowy i wynika z nieznajomości ustawowych zasad szacowania nieruchomości. Zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami, przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości dla celów odszkodowania kluczowe jest rozróżnienie dwóch dat. Stan nieruchomości (czyli m.in. jej przeznaczenie, zagospodarowanie oraz stan otoczenia) przyjmuje się z dnia wydania decyzji wywłaszczeniowej. Oznacza to, że wszelkie późniejsze zmiany w otoczeniu nieruchomości już po wywłaszczeniu, są prawnie obojętne dla wyceny. Biegły nie może uwzględniać zmian w otoczeniu, które nastąpiły po dacie, na którą przepisy nakazują ustalić stan nieruchomości. Również ewentualne decyzje o warunkach zabudowy wydane dla działek sąsiednich nie mają bezpośredniego wpływu na wycenę wywłaszczanej nieruchomości. Zgodnie z art. 154 u.g.n., przeznaczenie nieruchomości ustala się na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W przypadku jego braku – na podstawie decyzji o warunkach zabudowy, ale wydanej wyłącznie dla konkretnej, wycenianej nieruchomości. Decyzje o warunkach zabudowy wydane dla sąsiadów są aktami indywidualnymi, które nie kształtują automatycznie stanu prawnego czy przeznaczenia działki skarżącego. Nawet fakt ewentualnego uzyskania przez właścicieli działek sąsiednich decyzji o warunkach zabudowy nie oznacza, że wywłaszczana działka skarżącego miałaby identyczne możliwości inwestycyjne. Warunki zabudowy zależą m.in. od dostępu do drogi publicznej, uzbrojenia terenu czy wielkości konkretnej działki. Biegły rzeczoznawca nie może opierać wyceny na spekulacjach, że skarżący w przyszłości również uzyskałby analogiczną decyzję. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd wyjaśnia, że zasady powoływania biegłego (rzeczoznawcy majątkowego) w sprawach o ustalenie odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości są ściśle uregulowane przez prawo, a organ administracji prowadzący postępowanie (np. starosta lub wojewoda) ma ustawowy obowiązek powołać biegłego. Sam organ administracji publicznej zleca wykonanie operatu szacunkowego konkretnemu rzeczoznawcy majątkowemu, najczęściej w drodze procedur zamówień publicznych (przetargu lub zapytania ofertowego), a strony postępowania (np. wywłaszczany właściciel) nie biorą udziału w wyborze konkretnego rzeczoznawcy ani nie muszą wyrażać na niego zgody. Rzeczoznawca majątkowy nie jest reprezentantem organu. Jest osobą wykonującą zawód zaufania publicznego, związany zasadami etyki zawodowej i przepisami prawa (m.in. art. 154 u.g.n. i rozporządzeniami dotyczącymi wyceny). Za sporządzenie fałszywej lub nierzetelnej opinii grozi mu odpowiedzialność zawodowa i karna. Skarżący twierdzi, że wyznaczenie biegłego przez organ "będący stroną w sprawie" było "jednostronne" i nieprawidłowe. Jest to błędne z punktu widzenia prawa administracyjnego, gdzie Starosta lub wojewoda wydający decyzję odszkodowawczą działa jako organ władzy publicznej (w ramach tzw. imperium), a nie jako strona stosunku cywilnoprawnego. Nawet jeśli odszkodowanie ostatecznie wypłaca Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, organ prowadzący postępowanie wykonuje ustawowy obowiązek zgromadzenia materiału dowodowego (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.). Co więcej, w postępowaniu administracyjnym powołanie biegłego zawsze jest "jednostronnym" aktem organu (postanowieniem), a zarzucanie organowi, że postąpił zgodnie z art. 130 ust. 2 u.g.n. i samodzielnie zlecił opinię, jest de facto zarzucaniem organowi, że przestrzegał prawa. Podobnie za wadliwe i niezrozumiałe uznać należy pozostałe zarzuty skargi. I tak, zarzut, w którym skarżący zarzuca organom brak zbadania "czy istnieje techniczna możliwość poprowadzenia rozbudowy drogi w innym miejscu", jest całkowicie bezprzedmiotowy i niedopuszczalny w przedmiotowym postępowaniu. Postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania toczy się następczo wobec decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (tzw. decyzji ZRID), która wcześniej wywłaszczyła nieruchomość. Kwestia lokalizacji drogi, jej przebiegu i celowości przejęcia konkretnej działki była badana w postępowaniu o wydanie decyzji ZRID. Organ ustalający wysokość odszkodowania nie ma prawa (ani kompetencji) badać, czy drogę można było poprowadzić inaczej. Jego zadaniem jest wyłącznie wycena już wywłaszczonego i przejętego gruntu. Zarzut ten świadczy o głębokim niezrozumieniu przez skarżącego przedmiotu niniejszej sprawy. Skarżący zarzuca również naruszenie art. 85 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia czynności w terenie (oględzin) przez organ. Jest to zarzut chybiony. W sprawach o ustalenie odszkodowania ciężar fachowej oceny stanu nieruchomości spoczywa na powołanym rzeczoznawcy majątkowym. To biegły w ramach sporządzania operatu szacunkowego dokonuje oględzin nieruchomości w terenie, co dokumentuje w swojej opinii. Organ administracji nie ma obowiązku dublowania tych czynności i przeprowadzania własnych oględzin, skoro dysponuje specjalistycznym dowodem, w którym stan faktyczny nieruchomości został już naocznie zweryfikowany przez osobę posiadającą wiadomości specjalne. Również zarzuty naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. i dokumentami "z innej sprawy administracyjnej" są nietrafne. W szczególności w ramach prowadzonego postępowania dotyczącego wypłaty odszkodowania organ odszkodowawczy musi oprzeć się na decyzji ZRID. Ponadto, zgodnie z procedurą administracyjną, przed wydaniem decyzji organ wysyła zawiadomienie w trybie art. 10 § 1 k.p.a., informując o zebraniu materiału dowodowego (w tym operatu) i dając stronie czas na zapoznanie się z aktami i wypowiedzenie się. Jeśli strona z tego prawa nie skorzystała z własnej woli, nie może teraz skutecznie podnosić zarzutu braku możliwości wypowiedzenia się. Twierdzenia o "z góry założonym celu", braku wyczerpującego rozpatrzenia materiału i brakach w uzasadnieniu (art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a.) mają charakter czysto polemiczny i ogólnikowy. W ocenie Sądu oba organy (I i II instancji) zebrały i dwukrotnie, w pełni niezależnie oceniły materiał dowodowy, którego podstawą był sporządzony operat szacunkowy. Uzasadnienie decyzji (wymóg z art. 107 § 3 k.p.a.) w tego typu sprawach opiera się na przytoczeniu wniosków z opinii biegłego. Skoro organ uznał operat za spójny, logiczny i sporządzony zgodnie z prawem, i nie dysponował żadnym dowodem przeciwnym, to zasadnie wskazał operat jako główny dowód, na którym się oparł. Mając na uwadze całkowitą bezzasadność podniesionych zarzutów, skarga podlegała oddaleniu w całości. Kontrola sądowoadministracyjna wykazała, że organy obu instancji działały na podstawie i w granicach prawa, w sposób wyczerpujący gromadząc oraz prawidłowo oceniając materiał dowodowy – w tym kluczowy dla sprawy operat szacunkowy. Skoro zaskarżona decyzja nie naruszała przepisów prawa materialnego (u.g.n.) ani norm procedury administracyjnej (k.p.a.), a argumentacja skarżącego opierała się na błędnym rozumieniu przepisów i myleniu odrębnych trybów postępowań, sąd administracyjny nie znalazł żadnych podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Wobec stwierdzenia zgodności zaskarżonych decyzji z prawem, Sąd był zobligowany do oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 6 lipca 2026
- Symbol z opisem
- 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
- Hasła tematyczne
- Gospodarka gruntami
- Skarżony organ
- Wojewoda
- Sędziowie
- Edyta Podrazik /przewodniczący/ Izabela Paluszyńska Paweł Daniel /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
art. 156 ust. 4, art. 157 ust. 1 · Dz.U. 2026 poz. 399
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 151 · Dz.U. 2026 poz. 143
Powiązane dokumenty
Sygnatura: I SA/Wa 735/26 · 8 października 2026
Wyrok WSA w Warszawie z 8 października 2026 r., I SA/Wa 735/26 – wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie
Sygnatura: I SA/Wa 1865/26 · 8 października 2026
Wyrok WSA w Warszawie z 8 października 2026 r., I SA/Wa 1865/26 – wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie
Sygnatura: III SA/Po 742/26 · 8 października 2026
Wyrok WSA w Poznaniu z 8 października 2026 r., III SA/Po 742/26 – wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny