II SA/Po 516/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 02 października 2019 r. sprawy ze skargi W. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia uchyla zaskarżone postanowienie.

Miejsko - Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], pismem z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] poinformował W. G. (dalej: skarżącego), że nie ma możliwości przesłania kserokopii zwykłych całości akt dotyczących wniosku [...] z dnia [...] października 2018 r. i zawiadomienia [...] z dnia [...] października 2019 r. celem zapoznania się, o które skarżący wnioskuje ponieważ zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, jednak zgodnie z art. 73 § 1a k.p.a., czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Organ wskazał więc, że prośba skarżącego nie może być zrealizowana o czym niejednokrotnie skarżący był informowany pisemnie. Pismem z dnia [...] marca 2019 r., skarżący wniósł zażalenie na odmowę MGOPS w [...], o sygnaturze [...], przekazania odpisów dokumentów, poświadczonych za zgodność z oryginałem, o które wnioskował w oparciu o k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], stwierdziło niedopuszczalność zażalenia skarżącego na pismo Kierownika Działu Pomocy Społecznej Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] lutego 2019 r., znak: [...] W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, Kolegium wskazało że zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych są one organami wyższego stopnia, w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i Ordynacji Podatkowej w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej i w tych sprawach kolega są organami właściwymi w szczególności do rozpatrywania odwołań od decyzji, zażaleń na postanowienia, ponagleń, żądań wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji. Powyższe przepisy nie przewidują, by Samorządowe Kolegium Odwoławcze były organami właściwymi do rozpoznawania zażaleń na wszelkie pisma, które organy administracji publicznej kierują do stron postępowania. W związku z tym Kolegium stwierdziło, że brak jest podstaw do rozpoznania zażalenia na ww. pismo organu z dnia [...] lutego 2019 r., bowiem nie stanowi ono decyzji ani postanowienia. Nie dotyczy także ponaglenia ani nie stanowi wniosku o wznowienie postępowania czy też stwierdzenia nieważności decyzji. Stosownie zaś do przepisu art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia m.in. niedopuszczalność odwołania (zażalenia), a postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Skarżący, pismem z dnia [...] maja 2019 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Kolegium wskazując, że nie wnioskował o przekazanie mu kserokopii zwykłych całości akt sprawy a o odpisy całości akt sprawy, poświadczonych za zgodność z oryginałem, do dalszego ich wykorzystania. Pismem z dnia [...] czerwca 2019 r., wniesionym w odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W rozpoznawanej sprawie, kontrolą objęte zostało postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którym organ ten stwierdził niedopuszczalność zażalenia skarżącego na pismo, którym został poinformowany o braku możliwości przesłania mu kserokopii akt sprawy. Jak wynika z art. 141 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej: k.p.a.), zażalenie przysługuje na wydane w toku postępowania postanowienia, gdy kodeks tak stanowi. Zażalenie, jako zwyczajny, samodzielny i formalny środek prawny, służy więc jedynie od rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji pierwszej instancji w formie postanowienia, które są wyliczone w kodeksie postępowania administracyjnego. Niedopuszczalne jest natomiast zażalenie od czynności organu administracji, która nie jest postanowieniem w rozumieniu art. 123 k.p.a. W takiej sytuacji organ odwoławczy wydaje postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia. Przy czym niedopuszczalność środka odwoławczego, jakim jest zażalenie może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również podmiotowym. Niedopuszczalność zażalenia z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia postanowienia w toku instancji. Zażalenie jest zatem niedopuszczalne, gdy czynność organu administracji publicznej nie jest postanowieniem, na które kodeks przewiduje możliwość wniesienia zażalenia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 maja 2019 r., sygn. akt: II SA/Sz 389/19, LEX 2676929). W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Kolegium, skarżącemu nie przysługiwało zażalenie od pisma odmawiającego mu kopii akt, gdyż dokument ten nie był postanowieniem. Rozstrzygnięcie Kolegium uznać jednak należy za błędne, gdyż pismo MGOPS z dnia [...] lutego 2019 r. posiada wszelkie cechy niezbędne do uznania go za postanowienie. Pismo to zawiera oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Są to więc niemal wszystkie elementy składowe postanowienia określone w art. 124 § 1 k.p.a. za wyjątkiem pouczenia, którego brak niewątpliwie nie sprawia, że pismo traci charakter postanowienia. Nadto, pismo to zawiera, choć bardzo lakoniczne, uzasadnienie, co pozwala na przyjęcie, że spełnione są również kryteria z art. 124 § 2 k.p.a. Zwrócić również należy uwagę, że zgodnie z art. 73 k.p.a., strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (§ 1). Czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (§ 1a). Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2). Organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (§ 3). Jak wskazuje natomiast art. 74 k.p.a., przepisu art. 73 nie stosuje się do akt sprawy zawierających informacje niejawne o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne", a także do innych akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na ważny interes państwowy (§ 1). Odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (§ 2). Stwierdzić więc należy, że w rozpoznawanej sprawie, pismo MGOPS z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] zawierało wszelkie elementy niezbędne do uznania go za postanowienie. Nadto, na mocy art. 74 § 2 k.p.a., od postanowienia tego przysługuje stronie zażalenie. Wobec powyższego, rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznające zażalenie skarżącego za niedopuszczalne, było nietrafne. Ponownie rozpoznając sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno uznać, że w rozpoznawanej sprawie, przysługiwało skarżącemu zażalenie i podjąć dalsze czynności. Wobec powyższego, w związku z naruszeniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisów postępowania, zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.).