II SA/Po 457/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2020 r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia [...] września 2020 r., nr [...]

Decyzją z dnia [...] września 2020 r., [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego (zwany dalej "Inspektorem Powiatowym") nakazał W. M., właścicielce wyodrębnionego lokalu ([...]) w budynku na działce [...] przy ul. [...] w K., gmina S. ([...]), wykonać następujące roboty budowlane: (1.) wykonać izolację powierzchni tarasu poprzez nałożenie dodatkowej warstwy papy termozgrzewalnej, (2.) wykonać na tarasie podłogę drewnianą, (3.) skuć zmurszałe części tynku werandy, (4.) osuszyć ściany werandy, uzupełnić w murze brakujące cegły i otynkować całość oraz (5.) oczyścić słup stalowy do 2 stopnia czystości i zagruntować dwukrotnie farbą miniową 60% oraz powierzchnię malować trzykrotnie farbą ftalową o grubości jednej powłoki 30-40 ?m. Od powyższej decyzji odwołali się właściciele drugiego lokalu w budynku ([...]) B. P. oraz P. P. (k. 17 akt administracyjnych organu drugiej instancji), którzy podnieśli, że teras nad werandą jest w bardzo złym stanie technicznym i może runąć. W ocenie wymienionych odwołujących się taras w budynku przyczynia się do zalewania i pogorszenia stanu werandy. Tymczasem czynności nakazane w decyzji z dnia [...] września 2020 r. zmierzają do tego, aby istniejący stan rzeczy tylko "przypudrować". Odwołanie od decyzji, w zakresie punktów 3 i 4, wniosła też W. M. (k. 20-21 akt administracyjnych organu drugiej instancji). W jej ocenie nakazane prace dotyczące werandy odnoszą się o lokalu mieszkalnego na parterze i do jego integralnej substancji (jest to wejście do lokalu parteru). Odwołująca się wskazała, że do niej należy taras i jest on wykonany zgodnie ze sztuką – pokryty jest papą, a opady atmosferyczne odprowadzane są za pośrednictwem rury spustowej. Za zdewastowane ściany werandy odpowiadają sąsiedzi z parteru Decyzją z dnia [...] października 2020 r., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej "Inspektorem Wojewódzkim") utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Skorygował ją tylko, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm. dalej "K.p.a."), w zakresie terminu wykonania prac, wskazując [...] grudnia 2020 r. (zamiast [...] października 2020 r.). W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1186, obecnie akt ten opublikowano w Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 – uw. Sądu, dalej "P.b.") oraz powołał się na poczynione ustalenia dotyczące stanu technicznego budynku (kontrola z dnia [...] września 2019 r.) i przedłożoną przez W. M. ocenę techniczną sporządzoną przez inż. E. S.. W ocenie Inspektora Wojewódzkiego materiał dowodowy przemawia za konicznością przeprowadzenia prac przy budynku we wskazanym przez Inspektora Powiatowego zakresie. Gdy chodzi o zarzuty B. P. i P. P., to organ wyjaśnił, iż nie może zgodnie z postulatem odwołania w postępowaniu dotyczącym nieodpowiedniego stanu technicznego tarasu i werandy budynku nakazać rozbiórki części obiektu. Natomiast odnosząc się do zarzutów W. M. Inspektor Wojewódzki zaznaczył, że wymieniona jest właścicielem nieruchomości w K. [...], "której lokal składa się między innymi z werandy", stąd Inspektor Powiatowy właściwie wskazał jako adresata nakazu właśnie ją. W piśmie z dnia [...] grudnia 2020 r. W. M. poinformowała organ, że nie jest w stanie dotrzymać terminu realizacji nałożonych na nią obowiązków. Następnie na wezwanie organu o doprecyzowanie pisma, wyjaśniła, że pismo jest skargą do sądu administracyjnego na decyzję z dnia [...] października 2020 r., [...]. Zaznaczyła też, że obecnie istniejąca weranda nie przynależy do jej lokalu. Pismem z dnia [...] maja 2021 r. skargę uzupełnił ustanowiony na zasadzie prawa pomocy pełnomocnik W. M. – radca prawny M. G. (k. 57-63 akt sądowych). Zarzucił organowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez nie wydanie na jego podstawie decyzji korzystnej dla skarżącej, a zwłaszcza pominięcie, że Inspektor Powiatowy naruszył art. 77 § 1 K.p.a., bowiem nie dostrzegł, że budynek na działce [...] jest we współwłasności. Pełnomocnik wskazał także na uchybienie art. 61 i 66 P.b. poprzez skierowanie nakazów tylko do W. M., podczas gdy do ponoszenia kosztów napraw związanych z nieruchomością obowiązani są wszyscy współwłaściciele łącznie. Wskazując na powyższe radca prawny M. G. zwrócił się o uchylenie decyzji obu instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 61 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 2 P.b. właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany użytkować obiekt w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. W tym samym rozdziale P.b. (czyli rozdziale 6) znajduje się art. 66 ust. 1 pkt 1 P.b., który był podstawą decyzji wydanych w niniejszej sprawie. Stanowi on, że w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska – organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Nie ulega wątpliwości, że nakazy z art. 66 P.b. powinny być w pierwszej kolejności kierowane do właścicieli lub zarządców obiektów budowlanych, gdyż koresponduje to z regulacją zawartą w art. 61 pkt 1 P.b. W niniejszej sprawie obowiązki wymienione w decyzji Inspektora Powiatowego z dnia [...] września 2020 r., [...] – dotyczące zewnętrznej struktury budynku: zabezpieczeń tarasu oraz werandy (nałożenie papy, osuszenie i uzupełnienie tynków, malowanie części zewnętrznych) – nałożono wyłącznie na W. M. jako właścicielkę nieruchomości gruntowej i budynku ([...]), gdy tymczasem jest ona tylko właścicielką wyodrębnionego lokalu ([...]) w budynku na działce [...], a budynek pozostaje we współwłasności jej i pozostałych mieszkańców (właścicieli drugiego lokalu [...]). Sąd zwraca uwagę, że w podrubryce 1.4.2. działu I-O księgi wieczystej [...] zaznaczono, że między innymi "wiatrołap za schodami" stanowi część wspólną budynku. Powyższy wpis w księdze wieczystej koresponduje ze znajdującym się w aktach sprawy postanowieniem Sądu Rejonowego w P. Wydział III Cywilny z dnia [...] sierpnia 1989 r., [...], w którym opisano z jakich pomieszczeń składają się wyodrębnione w budynku ([...]) lokale (punkty 1 i 2 postanowienia), a jakich pomieszczeń do nich nie należy zaliczać (punkt 3 postanowienia). Właśnie w punkcie 3 wymieniono elementy budynku, które zostały uwzględnione we wspomnianej wyżej podrubryce 1.4.2. działu I-O księgi wieczystej. Warto także zwrócić uwagę, że do akt administracyjnych włączono między innymi materiały z projektu sposobu korzystanie z nieruchomości, a wśród nich rzut od podwórza oraz rzut piętra spornego budynku pochodzący z pierwotnego projektu. Nadto za protokołem kontroli z dnia [...] września 2019 r. utrwalono mapę z 1975 r. W ocenie Sądu powyższe materiały pozwalają stwierdzić w sposób nie budzący wątpliwości, że wiatrołap za schodami zewnętrznymi (weranda na parterze), doskonale widoczny na wspomnianej wyżej mapie z 1975 r., jest częścią wspólną budynku. Wiatrołap jest pomieszczeniem, jednak mocą postanowienia Sądu z dnia [...] sierpnia 1989 r., [...] uczyniono je wspólnym dla właścicieli lokali. Co się zaś tyczy tarasu nad werandą, to z relacji W. M. (która koresponduje z materiałem dowodowym) wynika, że jest to pozostałość po przynależnej do lokalu na piętrze werandzie o powierzchni 16,40 m2, wymienionej w punkcie 2 postanowienia Sądu Rejonowego w P. Wydział III Cywilny z dnia [...] sierpnia 1989 r., [...] Tarasu, będącego podłogą dawnej werandy, nie należy mylić z werandą na parterze, będącą pomieszczeniem wspólnym. Mając na uwadze powyższe, jest w ocenie Sądu nieprawidłową ocena, że obowiązki wymienione w decyzji Inspektora Powiatowego z dnia [...] września 2020 r., [...], później utrzymanej w mocy przez Inspektora Wojewódzkiego, można było i należało nałożyć tylko na W. M.. Obowiązki te dotyczą w znacznej mierze ścian zewnętrznych oraz wiatrołapu za schodami zewnętrznymi (werandy), które są ewidentnie częściami wspólnymi budynku, a utrzymanie takowych powinno obciążać współwłaścicieli łącznie. W. M. można obciążyć jedynie nieco szerzej, z uwagi na wyłączne prawa do dawnej werandy na piętrze, której pozostałością jest dziś taras i jego przykrycie. Mając to wszystko na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") orzekł o uchyleniu decyzji obu instancji z uwagi na naruszenie przez organy art. 66 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 61 pkt 1 P.b. polegające na wadliwym określeniu strony obowiązanej do usunięcia nieprawidłowości w budynku przy ul. [...] w K.. W ocenie Sądu trafnie wskazano też w uzupełnieniu skargi (autorstwa pełnomocnika), że w toku postępowania naruszono art. 77 § 1 K.p.a., jako że nie ustalono w sposób należyty kwestii podmiotowych, o których mowa powyżej. Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 z późn. zm.), po uprzednim skierowaniu jej do takiego trybu przez Przewodniczącego Wydziału (k. 126 akt sądowych). Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu rozstrzygnie referendarz sądowy w odrębnym postanowieniu (zob. art. 258–261 P.p.s.a., zwłaszcza art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a.