II SA/Po 443/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi F. B. i S. B. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 kwietnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od organu na rzecz skarżących solidarnie kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania

Przedmiotem skargi jest postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej "Wojewódzkim Inspektorem") z dnia 29 kwietnia 2022 r., [...], którym odmówiono skarżącym S. B. i F. B. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. (zwanego dalej "Powiatowy Inspektorem") z dnia 20 października 2021 r., [...] o nakazie rozbiórki. Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach. Z informacji zawartych w zebranych w sprawie aktach wynika, że w odniesieniu do zabudowy na działce [...] należącej do S. B. i F. B. toczyły się równolegle trzy postępowania: dotyczące budynku warsztatu, magazynu numer 1 i magazynu numer 2. W odniesieniu do magazynu numer 2 wydano postanowienie o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych ([...]), które – po rozpatrzeniu zażalenia właścicieli – zostało uchylone przez Wojewódzkiego Inspektora ([...]), a 31 stycznia 2022 r. Powiatowy Inspektor umorzył postępowanie prowadzone wobec tego obiektu. W przypadku budynku warsztatu Powiatowy Inspektor decyzją z dnia 20 października 2021 r., [...] wydał decyzję o jego rozbiórce, która to decyzja na skutek odwołania skarżących została uchylona przez Wojewódzkiego Inspektora, a postępowanie pierwszej instancji ostatecznie umorzono 4 marca 2022 r., z tych samych powodów, co postępowanie wobec magazynu numer 2. Decyzją z dnia 20 października 2021 r., [...] Powiatowy Inspektor nakazał S. B. i F. B. rozbiórkę budynku inwentarskiego oznaczonego numerem 1 – użytkowanego jako budynek magazynowy w H. na działce [...] (k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Decyzję powyższą wydano więc tego samego dnia, co decyzję rozbiórkową [...] dotyczącą warsztatu. Obie decyzje wysłano skarżącym S. B. i F. B. w jednej kopercie (zob. zwrotne potwierdzenia odbioru przy k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Jak wskazano, od decyzji [...] skarżący odwołali się, skutecznie doprowadzając do jej uchylenia i umorzenia postępowania. Dokumentacja zebrana w aktach wskazuje natomiast, że od decyzji rozbiórkowej budynku inwentarskiego nr 1, pomimo iż wskazywałby na to interes skarżących, nie złożyli oni odwołania, a decyzja ta stała się ostateczna. Pismem z dnia 14 marca 2022 r., [...] Powiatowy Inspektor skierował do S. B. i F. B. upomnienie w sprawie wykonania rozbiórki budynku inwentarskiego w związku z nakazem rozbiórki z dnia 20 października 2021 r., [...] (k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Pismem z dnia 18 marca 2022 r. S. B. i F. B. złożyli odwołanie od decyzji z dnia 20 października 2021 r., [...] (k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Wobec powyższego pismem z dnia 1 kwietnia 2020 r. Wojewódzki Inspektor zawiadomił odwołujących się w trybie art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.) o uchybieniu przez nich terminu do złożenia odwołania oraz wyznaczył im termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania (k. [...] akt administracyjnych organu drugiej instancji). Pismem z dnia 18 marca 2022 r. S. B. i F. B. złożyli wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Przyznali, że choć decyzję im doręczono (są w jej posiadaniu), to do 15 marca 2022 r. (wówczas otrzymali upomnienie) nie mieli świadomości wydania decyzji. Nakaz rozbiórki z dnia 20 października 2021 r., [...] przysłano w kopercie z innymi pismami, a z uwagi na podobieństwa pomiędzy dokumentami, skarżący nie dostrzegli co otrzymali. Dla S. B. i F. B. odróżnienie podobnych decyzji było trudne. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2022 r., [...] Wojewódzki Inspektor odmówił S. B. i F. B. przywrócenia terminu. Podkreślił, że decyzja z dnia 20 października 2021 r., [...] została im skutecznie doręczona, a na zwrotnych potwierdzenia S. B. potwierdziła otrzymanie pism należycie opisanych na przesyłce. Zdaniem organu odwołujący się nie wykazali braku winy w uchybieniu termin do wniesienia odwołania stosownie do art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a."). W skardze S. B. i F. B. zarzucili naruszenie art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 9, art. 58, art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 K.p.a. Akcentowali, że są osobami w podeszłym wieku i nie potrafili odróżnić przysłanych im równolegle decyzji, zwłaszcza, że różniły się one wyłącznie znakiem i nazwą obiektu. Skarżący zaznaczyli też, że o braku winy z ich strony (nieświadomości, iż odebrali decyzję z dnia 20 października 2021 r., [...] – uw. Sądu) w uchybieniu terminu świadczy też to, że toczyły się postępowania w sprawie zabudowy na ich nieruchomości i w przypadku pozostałych rozstrzygnięć, także tego które doręczono tego samego dnia, składali skutecznie i terminowo środki zaskarżenia. Zaznaczyli też, że nie mają doświadczenia w kontaktach z organami administracji publicznej. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor wniósł o jej oddalenie. Przy wiadomości e-mail Inspektor Powiatowy nadesłał do akt kserokopię decyzji z dnia 20 października 2021 r., [...], którą doręczono skarżącym w tej samej kopercie, co decyzję z dnia 20 października 2021 r., [...] (k. [...] akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Sąd na wstępie podkreśla, że niniejszą sprawę ocenił z uwzględnieniem jej indywidualnej specyfiki i nie miał w intencji kwestionować przywołanego przez organ orzecznictwa sądów administracyjnych. W judykaturze z reguły brak winy w rozumieniu art. 58 § 1 K.p.a. stwierdza się, gdy osoba uchybiła terminowi z powodu przeszkód nie do przezwyciężenia, a zarazem wykazała się starannym działaniem, przy braku choćby lekkiego niedbalstwa. Sąd ma świadomość, że okoliczności niniejszej sprawy prima facie mogą przemawiać za przypisaniem skarżącym winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 20 października 2021 r., [...] Po namyśle skład orzekający doszedł jednak do przekonania, że można znaleźć argumenty za potraktowaniem niniejszej sprawy jako przypadku wyjątkowego, zasługującego na indywidualne potraktowanie. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że skarżącym decyzje z dnia 20 października 2021 r., [...] i [...] doręczono w jednej kopercie. Nie jest to sposób doręczenia niedopuszczalny, niemniej rodzi pewne ryzyka, co do tego, czy strona zrozumie i świadomie zapozna się z wysłanymi jej pismami. Przede wszystkim doręczone dwóch kopertach S. B. i F. B. (po dwie decyzje w dwóch kopertach) decyzje z dnia 20 października 2021 r., [...] i [...] są łudząco do siebie podobne graficznie i treściowo. Osoba, która je odebrała, S. B. ma ponad 70 lat i okoliczności sprawy pozwalają przypuszczać, że nie jest osobą, która bezpośrednio zajmuje się sprawami nieruchomości na działce [...] Skarżąca od decyzji z dnia 20 października 2021 r., [...] nie złożyła odwołania, co dziwi, zwłaszcza, że decyzja ta dotyczy jej żywotnych interesów. Z kolei drugą decyzję [...] skarżąca objęła odwołaniem złożonym w terminie. Zdaniem Sądu okoliczności sprawy, gdy spojrzeć na nie w całokształcie, pozwalają uznać za uprawdopodobnioną tezę, że S. B. i F. B. mogli w ogóle nie zorientować się, że doręczono im decyzję [...] Sąd uważa, że skarżącym można przypisać z tego powodu brak zawinienia w zachowaniu terminu do wniesienia odwołania. Taka ocena opiera się przede wszystkim na fakcie, że skarżący są osobami w podeszłym wieku i mogli rzeczywiście nie zorientować się, jakie pisma (akty) im doręczono. Dodać trzeba, że w kopercie włączono równolegle dwie decyzje [...] i [...], wizualnie łudzącą podobne. Wreszcie Sąd uważa, że pośrednio wersje zdarzeń prezentowaną przez skarżących potwierdza to, że od drugiej decyzji zawartej w tej samej kopercie skarżący skutecznie się odwołali. Zważając, że obie decyzje dotyczą zbliżonych obiektów, a zwalczanie nakazu rozbiórki obu jest w żywotnym interesie skarżących, brak zaskarżenia decyzji z dnia 20 października 2021 r., [...] można tłumaczyć nie zaniedbaniem, ale całkowitym brakiem świadomości jej doręczenia po stronie skarżących. Wynikało to najpewniej z braku doświadczenia w sprawach urzędowych oraz ograniczonych zdolności co do rozeznania się w treści bliźniaczych decyzji przez osoby w podeszłym wieku. Z powyższych względów Sąd uznał, że Inspektor Wojewódzki w szczególnych okolicznościach niniejszej sprawy miał podstawy, aby przywrócić skarżącym termin do wniesienia odwołania na podstawie art. 58 § 1 K.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę powinien więc termin ten przywrócić. Sąd – uznając za zasadny zarzut uchybienia wymienionemu przepisowi – orzekł więc o uchyleniu postanowienia Wojewódzkiego Inspektora na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., a na zasądzone koszty złożyła się kwota uiszczonego wpisu od skargi wynosząca 100 zł (k. [...] akt sądowych), wynagrodzenie pełnomocnika ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.) w kwocie 480 zł oraz opłata od złożenia jednego dokumentu pełnomocnictwa w należnej ustawowo opłacie w kwocie 17 zł (k. [...] akt sądowych).