II SA/Po 436/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę

Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., [...] Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii (zwany dalej także "Rektorem", z kolei uczelnia określana będzie jako "[...]") utrzymał w mocy decyzję Prodziekana Wydziału [...] [...] z dnia [...] 2017 r., [...] w przedmiocie skreślenia R. C. z listy studentów II roku niestacjonarnych studiów zaocznych drugiego stopnia na Wydziale [...] [...] w roku akademickim 2016/2017. Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach. Decyzją Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] [...] z dnia [...] 2008 r., [...] R. C. został przyjęty na I rok niestacjonarnych studiów zaocznych drugiego stopnia prowadzonych na Wydziale [...] [...] w roku akademickim 2008/2009. Decyzją Dziekana Wydziału [...] [...] z dnia [...] 2011 r., [...] został skreślony z listy studentów II roku niestacjonarnych studiów zaocznych drugiego stopnia na Wydziale [...] [...] w roku akademickim 2010/2011 z powodu niezłożenia w terminie pracy dyplomowej. Pismem z dnia 26 września 2012 r. skarżący zwrócił się do Prodziekana Wydziału [...] [...] z wnioskiem o wznowienie niestacjonarnych studiów drugiego stopnia na Wydziale [...] w roku akademickim 2012/2013. Decyzją z dnia 27 września 2012 r. Dziekan wyraził zgodę na wznowienie niestacjonarnych studiów zaocznych drugiego stopnia na Wydziale [...] [...] w roku akademickim 2012/2013. Decyzją Dziekana Wydziału [...] [...] z dnia [...] 2013 r., [...] został skreślony z listy studentów niestacjonarnych studiów zaocznych drugiego stopnia na Wydziale [...] [...] w roku akademickim 2012/2013 z powodu niezłożenia w terminie pracy dyplomowej. Pismem z dnia 26 września 2014 r. R. C. zwrócił się do Prodziekana Wydziału [...] [...] z wnioskiem o wznowienie studiów w roku akademickim [...]. Decyzją z dnia [...] 2014 r., [...] Dziekan Wydziału [...] [...] wyraził zgodę na wznowienie przez R. C. niestacjonarnych studiów zaocznych drugiego stopnia na Wydziale [...] [...] w roku akademickim [...] oraz zobowiązał do powtórzenia zajęć programowych 4 semestru studiów. Pismem z dnia 16 października 2015 r. R. C. zwrócił się do Prodziekana Wydziału [...] [...] z wnioskiem o powtarzanie 4 semestru studiów. Decyzją z dnia [...] 2015 r., [...] organ wyraził zgodę na powtarzanie przez studenta 4 semestru studiów w roku akademickim [...]. Pismem z dnia 26 października 2016 r. R. C. zwrócił się do Prodziekana Wydziału [...] [...] z wnioskiem o powtarzanie 4 semestru studiów w roku akademickim 2016/2017. Decyzją z dnia [...] 2016 r., [...] organ wyraził zgodę na powtarzanie przez Pana R. C. 4 semestru studiów w roku akademickim 2016/2017. Pismem z dnia 14 września 2017 r. R. C. zwrócił się do Prodziekana Wydziału [...] o przedłużenie letniej sesji egzaminacyjnej w roku akademickim 2016/2017 do dnia 15 października 2017 r. Decyzją z dnia [...] 2017 r. wyrażono zgodę na przedłużenie letniej sesji egzaminacyjnej w roku akademickim 2016/2017 zgodnie z wnioskiem Pismem z dnia 11 października 2017 r. R. C. zwrócił się do Prodziekana Wydziału [...] [...] z wnioskiem o powtarzanie 4 semestru studiów w roku akademickim 2017/2018. Decyzją z dnia [...] 2017 r. Dziekan Wydziału [...] [...] nie wyraził zgody na powtarzanie przez R. C. 4 semestru studiów w roku akademickim 2016/2017. Pismem z dnia 13 listopada 2017 r. Prodziekan Wydziału [...] [...] zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie skreślenia go z listy studentów niestacjonarnych studiów zaocznych drugiego stopnia na Wydziale [...] [...] z powodu nieuzyskania zaliczenia 4 semestru studiów w roku akademickim 2016/2017. Pismem z dnia 10 grudnia 2017 r. R. C. zwrócił się do Prodziekana o wstrzymanie powyższego postępowania oraz ponownie wniósł o powtarzanie 4 semestru studiów. Decyzją z dnia [...] 2017 r. organ odmówił uwzględnienia żądań studenta. Decyzją z dnia [...] 2017 r., [...] Prodziekan Wydziału [...] [...] skreślił R. C. z listy studentów II roku niestacjonarnych studiów drugiego stopnia na Wydziale [...] [...] z powodu niezaliczenia 4 semestru studiów w roku akademickim 2016/2017. Od powyższej decyzji student złożył odwołanie. Wyjaśnił, iż zwraca się z prośbą o uchylenie decyzji w sprawie skreślenia go z listy studentów. R. C. przyznał, że nie uzyskał zaliczeń z przewidzianych w programie studiów przedmiotów "[...]" oraz "[...]". Wyjaśnił jednak, że na ostatnim semestrze studiów zmieniony został opiekun jego pracy magisterskiej - dr hab. M. H., [...] [...], który nie jest już etatowym pracownikiem [...] i kontynuowanie pisania pracy magisterskiej pod jego kierunkiem nie było możliwe. Praca kontynuowana miała być pod kierunkiem dr hab. J. K. [...] [...], o czym student dowiedział się dopiero we wrześniu 2017 roku, po kilku wizytach w Dziekanacie. Skarżący stwierdził, że podczas jego wcześniejszych wizyt w Dziekanacie trwały poszukiwania jego akt osobowych i nie posiadał on wiedzy o braku możliwości kontynuacji pisania pracy magisterskiej pod kierunkiem prof. M. H., a także nie został o tym fakcie poinformowany. R. C. wskazał też, że zajęcia z przedmiotu "[...]" realizowane są w wymiarze 10 godzin ćwiczeniowych oraz 10 godzin wykładów. Zakres materiału będący podstawą zaliczenia przedmiotu jest bardzo szeroki, wymiar realizowanych zajęć niewielki, a osoba prowadząca przedmiot - wymagająca. Zaliczenie przedmiotu nastręcza mu ogromnych trudności pomimo ogromnych nakładów czasu poświęconych na przygotowanie się do zaliczenia. Stres związany z presją zaliczenia przedmiotu "[...]" spowodował znaczne pogorszenie się jego stanu zdrowia. R. C. od kilku lat jest pacjentem [...], a od kilku miesięcy [...] zmuszony jest przyjmować leki. Student wskazał też, że stres potęguje u niego również sytuacja związana z decyzjami wydanymi przez Dziekana w sprawie skreślenia go z listy studentów. Zdaniem R. C. przesłanką skłaniającą do uwzględnienia jego żądań jest ważny dla niego interes, czyli wola ukończenia studiów, w które zainwestował znaczne środki finansowe oraz nakład czasu. Podkreślił jako mające istotne znaczenie dla jego sprawy: swoją sytuację zdrowotną, zmianę prowadzącego seminarium, fakty organizacyjne związane z funkcjonowaniem dziekanatu oraz inne fakty, których w odwołaniu opisać nie może. R. C. wniósł również o spotkanie z Rektorem w swojej sprawie, oferując złożenie dalszych wyjaśnień, dokumentów oraz szersze naświetlenie sprawy. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., [...] Rektor utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. Na wstępie organ podkreślił, że zgodnie z art. 189 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 dnia 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm., dalej "P.sz.w.") student zobowiązany jest postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów, a w szczególności do jego obowiązków należy składanie egzaminów, odbywanie praktyk i spełnianie innych wymogów przewidzianych planem studiów. Z kolei art. 190 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 P.sz.w. stanowi, że kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym terminie. Tożsame uregulowanie zawarte zostało w § 38 ust. 2 lit. a i ust. 3 Regulaminu studiów na Uniwersytecie [...] przyjętym uchwałą [...] ([...]) Senatu [...] z dnia [...] 2015 r. ze zm. (dalej zwanego "Regulaminem studiów") Rektor wskazał, że zgodnie z § 36 Regulaminu studiów warunkiem zaliczenia semestru jest uzyskanie zaliczeń wszystkich zajęć i złożenie z wynikiem pozytywnym wszystkich egzaminów oraz odbycie praktyk przewidzianych w danym semestrze w planie studiów. Zatwierdzone przez prowadzącego egzaminatora wpisy w protokole elektronicznym w systemie e-dziekanat, indeksie i na karcie okresowych osiągnięć studenta (o ile zostały studentowi wydane) stanowią podstawę do uzyskania wpisu zaliczenia semestru. Student uzyskuje wpis na następny semestr, jeżeli osiągnął łączną liczbę punktów [...], wymaganą do zaliczenia danego semestru i zaliczył wszystkie zajęcia przewidziane na dany semestr. Uzupełnione indeks i karta okresowych osiągnięć studenta (o ile zostały studentowi wydane) powinny być pod rygorem niezaliczenia semestru złożone przez studenta w dziekanacie w ciągu 14 dni kalendarzowych od terminu zakończenia sesji egzaminacyjnej, a w wypadku sesji poprawkowej lub przedłużenia sesji - w terminie 14 dni od terminu zakończenia sesji poprawkowej lub przedłużenia sesji. Rektor powołał się następnie na § 40 Regulaminu studiów, który stanowi, że począwszy od drugiego roku studiów, w stosunku do studenta, który nie zaliczył zajęć albo nie zdał egzaminu z dwóch lub więcej przedmiotów na danym roku lub w danym semestrze, dziekan, na wniosek studenta, może podjąć decyzję o skierowaniu na powtarzanie semestru. W razie niezłożenia przez studenta wniosku, o którym mowa w zdaniu poprzednim, dziekan skreśla studenta z listy studentów z powodu niezaliczenia semestru. Rektor wyjaśnił następnie, że z danych zawartych w systemie [...] (funkcjonujący w Uczelni elektroniczny system obsługi dziekanatów) R. C. do dnia zakończenia przedłużonej poprawkowej sesji egzaminacyjnej w semestrze letnim roku akademickiego 2016/2017, to jest do dnia 15 października 2017 r., nie uzyskał zaliczeń z realizowanych w powtarzanym w roku akademickim przedmiotów "[...]" oraz "[...]". Mając to na uwadze Dziekan Wydziału [...] [...] stosownie do § 38 ust. 2 lit. a Regulaminu studiów, decyzją z dnia [...] 2017 r., wobec nieuzyskania przez studenta w terminie zaliczenia 4 semestru studiów drugiego stopnia powtarzanego w roku akademickim 2016/2017, skreślił R. C. z listy studentów II roku niestacjonarnych studiów zaocznych drugiego stopnia na Wydziale [...] [...]. Zdaniem Rektora twierdzenia skarżącego dotyczące jego niewiedzy o zmianie promotora pracy dyplomowej, jakkolwiek nie mające wpływu na zgodność z prawem wydanej decyzji o skreśleniu go z listy studentów, nie znajdują uzasadnienia w stanie faktycznym sprawy. Skarżący nie uzyskał zaliczeń przedmiotów "[...]" oraz "[...]", co stanowiło w myśl § 38 ust. 2 lit. a Regulaminu studiów niewątpliwą przesłankę do skreślenia go z listy studentów. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, iż Prodziekan Wydziału [...] [...] poinformował pisemnie R. C. o zmianie promotora jego pracy dyplomowej. Organ podkreślił także, że wydana na skutek wniosku studenta z dnia 11 października 2017 r., a nadto na skutek - decyzja z dnia [...] 2017 r., dotyczące odmowy powtarzania przez student zajęć programowych 4 semestru studiów wydane zostały w oparciu o prawidłowy stan faktyczny i prawny. Niezaliczenie powtarzanego przez studenta semestru świadczy bezspornie o braku postępów w nauce i powinno skutkować – adekwatnie jak w przypadku powtórnego niezaliczenia powtarzanego przedmiotu, o którym mowa § 38 ust. 6 Regulaminu studiów – skreśleniem z listy studentów, albowiem powtórna realizacja przewidzianego w powtarzanym semestrze materiału nie przyniosła oczekiwanego efektu. Z dokumentów zgromadzonych w teczce akt osobowych studenta wynika natomiast, iż ten dwukrotnie już skorzystał z prawa do powtarzania 4 semestru studiów (w pierwszej kolejności na mocy decyzji: dnia [...] 2015 r., [...], a następnie na mocy decyzji z dnia [...] 2016 r., [...]). Pomimo takiego stanu rzeczy zamierzony efekt dydaktyczny nie został w przypadku skarżącego osiągnięty. Końcowo Rektor wskazał, że nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy podniesione w odwołaniu studenta twierdzenia dotyczące jego złego stanu zdrowia. R. C. zdając sobie sprawę z problemów zdrowotnych nie skorzystał z przysługującego na mocy § 21 Regulaminu studiów prawa do ubiegania się o przyznanie urlopu krótkoterminowego lub z przysługującego mu na mocy § 22 Regulaminu studiów prawa do ubiegania się o przyznanie urlopu długoterminowego. W skardze R. C. zarzucił naruszenie art. 35 § 1-3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej "K.p.a."); art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., poprzez brak uzasadnienia prawnego i faktycznego i wadliwe uzasadnienie decyzji w zakresie jego wewnętrznej spójności; art. 77, 78, 80 i 81 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, nie zebranie całego materiału dowodowego, nie rozpoznanie materiału dowodowego, wskazanie jednego dowodu na wszystkie okoliczności a wymagające wyjaśnienia przez inne dowody, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów; art. 7-10 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego, brak informowania o możliwości skorzystania z prawa o udzielenia urlopu krótkoterminowego lub długoterminowego zgodnie z Regulaminem studiów [...]. R. C. zarzucił także naruszenie art. 190 § 2 P.sz.w. poprzez wydanie decyzji w tym trybie, to jest w ramach uznania administracyjnego, poprzez uchylenie się od zarzutów podniesionych w odwołaniu; art. 190 § 3 P.sz.w., art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez wydanie decyzji przez organ nieuprawniony; art. 70 ust. 1 Konstytucji RP poprzez odebranie prawa do nauki osobie chorej i art. 67 ust. 2 Konstytucji, poprzez wydanie różnych decyzji, w takich samych stanach prawnych. Wskazując na powyższe R. C. wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji. W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie odnosząc się szczegółowo do zarzutów skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że zasadnicze elementy stanu faktycznego sprawy nie są sporne. R. C. – jako student na kierunku [...] na Wydziale [...] [...], na 4 semestrze studiów w roku akademickim, semestru tego nie zaliczył, gdyż nie uzyskał zaliczeń cząstkowych z przedmiotu "[...]" oraz "[...]". Elementem ze sfery faktycznej uwypuklanym przez skarżącego pozostała natomiast okoliczność, że w pewnym zakresie pozostawał on usprawiedliwiony, gdy chodzi o zarzucany mu brak zaliczeń. Podniósł, iż przedmiot "[...]" zaliczał już trzykrotnie (student powtarzał wcześniej 4 semestr studiów – uw. Sądu), natomiast przeszkody związane z przygotowaniem pracy magisterskiej związane były ze zmianą osoby promotora, o czym nie został w odpowiednim terminie poinformowany. Zgodnie z art. 190 ust. 2 pkt 2 P.sz.w. Kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Z powyższym przepisem koresponduje § 38 ust. 2 lit. a Regulaminu studiów (zob. k. 28 akt sądowych), który zawiera identyczną regulację. W ocenie Sądu w zaistniałym w sprawie stanie faktycznym zasadność wydania decyzji o skreśleniu R. C. z listy studentów nie budzi wątpliwości. Skład orzekający oczywiście dostrzega, że zarówno powołany art. 190 ust. 2 pkt 2 P.sz.w. jak i w § 38 ust. 2 lit. a Regulaminu studiów stanowią o fakultatywnej kompetencji organu ("Dziekan może skreślić..."), co daje podmiotowi rozstrzygającemu pewien margines uznania, zarazem jednak obligując go do wnikliwego rozważenia przesłanek podjętej decyzji. W rozpatrywanej sprawie oba rozstrzygające organy nie nadużyły kompetencji wynikającej ze wskazanej wyżej podstawy prawnej. Podkreślenia wymaga, że R. C. rozpoczął studia we wrześniu 2008 r. i od tego roku nieustannie podejmuje próby kontynuowania nauki. Skarżący dwukrotnie był skreślany z listy studentów i mimo to umożliwiano mu wznowienie studiów. Wreszcie skarżący kilkukrotnie ubiegał się o powtarzanie 4 semestru studiów, na co Prodziekan Wydziału [...] [...] również wielokrotnie wyrażał zgodę. W konsekwencji R. C. pozostawał na 4 semestrze, pomimo że od daty rozpoczęcia przez niego studiów do daty ostatecznego skreślenia go z listy studentów upłynęło ponad 9 lat. W ocenie Sądu organy uczelni wychodziły dalece naprzeciw oczekiwaniom skarżącego przez wiele lat i podejmowały zdecydowanie ponadstandardowe ustępstwa, aby ten mógł z sukcesem ukończyć rozpoczęty kierunek. Ustępstwa ze strony uczelni, na które pozwala w określonych okolicznościach Regulamin studiów, nie mogą jednak być stosowane bez żadnego limitu, wszakże wznawianie studiów czy powtarzanie semestru jest wyjątkiem od zasady realizacji zaliczeń według planu studiów. Z tych właśnie względów nie spotkała się z akceptacją ostatnia próba uzyskania zgody na powtarzanie semestru przez R. C., a to w konsekwencji doprowadziło do usprawiedliwionej okolicznościami sprawy decyzji o skreśleniu go z listy studentów. W ocenie Sądu za wydaniem innej decyzji nie przemawiają uwypuklane przez skarżącego okoliczności takie jak to, że wcześniej już zaliczał przedmiot "[...]" (którego nie zaliczenie na 4 semestrze w trakcie roku akademickiego 2016/2017 było podstawą skreślenia z listy studentów), ani problemy organizacyjne dotyczące zaliczenia seminarium magisterskiego (zmiana promotora). Po pierwsze, gdy chodzi o zaliczenie wymienionego przedmiotu, to jego zaliczenie na wcześniejszych latach studiów, następnie powtarzanych, nie oznacza, że ocena jest automatycznie przepisywana. Z akt sprawy wynika, że sporny przedmiot nie został przez R. C. zaliczony w trakcie ostatniego roku akademickiego (co on sam w istocie przyznaje), a ten fakt stał się podstawą skreślenia osoby z listy studentów. Potencjalne uprawnienie do ubiegania się o przepisanie zaliczenia z poprzednich lat studiów, jeżeli do niego nie doszło, nie ma natomiast znaczenia. Odnosząc się natomiast do kwestii organizacyjnych związanych z zaliczeniem seminarium magisterskiego, to Sąd przyjmuje ze zrozumieniem argument, że zmiana promotora pracy mogła stanowić okoliczność utrudniającą R. C. ukończenie pracy. To z kolei mogłoby być ewentualnie rozważane jako przesłanka usprawiedliwiająca w danym przypadku odstąpienie od decyzji o skreśleniu osoby z listy studentów. W okolicznościach sprawy nie miało to jednak wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż R. C. wielokrotnie już korzystał z prawa do powtarzania 4 semestru studiów. Student spotkał się zatem z licznymi ustępstwami ze strony uczelni i musiał liczyć się – przedłużając studiowanie – że w którymś momencie może dojść do zmian pracowników naukowych (dydaktycznych) odpowiedzialnych za określone obszary. Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd stwierdza, że żaden z nich nie zasługuje na uwzględnienie. Z całą pewnością nie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w szczególności dotyczących postępowania wyjaśniającego (art. 7, 77, 79, 80, 81 i art. 107 § 3 K.p.a.), a także zasad postępowania (art. 7-10 K.p.a.). W ocenie Sądu postępowanie było przez organy uczelni prowadzone przejrzyście i rzetelnie. Decyzja Rektora odzwierciedla przebieg postepowania, zawiera opis stanu faktycznego, odniesienie do dokumentów i wyjaśnienie podstawy prawnej. Zarzut bezczynności (art. 35 § 1-3 K.p.a.) nie mógł odnieść zamierzonego skutku, gdyż w sprawie badana była legalność decyzji, a nie terminowość jej wydania. Zaznaczyć zarazem należy, że P.sz.w. nie zawiera przesłanek ograniczających w czasie uprawnienie organu do wydania decyzji z art. 190 tej ustawy. Jak zostało wyjaśnione wyżej, w okolicznościach sprawy organy uczelni były uprawnione, aby skreślić R. C. z listy studentów. Nie naruszono więc art. 190 ust. 2 P.sz.w. Sąd nie dopatrzył się powodów, dla których można by uznać, iż Rektor pozostawał organem niewłaściwym w sprawie, co pozwalało uznać zarzut naruszenia art. 190 ust. 3 P.sz.w. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. za chybiony. Wreszcie nie jest trafny zarzut dotyczący odebrania skarżącemu, jako osobie chorej, prawa do nauki. Abstrahując od opisanej wyżej okoliczności wielokrotnych ustępstw ze strony uczelni, jeśli chodzi o wnioski R. C., za trafny uznać należy argument Rektora, który zaznaczył, że student miał prawo do korzystania z urlopu krótko i długoterminowego ze względów zdrowotnych. O udzielenie takiego urlopu skarżący się nie ubiegał. W tym stanie rzeczy Sąd – działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – oddalił skargę.