II SA/Po 403/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Sędziowie Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) Asesor WSA Jacek Rejman Protokolant: starszy sekretarz sądowy Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 marca 2026 r. nr [...] postępowanie [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

S. B. (dalej: skarżący) uczynił przedmiotem swojej skargi decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS, organ II instancji) z 12 marca 2026 r., którą uchylono decyzję własną z 28 marca 2024 r. o przyznaniu prawa do połowy świadczenia wychowawczego na córkę – G. B. oraz utrzymano w mocy decyzję ZUS (dalej: organ I instancji) z 29 maja 2023 r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego. Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z 17 marca 2023 r. skarżący złożył do ZUS wniosek o świadczenie wychowawcze na okres 1.06.2023-31.05.2024 r. na 3 swoich dzieci: N. B., T. B. oraz G. B.. W wyniku rozpoznania wniosku trzema jednobrzmiącymi decyzjami z 29 maja 2023 r. ZUS odmówił przyznania skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego na ww. dzieci, z uwagi na brak sprawowania faktycznej opieki na nimi. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 ze zm., dalej: u.p.p.w.d.) w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. ZUS powołał się na postanowienie Sądu Okręgowego w [...] z 29 marca 2021 r. o sygn. akt [...] wydane w sprawie o rozwód z powództwa S. B. przeciwko M. B., w którym udzielono pozwanej zabezpieczenia roszczenia o uregulowanie kontaktów z dziećmi. Na skutek rozpoznania odwołań wniesionych od każdej z tych trzech decyzji, trzema jednobrzmiącymi decyzjami z 28 marca 2024 r. Prezes ZUS uchylił ww. decyzje organu I instancji oraz przyznał świadczenie wychowawcze na N. B., T. B., G. B. w następujący sposób: na okres 1.06-31.12.2023 r. w kwocie po [...] zł/m-c, na okres 1.01.-31.05.2024 r. w kw. po [...] zł/m-c. W uzasadnieniach decyzji wskazano, że z dokumentacji wynika, że wnioski o świadczenia wychowawcze na dzieci na okres świadczeniowy [...] zgłosili oboje rodzice. Jako pierwsza wniosek zgłosiła matka dzieci (1.02.2023 r.), a skarżący złożył wniosek dnia 17 marca 2023 r. W związku z tym ZUS wezwał do dostarczenia dokumentów z sądu potwierdzających sprawowanie wyłącznej lub naprzemiennej opieki nad dzieckiem. W toku postępowania ustalono, że Sąd Okręgowy w [...] (dalej: SO) postanowieniem z 29 marca 2021 r., sygn. akt [...] uregulował kontakty rodziców z dziećmi, jednak sposób opieki nad dziećmi nie miał charakteru opieki naprzemiennej – matka dzieci sprawowała opiekę nad dziećmi w większym wymiarze niż ojciec. Wyrokiem SO w [...] z 22 sierpnia 2022 r. o sygn. akt [...] władza rodzicielska nad dziećmi została pozostawiona obojgu rodzicom, przy czym miejsce zamieszkania dzieci zostało ustalone przy matce. Ponadto SO w [...] zmienił wymiar kontaktów rodziców z dziećmi. Zdaniem Prezesa ZUS z ww. wyroku wynika, że opieka nad dziećmi sprawowana jest w sposób naprzemienny. Organ podkreślił, że orzeczenia, w których sąd orzeka o opiece naprzemiennej obojga rodziców nad dzieckiem, nie zawsze są zawarte w sentencji orzeczenia, np. w wyroku rozwodowym, jednak, tak jak w tym przypadku, opieka naprzemienna nad dziećmi powinna wynikać z treści orzeczenia. Wobec apelacji obojga rodziców od ww. wyroku jego treść nie była brana pod uwagę przy wydawaniu decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego. ZUS wydał decyzje na podstawie prawomocnego postanowienia SO z 29 marca 2021 r. przyznając matce świadczenia wychowawcze. Sąd Apelacyjny w [...] (dalej: SA) wyrokiem z 19 marca 2024 r. o sygn. akt [...] oddalił apelacje obojga rodziców w zakresie opieki nad dziećmi, przez co rozstrzygnięcia wyroku z 22 sierpnia 2022 r. stały się prawomocne. Prezes ZUS uznał, że opieka sprawowana przez rodziców nad dziećmi ma charakter naprzemienny. Trzema jednobrzmiącymi pismami z 29 listopada 2024 r. Prezes ZUS wezwał skarżącego do uzupełnienia dokumentacji w sprawach dotyczących przyznania świadczenia wychowawczego na wszystkie troje dzieci poprzez przedłożenie uzasadnień do ww. wyroków. Wskazał, że wezwanie ma związek z prowadzonym postępowaniem odwoławczym w sprawie z wniosku M. B., od decyzji ZUS z 5 kwietnia 2024 r. o zmianie wysokości świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 06.2023-05.2024. W przypadku gdy z wnioskiem o świadczenie wystąpią oboje rodzice dziecka konieczne jest przeprowadzanie postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia, które z rodziców sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem. Trzema jednobrzmiącymi decyzjami z 25 kwietnia 2025 r. Prezes ZUS, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 w związku z art. 151 § 1 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: K.p.a.), uchylił decyzje własne z 28 marca 2024 r. przyznające skarżącemu świadczenie wychowawcze na troje dzieci. Wskazał, że rozpoznając odwołania skarżącego trzema decyzjami z 28 marca 2024 r. uchylił odmowne decyzje ZUS i przyznał skarżącemu świadczenia w wysokości połowy przysługującej kwoty w związku z zastosowaniem art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. W konsekwencji decyzją z 5 kwietnia 2024 r. zmieniono również wysokości przysługującego świadczenia dla M. B., która w odwołaniu wskazała, że jest wiodącym opiekunem oraz że SO w [...] nie ustalił opieki naprzemiennej. Po uzupełnieniu materiału dowodowego o uzasadnienia obu wyroków, ZUS ocenił, że opieka nad każdym z dzieci skarżącego nie jest sprawowana naprzemiennie. Powyższe wynika wprost z uzasadnienia wyroku SO: "Sprawowanie opieki naprzemiennej być może okaże się zgodne z dobrem dzieci w przyszłości, sąd podziela tu obawy biegłego wyrażone w opinii. Rodzeństwo nie powinno być rozdzielane - nie ma podstaw, by pieczę nad synami powierzyć ojcu, a nad córką - matce (opinia uzupełniającą biegłego). Typowa opieka naprzemienna w jej różnych wariantach nie jest zgodna z dobrem dzieci, przynajmniej obecnie...". Skarżący zakwestionował wszystkie trzy decyzje Prezesa ZUS w skardze do tutejszego Sądu, który przed rozpoznaniem skarg, połączył je w jedną sprawę. Prawomocnym wyrokiem z 8 października 2025 r. o sygn. akt II SA/Po 448/25, Sąd uchylił decyzje organu II instancji. Sąd uznał, że organ II instancji błędnie zastosował przepisy K.p.a. w zakresie wznowienia postępowania – nie wydał formalnie postanowienia o wznowieniu postępowania, a ponadto, co dyskwalifikuje zaskarżone decyzje, w swoich rozstrzygnięciach Prezes ZUS nie uczynił zadość przepisowi art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. Prezes ZUS zaskarżonymi decyzjami uchylił swoje decyzje ostateczne, ale nie orzekł co do istoty, a tego wymaga art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. Ponadto Sąd wskazał, że organ II instancji nie wyjaśnił okoliczności z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., które jego zdaniem zaistniały i wymagały wyeliminowania jego decyzji. Nie podał z jakich przyczyn uznał, że samo uzasadnienie wyroku rozwodowego stanowi podstawę do wznowienia przedmiotowego postępowania. Wskazał, iż uzasadnienie wyroku służy przede wszystkim zapoznaniu się stron z podstawą prawną i faktyczną rozstrzygnięcia i umożliwia stronom skuteczne wniesienie środków zaskarżenia.(art. 3271 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego [t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm., dalej: K.p.c.]). Prawomocność i moc wiążąca orzeczenia dotyczy jedynie sentencji a nie jego uzasadnienia (art. 363-365 K.p.c.). Organ nie wyjaśnił z jakich przyczyn uznał, że wskazany w decyzjach fragment uzasadnienia wyroku zmienia pierwotną ocenę w przedmiocie opieki naprzemiennej. Dalej Sąd powołując art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. wskazał, że w przypadku gdy rodzice nie sprawują wspólnej (łącznej) opieki, świadczenie wypłacane jest temu rodzicowi, z którym dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na jego utrzymaniu. Wyjątek stanowi tu opieka naprzemienna nad dzieckiem, która wykonywana jest przez każdego z żyjących w rozłączeniu rodziców w porównywalnych i powtarzających się okresach. W takim przypadku, o ile opieka naprzemienna wynika z orzeczenia sądu, każdemu z rodziców należy się świadczenie wychowawcze w wysokości połowy kwoty. Sąd uznał, że szczególnie istotne jest, że opieka naprzemienna nie musi być wprost wpisana w sentencję wyroku sądu rodzinnego. Dziecko pozostaje pod opieką naprzemienną obojga rodziców nie tylko wówczas, gdy zwrot "opieka naprzemienna" znajduje się wprost w sentencji orzeczenia sądu. Fraza występująca w art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. "zgodnie z orzeczeniem sądu" nie oznacza bowiem, że to orzeczenie musi zawierać niezdefiniowane formalnie pojęcie opieki naprzemiennej. Kwestia ta powinna być oceniana z uwzględnieniem cech i celów tej instytucji, przy wykorzystaniu odpowiednich metod wykładni. Stąd też istotne pozostaje dokonanie analizy zakresu tej opieki. Dowodem na zaistnienie opieki naprzemiennej może być odpis orzeczenia sądu powszechnego zaś w sytuacji, gdy nie zawiera on stosownego zwrotu, rzeczą organów jest samodzielne ustalenie charakteru zawartych w nim zapisów dla zobrazowania i wyłożenia treści pojęcia "opieka naprzemienna" w konkretnej sprawie. Zdaniem Sądu, skoro organ na podstawie sentencji wyroku rozwodowego stron, uwzględniając częstotliwość kontaktów uznał, że ma miejsce opieka naprzemienna, winien skrupulatnie wykazać z jakich przyczyn w jego ocenie przy niezmienionym wyroku uznał, że uzasadnienie, w którym sąd rodzinny oceniał negatywnie kwestie rozdzielenia dzieci, było nową okolicznością w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Będzie miał przy tym na uwadze, że dokonanie odmiennej oceny tego samego dowodu nowym dowodem nie jest. Sąd polecił Prezesowi ZUS, aby rozpatrując ponownie sprawę uwzględnił wytyczne zawarte w uzasadnieniu, rozważył zasadność wznowienia postępowania, przy uznaniu, że takie przesłanki zachodzą - wyda postanowienie o wszczęciu postępowania, doręczając je stronie, a następnie wydając decyzję uchylającą, w przypadku gdy zajdą takie przesłanki, uwzględnił treść wskazanych wyżej przepisów. Postanowieniami z 10 marca 2026 r. Prezes ZUS wznowił postępowania w sprawie świadczeń wychowawczych na dzieci skarżącego: T. B. (postępowanie [...]), N. B. (postępowanie [...]) i ponownie T. B. (postępowanie [...]). Decyzją z 12 marca 2026 r., Prezes ZUS, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 w związku z art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił decyzję własną z 28 marca 2024 r. i utrzymał w mocy decyzję ZUS z 29 maja 2023 r. o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na córkę – G. B.. W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS stwierdził, że przedłożone mu uzasadnienia wyroków sądów powszechnych w sprawie rozwodowej skarżącego i M. B. stanowią nowy dowód w sprawie, który istniał, a był nieznany organowi. Uzasadnienie prawomocnego wyroku rozwodowego, wydanego przez SO w [...], ujawnia informacje o rozwiązaniu małżeństwa, ale także informacje o motywach pozostawienia dzieci przy matce oraz przeciwskazania co do ustanowienia opieki naprzemiennej wraz ze wskazaniem wymiaru kontaktów dzieci z ojcem. Prezes ZUS zacytował fragmenty uzasadnienia wyroku rozwodowego, a także wyroku SA wydanego na skutek rozpoznania apelacji. Z tych fragmentów wynika, że M. B. – matka dzieci skarżącego i jego była żona – nie wyraziła zgody na ustanowienie opieki naprzemiennej. Miejsce zamieszkania dzieci ustalono przy matce z uwagi na nieznaczną ich preferencję oraz stanowisko biegłego. Prezes ZUS uznał zatem, że nie doszło do ustalenia opieki naprzemiennej, a zatem skarżącemu nie przysługiwało świadczenie wychowawcze. Organ II instancji podniósł, że okoliczności te nie były mu znane, kiedy wydawał decyzję ostateczną w wyniku rozpoznania odwołania skarżącego. Stwierdził, że tylko sąd rodzinny może ustanowić opiekę naprzemienną, a nie organ administracji publicznej. Istnienie tej opieki musi wynikać z orzeczenia sądowego, a nie z ustaleń organu w postępowaniu wyjaśniającym. W skardze do tut. Sądu S. B. zakwestionował decyzję Prezesa ZUS, domagając się jej uchylenia oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia: 1) art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, że skoro sąd ustalający kontakty małoletniego z ojcem, w uzasadnieniu wyroku podjął rozważania nad zasadnością zastosowania w sprawie systemu wykonywania opieki nad małoletnim w formie opieki naprzemiennej oraz brak literalnego ustalenia w tym zakresie w wyroku, to wynika z tego, że opieka nie jest naprzemienna, co skutkowało uznaniem, że w sprawie nie zachodzi przypadek opieki naprzemiennej obojga rodziców nad dzieckiem, przy czym organ nie uwzględnił faktu rzeczywistego sprawowania opieki nad dzieckiem przez oboje rodziców, wynikającego z wyroku rozwodowego, które to miało wpływ na wynik sprawy, skutkując wydaniem błędnej decyzji; 2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w związku z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia spraw oraz wydanie decyzji na podstawie nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego, z pominięciem okoliczności wskazujących, że opieka nad synem sprawowana jest przez obojga rodziców w sposób naprzemienny, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji; 3) art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.) poprzez wydanie decyzji uchylającej bez uprzedniego wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania w drodze postanowienia, co stanowi także zignorowanie wytycznych tut. Sądu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji; 4) art. 145 § 5 K.p.a. w zw. z art. 153 P.p.s.a. poprzez ponowne, błędne uznanie przez organ, wbrew wyraźnym wskazaniom sądu administracyjnego, że samo uzasadnienie wyroku sądu rozwodowego stanowi "nowy dowód" lub "nową okoliczność faktyczną" w sprawie, która uzasadniałaby wznowienie postępowania, podczas gdy z uzasadnienia wyroku o sygn. akt II SA/Po 448/25 wynika, że dokonanie odmiennej oceny tego samego dowodu nowym dowodem nie jest, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji. W motywach skargi podniesiono, że wyrok rozwodowy (prawomocny) reguluje kwestię opieki nad wszystkimi dziećmi skarżącego. Stan faktyczny jest taki, że skarżący opiekuje się swymi dziećmi w sposób naprzemienny z byłą żoną. To w świetle art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. oznacza, że jest uprawniony do świadczenia wychowawczego w połowie wysokości. Ustanowienie opieki naprzemiennej może nastąpić wyłącznie w drodze orzeczenia sądowego, a nie musi to mieć miejsca w sentencji wyroku. Jeżeli taka opieka wynika z uzasadnienia orzeczenia, to bezsprzecznie została ustanowiona. Zdaniem skarżącego, z uzasadnienia wyroku rozwodowego wynika jasno, że opieka naprzemienna została ustanowiona. Skarżący przywołał konkretne ustalenia wynikające z tego wyroku, co ma wskazywać na równy wymiar czasu opieki sprawowanej przez skarżącego i jego byłą żonę. Nadto podniósł, że w toku postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezes ZUS miał możliwość wglądu do wyroków sądów powszechnych. Doszło zatem do naruszenia zasady prawdy obiektywnej, bowiem teraz Prezes ZUS uzyskał uzasadnienia obu wyroków. Tymczasem mógł wcześniej je uzyskać, czego zaniechał. Dlatego wnioski zaskarżonej decyzji są nieuprawnione. Uzasadnienie wyroku to tylko pisemne "rozwinięcie" sentencji. Nie jest to nowy dowód, ani nowa okoliczność, co zasygnalizowano w wyroku sądu administracyjnego. Dodatkowo podniesiono, że Prezes ZUS do dzisiaj nie wydał postanowienia o wznowieniu postępowania administracyjnego, a pomimo to wydał decyzję, co już uprzednio było piętnowane. Sąd w uzasadnieniu wyroku sygn. akt II SA/Po 448/25 jasno wskazał, że jeżeli Prezes ZUS zdecyduje się na wznowienie postępowania, to musi to uczynić za pośrednictwem swojego orzeczenia w postaci postanowienia, wydanego w trybie art. 149 § 1 K.p.a. To nie nastąpiło. Skarżący dodał, że w zasadzie tut. Sąd przesądził już, że odmienna ocena dowodu znanego nie jest nowym dowodem. To zaś Prezes ZUS zignorował, czym naruszył art. 153 P.p.s.a. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż większość zarzutów jest przedwczesna. Przedmiotem skargi jest ocena zgodności z prawem decyzji Prezesa ZUS, którą uchylono decyzję własną i orzeczono w trybie wznowieniowym co do istoty poprzez utrzymanie w mocy decyzji ZUS o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na córkę G. B.. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Wymaga wyjaśnienia, iż przepis art. 153 P.p.s.a. nakazuje organom oraz sądom postępować w sposób, jaki określa to ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w prawomocnym orzeczeniu sądu, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. To oznacza, że postąpienie wbrew temu przepisowi dyskwalifikuje orzeczenie organu. W niniejszej sprawie zapadł już prawomocny wyroku tut. Sądu z 8 października 2025 r. o sygn. akt II SA/Po 448/25. W świetle art. 153 P.p.s.a. ów wyrok jest wiążący dla Prezesa ZUS oraz dla składu orzekającego Sądu w niniejszej sprawie, wywołanej kolejną skargą S. B.. Nie można postąpić wbrew temu, co sąd administracyjny stwierdził w zakresie dalszych zaleceń, jak i niedopuszczalne jest sformułowanie odmiennej oceny prawnej, aniżeli tej zawartej w ww. wyroku. Należy nadmienić, że od momentu uprawomocnienia się ww. wyroku do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie zmienił się stan faktyczny sprawy, jej stan prawny, ani Naczelny Sąd Administracyjny nie podjął uchwały, która "przełamywałaby" związanie dokonaną oceną prawną. Tylko bowiem w takich warunkach mogłoby dojść od odstąpienia związaniem normą z art. 153 P.p.s.a. skoro do takich zmian nie doszło, to zalecenia tut. Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Po 448/25 są nadal wiążące. Należy zatem przywołać końcowy fragment uzasadnienia prawomocnego wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Po 448/25: "Rozpatrując ponownie sprawę organ uwzględni wytyczne zawarte w uzasadnieniu, rozważy zasadność wznowienia postępowania, przy uznaniu, że takie przesłanki zachodzą - wyda postanowienie o wszczęciu postępowania, doręczając je stronie, a następnie wydając decyzję uchylającą, w przypadku gdy zajdą takie przesłanki, uwzględni treść wskazanych wyżej przepisów". Biorąc pod uwagę to, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów K.p.a., które dotyczą wznowienia postępowania, a więc trybu, w którym dochodzi od wzruszenia ostatecznej decyzji (zob. podstawę prawną decyzji Prezesa ZUS), a będącym wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 K.p.a.), należało postępować ściśle według przepisów, jak określił to ustawodawca, a tut. Sąd wyraźnie zwrócił na to uwagę w prawomocnym wyroku. Sąd wskazał wówczas, że nie może dość do wydania jakiejkolwiek decyzji administracyjnej w oparciu o przepis art. 151 § 1 K.p.a., jeśli uprzednio nie dojdzie do wznowienia postępowania. Tylko po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania może dojść do merytorycznej kontroli zaistnienia przesłanki określonej w art. 145-145b K.p.a., a następnie merytorycznego (ponownego) rozpoznania sprawy administracyjnej co do istoty. Tak stanowi art. 149 § 2 K.p.a. Jest to pogląd powszechnie akceptowany w orzecznictwie i w doktrynie (zob. np. wyrok NSA z: 26 maja 1989 r., sygn. akt IV SA 339/89, "Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego" 1989, z. 1, poz. 50; wyrok NSA z 13 listopada 1987 r., sygn. akt I SA 1326/86, "Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego" 1987, z. 2, poz. 80, wyrok NSA 8 czerwca 2001 r., sygn. akt SA 420/01, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl; a także M. Jaśkowska, Komentarz do art. 149 [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX/el. 2026). Po doręczeniu Prezesowi ZUS odpisu prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy, Prezes ZUS wydał trzy postanowienia, w których wznowił postępowania zakończone decyzjami ostatecznymi w sprawach świadczeń wychowawczych przyznanych skarżącemu na jego dzieci. Wśród tych postanowień nie było jednak postanowienia, które dotyczyłoby świadczenia przyznanego skarżącemu na córkę G. B.. Prezes ZUS wydał trzy postanowienia, ale "dotyczą" one jedynie N. B. oraz T. B.. W odniesieniu do drugiego syna, organ wydał dwa jednobrzmiące postanowienia. W świetle art. 149 § 2 K.p.a. oraz art. 153 P.p.s.a. nie jest możliwa konwalidacji błędu zaniechania wydania postanowienia o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną wydaniem decyzji z art. 151 § 1 K.p.a. Owej wady procesowej nie znosi również wydane następczo w dniu 20 sierpnia 2026 r., a więc po wydaniu zaskarżonej decyzji, przedłożone Sądowi przed rozprawą postanowienie Prezesa ZUS dot. postępowania 393051728 obejmujące świadczenie wychowawcze na okres [...] na G. B.. Sąd bowiem w niniejszej sprawie dokonuje kontroli legalności zaskarżonej decyzji w stanie na dzień jej wydania. W tym zaś stanie organ nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku wydania postanowienia o wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją. W związku z tym, że formalnie nie doszło do wznowienia postępowania administracyjnego, Prezes ZUS nie mógł wydać decyzji administracyjnej w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 lub 2 K.p.a. Brak wydania postanowienia z art. 149 § 2 K.p.a. jest wadą procesową niemożliwą do usunięcia, bez uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ, aby wydać w sprawie skarżącego decyzję, winien był wznowić postępowanie administracyjne, jeżeli uważał, że są ku temu przesłanki. Dopiero wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania umożliwia Prezesowi ZUS dokonanie oceny ziszczenia się przesłanki wskazanej przez niego – art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i wydanie decyzji administracyjnej z art. 151 § 1 K.p.a. Już tylko z tego względu skarga zasługiwała na uwzględnienie. Ponieważ w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, rozpoznanie dalszych zarzutów skargi jest przedwczesne. Dlatego Sąd celowo powstrzymuje się od oceny pozostałych zarzutów skargi. Tylko w sytuacji dopełnienia wymogu z art. 149 § 2 K.p.a. i wydania decyzji na podstawie art. 151 § 1 K.p.a., ziści się możliwość poddania ocenie takiej decyzji, jeżeli zostanie ona zaskarżona do sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał za zasadny zarzut skargi dotyczący niewydania przez Prezesa ZUS - przed wydaniem zaskarżonej decyzji - postanowienia o wznowieniu postępowania, pomimo wyraźnego nakazu określonego w wyroku o sygn. akt II SA/Po 448/25. Dlatego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ZUS. O zwrocie kosztów postępowania sądowego w kwocie 480 zł orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 118). Ponownie rozpoznając sprawę Prezes ZUS kierować się będzie wiążącą oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Uwzględni również nową okoliczność - wydania wspomnianego wyżej postanowienia z 20 sierpnia 2026 r. Ponadto organ winien pamiętać, że nadal związany jest wyrokiem tut. Sądu o sygn. akt II SA/Po 448/25.