II SA/Po 40/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. D. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2020 r., [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. (k. 2-4 akt sadowych) J. D. wniosła skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2020 r., [...] (k. 17-20 akt administracyjnych organu drugiej instancji). Tym ostatnim rozstrzygnięciem utrzymano w mocy w zasadniczej części (poza zmianą dotyczącą podstawy prawnej oraz usunięciu części adresatów) decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] sierpnia 2020 r., [...] (k. 125-126 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) o nałożeniu na skarżącą J. D. nakazu rozbiórki budynku gospodarczego o wymiarach: długość [...] m, szerokość [...] i wysokość [...] m – [...] m – wzniesionego bez pozwolenia na budowę na terenie działki [...] (arkusz mapy [...], obręb M. P.) w P. przy ul. [...]. W motywach wniosku skarżąca wyjaśniła, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowałoby znaczną szkodę oraz trudne do odwrócenia skutki. Obiekt budowlany, którego dotyczy postępowanie, został ulepszony i podniósł wartość. Jego rozbiórka spowodowałaby, że nie byłoby możliwe korzystanie przez nią z lokalu mieszkalnego, jako że budynek gospodarczy stanowi miejsce magazynowania suchego opału do kominka z płaszczem wodnym. Innego opału przy takiej metodzie ogrzewania nie można używać, gdyż stanowiłoby to zagrożenie dla osób przebywających w lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd, na wniosek skarżącego, może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z treści art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, iż przesłanką uzasadniającą wstrzymanie wykonania decyzji jest skonkretyzowane niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Stąd zasadniczo obowiązkiem strony jest wskazanie okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tych przesłanek. Oceniając zasadności wniosku należy podkreślić, że instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania skargi w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom, a nie ocena legalności samej decyzji. W związku z tym rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji nie jest uzależnione od zasadności samej skargi. Przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania w niniejszej sprawie jest – jak wskazano na wstępie – decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która w zasadniczej części utrzymuje w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. o nakazie rozbiórki budynku gospodarczego wzniesionego bez pozwolenia na budowę na terenie działki [...] w P. przy ul. [...]. Skarżąca zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania upatruje w konieczności poniesienia związanych tym wysokich kosztów oraz w tym, że sporny budynek – w obecnym stanie – pełni funkcję służebne w stosunku do zajmowanego przez nią lokalu, stanowi bowiem miejsce składu koniecznego opału. Decyzja objęta skargą niewątpliwie posiada przymiot wykonalności. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż co do zasady wykonanie decyzji nakazującej wykonanie rozbiórki lub robót istotnie ingerujących w obiekt budowlany już ze swej istoty rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ewentualna szkoda poniesiona wskutek wykonania prac wiąże się bowiem przede wszystkim z utratą nakładów finansowych poniesionych na realizację inwestycji, a także z poniesieniem nakładów finansowych w celu wykonania nałożonego obowiązku (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 lutego 2012 r., II OSK 385/12; z dnia 19 stycznia 20l2r., II OZ 1382/11; z dnia 10 stycznia 2012 r., II OSK 2619/11 oraz z dnia 6 listopada 2011 r., II OSK 2046/11). Przenosząc powyższe na realia niniejszej sprawy, Sąd zauważa, że skarżąca sformułowała przekonujące argumenty na poparcie swojego wniosku, które odnoszą się do obu przesłanek sądowego wstrzymania decyzji o rozbiórce. W ocenie Sądu przymusowe wykonanie decyzji rozbiórkowej w okolicznościach sprawy może wyrządzić J. D. znaczną szkodę oraz spowodować trudne do odwrócenia skutki. I tak, nakazane prace rozbiórkowe doprowadzą do zmian w substancji istniejącego obiektu (unicestwią go), co powoduje trudne do odwrócenia skutki. Gdyby na czas postępowania sądowego sporny obiekt rozebrano, związane z tym koszty robót, koszty organizacyjne, jak również nakład sił byłyby tak znaczne, że czyniłyby ochronę prawną (sądowoadministracyjną) iluzoryczną. Doprowadzi to do wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody dla skarżącej. Sąd wziął przy tym pod uwagę argumenty skarżącej odnoszące się do relacji funkcjonalnej spornego budynku oraz zajmowanego przez nią lokalu mieszkalnego. Z powyższych względów, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. Stosownie do art. 61 § 5 P.p.s.a. postanowienie zostało wydane na posiedzeniu niejawnym.