II SA/Po 344/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi B.K. i J.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2014r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie w zakresie rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. "wniosku J.J. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] 2009r. nr [...]", II. w pozostałym zakresie skargę oddala, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego J. J. kwotę 50zł (pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, IV. określa, że zaskarżone postanowienie w części wskazanej w punkcie I wyroku nie może być wykonane.

W dniu 6 lipca 2012 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wpłynęło pismo, w którym B. K. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] 2009 r. nr [...] Jednocześnie wnioskodawczyni wniosła o stwierdzenie nieważności tej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa oraz o uznanie jej za stronę postępowania. W uzasadnieniu wniosku B. K. podniosła, iż nie została poinformowana, ani nie doręczono jej ww. decyzji Prezydenta Miasta K. mimo, iż wpłynie ona niekorzystnie na warunki jej życia i wartość jej majątku. Organ I instancji odmówił jej doręczenia przedmiotowej decyzji. Ponadto przytoczyła szereg zarzutów dotyczących bezpośrednio ww. decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] 2009 r. nr [...]. W dniu 9 lipca 2012 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wpłynęło także pismo J. J., które zwierało wniosek o wszczęcie postępowania odwoławczego od decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] 2009 r. nr [...]. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na regulacji cieku Krętnicy (w części pierwszej) na odcinku od ulicy P. do ulicy S. oraz urządzeniem polderu zalewowego na terenie położonym w K.. Wnioskodawca zwrócił się jednocześnie o stwierdzenie, iż ww. decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Nie zostały przeprowadzone konsultacje społeczne, a inwestycja ta w rażący sposób narusza naturalne środowisko. Postanowieniem z dnia [...] 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu wniosków B. K. i J. J. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] 2009 r. nr [...] W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wyjaśniło, iż ww. decyzją Prezydent Miasta K. ustalił lokalizację inwestycji celu publicznego, polegającej na regulacji cieku Krępica (część pierwsza) na odcinku od ulicy P. do ulicy S. w K., na oznaczonych działkach. Decyzja ta zawiera prawidłowe pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., była doręczana stronom postępowania za zwrotnym poświadczeniem odbioru, a ponadto obwieszczeniem z dnia 12 października 2009 roku zawiadomiono o jej wydaniu. Kolegium wyjaśniło, iż obwieszenie było wywieszone w dniach od 22 października 2009 roku do 6 listopada 2009 roku. Natomiast ostatnie doręczenie decyzji miało miejsce w dniu 7 stycznia 2010 roku. Ponieważ B. K. i J. J. nie otrzymali decyzji za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w związku z czym termin do wniesienia odwołania należy liczyć w myśl unormowania zawartego w art.49 kodeksu postępowania administracyjnego. W takim przypadku przyjmuje się, że doręczenie nastąpiło czternastego dnia od publicznego ogłoszenia, a zatem tak B. K. jak i J. J. otrzymali opisaną decyzję w dniu 5 listopada 2009 roku i od tej daty należy liczyć termin do wniesienia odwołania. Dalej Kolegium wskazało, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji został złożony bezpośrednio w Kolegium - przez B. K. - w dniu 6 lipca 2012 roku, a przez J. J. w dniu 9 lipca 2012 roku. Organ przytoczył treść art. 58 § 1 oraz § 2 K.p.a. i omówił przesłanki jakie muszą zastać spełnione dla przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu administracyjnym, a następnie stwierdził, iż B. K. jak i J. J. w swoich wnioskach nie podali przyczyn uniemożliwiających zachowanie terminu, jak też daty ustania tych przyczyn, od której to daty liczony jest siedmiodniowy termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. W tym stanie rzeczy Kolegium stwierdziło , że nie zostały spełnione łącznie przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skargę na powyższa decyzję złożyli B. K. jak i J. J. wnosząc o : 1. zmianę powyższego postanowienia; 2. uznanie postanowienia za naruszające interes społeczeństwa do wnoszenia sprzeciwu od inwestycji mogących mieć szkodliwy wpływ na: a) środowisko naturalne człowieka, b) szkodliwy wpływ na zdrowie i życie człowieka c) oraz zagrażające jego mieniu; 3. uznanie postanowienia jako niezgodnego z wydanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem sygn. akty II SA/Po 982/12 z dnia 06 września 2013 roku; 4. uznanie za zasadne wniesienie wniosku o przywrócenie terminu i uznanie wniosku za zasadny. Skarżący podnieśli, iż Prezydent Miasta K., utrudniał dostęp do informacji o podjętym działaniu i wydaniu spornej decyzji. Wiedział bowiem, że spotka się ona, ze sprzeciwem ze strony mieszkańców Osiedla K., a zwłaszcza mieszkańców Wspólnoty Mieszkaniowej "A" usytuowanej w bezpośrednim sąsiedztwie planowanego polderu. Samorządowe kolegium Odwoławcze nie sprawdziło czy obwieszczenia były wywieszone prawidłowo. Mieszkańcy północnej części osiedla, tzn. położonej po północnej stronie K. nie mają dostępnej tablicy obwieszczeń. W ocenie skarżących jest to jeden ze sposobów utrudniania dostępu mieszkańców do dokumentacji. Ponieśli, iż planowana inwestycja spotyka się z szerokim sprzeciwem także Komisji Środowiska UM w K. i Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w P. W przypadku przedsięwzięcia budowlanego, prawo zezwala wnosić od decyzji odwołanie na każdym etapie jego realizacji. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga częściowo zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazanych. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., - dalej p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Podkreślenia wymaga, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., którym odmówiono B. K. i J. J. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] 2009 r. nr [...]. w przedmiocie ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Zgodnie z art. art. 58. § 1 i § 2 Kodeku postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.) w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Analizując treść wyżej przytoczonych przepisów, w pierwszej kolejności zauważyć należy, iż organ może przywrócić termin (m.in. do wniesienia odwołania), jedynie na prośbę (wniosek) zainteresowanego. Innymi słowy z przepisów tych wynika, że warunkiem koniecznym rozpoznania przez organ zagadnienia przywrócenia terminu jest złożenie stosownej prośby (wniosku) przez zainteresowanego. Nie ma natomiast prawnej możliwości przywrócenia terminu przez organ z urzędu - bez wniosku strony. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 czerwca 2010 r. o sygn. akt II GSK 596/09 (opublikowany na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ) sam fakt dokonania czynności procesowej po terminie nie stwarza domniemania, że strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu, a pogląd jakoby można było złożyć wniosek o przywrócenie terminu w sposób dorozumiany nie znajduje oparcia w przepisach administracyjnej procedury (podobnie stwierdził WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 5 grudnia 2012 r. o sygn. akt IV SA/Po 536/12 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. rozpoznało wniosek J. J. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Prezydenta Miasta K. Zdaniem Kolegium wniosek ten został zawarty w piśmie z dnia [...] 2012 r. Tymczasem, w ocenie Sądu, pismo to nie zwiera takiej prośby. J. J. domaga się w nim wszczęcia postępowania odwoławczego i stwierdzenia nieważności przytoczonej Prezydenta Miasta K. z [...]2009 r., a także przedstawia zarzuty wobec tej decyzji oraz omawia charakter strony postępowania administracyjnego. Niemniej w piśmie tym nie konstruuje wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. W tej sytuacji brak było podstaw do orzekania przez organ w tym zakresie – tj. w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przez J. J.. Sąd mając powyższe na uwadze stwierdził, iż zaskarżone postanowienie w zakresie rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. "wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...]2009 r. nr [...] ([...])" zostało wydane z naruszeniem przepisu art. 58 § 1 K.p.a. Pismo J. J. nie zwierało bowiem jego prośby (wniosku) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania . Z tej tez przyczyny Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Organ winien rozpoznań odwołanie J. J. z dnia 9 lipca 2012 r. i wydać jedno z rozstrzygnięć określonych w art. 134 lub art. 138 K.p.a. Dalej zauważyć należy, iż pismo B. K. z dnia 6 lipca 2012 r. zawierało prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zatem w tym przypadku organ prawidłowo rozważył, czy istnieją okoliczności uzasadniające uwzględnienie tej prośby. Jak słusznie zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. ww. decyzja Prezydenta Miasta K. [...] 2009 r. została wydana w trybie określonym w ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zgodnie z art. 53 ust 1 tej ustawy o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji, o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz postanowieniach i decyzji kończącej postępowanie strony zawiadamia się w drodze obwieszczenia, a także w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości. Inwestora oraz właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości, na których będą lokalizowane inwestycje celu publicznego, zawiadamia się na piśmie. Z przepisu tego wynika, iż w postępowaniach prowadzonych w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego o wszczęciu tego postępowania oraz postanowieniach i decyzji kończącej postępowanie strony zawiadamia się w drodze obwieszczenia, a także w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości. Jedynie inwestora oraz właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości, na których będą lokalizowane inwestycje celu publicznego, zawiadamia się na piśmie. Przepis art. 53 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest przepisem szczególnym, o którym mowa w art. 49 K.p.a. i w tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia (art. 49 K.p.a. in fine). Wbrew twierdzeniom skarżących Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. ustaliło, iż strony zostały zawiadomione w drodze obwieszczenia o wydaniu przez Prezydenta Miasta K. decyzji z dnia [...] 2009r. nr [...]. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na regulacji cieku Krętnicy (w części pierwsza) na odcinku od ulicy P. do ulicy S. oraz urządzeniem polderu zalewowego na terenie położonym w K.. Z akt sprawy wynika, iż ogłoszenie to było wywieszone w Urzędzie Miejskim w K. w dniach 22 października 2010 r. – 9 listopada 2012 r., a zatem w świetle brzmienia art. 49 K.p.a. z należy domniemywać, iż w dniu 5 listopada 2009 r. doszło do doręczenia decyzji, a termin do wniesienia odwołania upłynął 14 dni później . Jak słusznie zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. B. K. w swoim wniosku z 6 lipca 2012 r. nie wskazała przyczyn uniemożliwiających jej wniesienia odwołania w terminie, a tym bardziej nie wskazała kiedy te okoliczności ustąpiły i czy został zachowany siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania liczony od chwili ustania przyczyny uchybienia. Brak było zatem podstaw do uwzględnienia jej wniosku i przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] 2009 r. nr [...] ([...]) o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na regulacji cieku Krętnicy (w części pierwsza) na odcinku od ulicy P. do ulicy S. oraz urządzeniem polderu zalewowego na terenie położonym w K.. Na marginesie należy zauważyć, iż w toku rozprawy sądowej skarżąca B. K. wskazała, iż w którym doszło do ogłoszenia decyzji Prezydenta Miasta K. z 28 września 2009r. nie zamieszkiwała pod adresem ul K. [...]. Mieszkanie pod tym adresem nabyła dopiero pod koniec 2010r. Podnoszone w skardze okoliczności dotyczące wad prowadzonego procesu inwestycyjnego – cieku Krętnicy oraz urządzeniem polderu zalewowego nie mogą stanowić okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia dowołania od ww. decyzji. Wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji winien zostać rozpoznany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odrębnym, nadzwyczajnym postępowaniu, o którym mowa w art. 154 i nast. K.p.a. Jak wynika z nadesłanych akt administracyjnych takie postępowanie się toczy. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w pozostałym zakresie ( dotyczącym wniosku B. K. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] 2009 r. nr [...]). O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 206 p.p.s.a, który w razie tylko częściowego uwzględniania skargi, umożliwia zasądzenie od organu tylko części kosztów (pkt III sentencji wyroku). Sąd zważył, iż na podstawie art. 206 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w przypadku częściowego uwzględnienia skargi wniesionej przez dwóch skarżących, możliwe jest orzeczenie o zwrocie części kosztów postępowania wyłącznie na rzecz tego skarżącego, którego dotyczyły okoliczności, jakie przesądziły o uwzględnieniu skargi. O wykonalności uchylonej części zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a (pkt IV sentencji wyroku).