II SA/Po 326/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S. D. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017 r. Nr [...] w przedmiocie obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] maja 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy poprzez: 1. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie S. D. od wpisu od skargi w kwocie powyżej [...] zł. 2. odmowę przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. /-/ Tomasz Świstak

Skarżącą S. D. wezwano do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...]zł. W odpowiedzi skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając wniosek trudną sytuacją materialną oraz brakiem środków na utrzymanie studiującej córki. Na urzędowym formularzu PPF podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwiema uczącymi się córkami (w tym jedną studiującą). Oświadczyła, że posiada dom jednorodzinny w budowie w miejscowości L. oraz samochód osobowy Opel Astra wyprodukowany w 1992 r. Nie posiada żadnych innych nieruchomości, oszczędności, wartościowych ruchomości, akcji, udziałów i obligacji. Wskazała także, że rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę jej męża w wysokości [...] zł oraz z dochodu z pracy dorywczej skarżącej w wysokości [...] zł, co łącznie wynosi [...] zł. netto miesięcznie. Skarżąca wyszczególniła stałe opłaty i zobowiązania: raty kredytów w trzech bankach: [...] zł, [...] zł, [...] zł, Internet [...] zł, prąd [...] zł, woda [...] zł, gaz [...] zł, paliwo [...] zł, wyżywienie i koszty bieżącego utrzymania rodziny [...] zł oraz koszty utrzymania córki na studiach [...] zł. Skarżąca dołączyła kserokopię zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia jej męża, rachunków za prąd i wodę, potwierdzenie transakcji spłaty rat kredytowych, opłaty za Internet, środków na utrzymanie córki. Skarżącą wezwano do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi skarżąca podała, że nie posiada żadnych lokat, ani rachunków oszczędnościowych, prócz swojej nieruchomości nie posiada żadnej innej, nie prowadzi działalności gospodarczej, a także nie korzysta z opieki społecznej. Załączyła kserokopię dowodu rejestracyjnego przedmiotowego samochodu osobowego, zeznania PIT z 2015 r., z którego wynika dochód brutto męża skarżącej w wysokości [...] zł oraz za 2016 r., z którego wynika dochód brutto w wysokości [...] zł. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu po rozpoznaniu uzupełnionego wniosku odmówiła przyznania prawa pomocy wskazując, że skarżąca nie rozwiała wątpliwości co do rzeczywistego stanu finansowego swojej rodziny oraz podnoszonych we wniosku okoliczności dotyczących jej dochodów z prac dorywczych. Nie udzieliła żadnych dodatkowych oświadczeń w tym zakresie pomimo wezwania. Jak zauważył referendarz, z zestawienia stałych kosztów i zobowiązań skarżącej w łącznej wysokości [...] zł wynika, że przewyższają one wszystkie zadeklarowane dochody rodziny (2.165,24 zł. netto miesięcznie. Nadto skarżąca nie podała informacji o posiadanych rachunkach bieżących i o obrotach w okresie ostatnich 6 miesięcy. Referendarz zaznaczył, że obroty na takim rachunku najpełniej obrazują wysokość rzeczywistych środków finansowych, jakimi skarżąca realnie dysponuje. Dodał, że nie wskazała, czy uzyskuje jakieś dochody z posiadanego majątku nieruchomego oraz jakie ponosi koszty związane z jego utrzymaniem. Wobec referendarz przyjął, że złożone oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej oraz jej rodziny. Brak rzeczywistej współpracy, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, uznał za przesłankę do odmowy przyznania tego prawa. Skarżąca pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. oznaczonym jako "wniosek o rozłożenie na raty kosztów sądowych" wniosła sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu wskazała, że świadczenie wychowawcze oraz zasiłek rodzinny przeznaczone są na wydatki związane z młodszą córką. Budynek, który posiada, jest w budowie i stąd brak możliwości czerpania z niego jakichkolwiek zysków. Natomiast konto bankowe służy jedynie umożliwieniu wpłaty zasiłku rodzinnego oraz świadczenia wychowawczego. Powyższe pismom jako wniesione w terminie prawem przewidzianym do wywiedzenia środka zaskarżenia uznane przez Sąd zostało za sprzeciw od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] maja 2017 r. Wobec skutecznego wniesienia przez skarżącą sprzeciwu sprawa podlegała ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 – dalej: P.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy jako instytucja zwalniająca z obowiązku ponoszenia ciężaru opłat sądowych jest z jednej strony poprzez usunięcie przeszkód finansowych gwarantem konstytucyjnego prawa do sądu, a z drugiej strony uprzywilejowaniem danej osoby wobec większości społeczeństwa. W związku z tym ustawodawca nakłada na wnioskodawcę ciężar dowodu, celem wykluczenia możliwości nadużycia tego prawa. Oznacza to, że na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu i to on zobligowany jest wykazać, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Na gruncie niniejszej sprawy skarżąca do momentu wydania postanowienia referendarza sądowego nie wykazywała w sposób dostateczny jej sytuacji materialnej. Wyjaśniła wprawdzie, że jej czteroosobowe gospodarstwo domowe utrzymuje się tylko z jej dorywczej pracy oraz pensji męża, na utrzymaniu rodziny przy wsparciu rodziców skarżącej są, oprócz standardowych opłat wynikających z zamieszkiwania w domu, również wydatki związane ze studiami starszej córki, a miesięczne obciążenie ratami kredytów wynosi około [...] zł, jednak nie udzieliła wyczerpującej odpowiedzi na pytanie o pozostałe nieruchomości oraz nie przedstawiła wyciągu z rachunku bankowego. Powyższe braki uzupełniła jednak w piśmie z dnia [...] czerwca 2017 r. zatytułowanym jako "wniosek o rozłożenie na raty kosztów sądowych" jednocześnie wyrażając gotowość do poniesienia kosztu wpisu od skargi w miesięcznych ratach w wysokości [...] zł. W ocenie Sądu skarżąca dostatecznie uzasadniła swoją trudną sytuację materialną, choć uczyniła to dopiero składając wyjaśnienia w sprzeciwie. Wskazała, że budynek, którego jest właścicielem, nie został ukończony i stąd nie przynosi żadnych przychodów, natomiast rachunek bankowy służy jedynie wpłatom świadczenia wychowawczego oraz zasiłku rodzinnego. Analizując kondycję finansową gospodarstwa domowego skarżącej oraz biorąc pod uwagę jej gotowość do ratalnego uiszczenia wpisu od skargi Sąd doszedł do przekonania, że skoro skarżąca jest w stanie ponieść jakiekolwiek koszty postępowania nieuzasadnionym byłoby zwolnienie jej od kosztów w zakresie całkowitym. Z drugiej strony bilans wydatków oraz przychodów wskazuje na trudną sytuację materialną skarżącej, co uzasadnia zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych obejmujących część wpisu od skargi przekraczającą kwotę [...]zł. Informacyjnie Sąd wskazuje, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa nie ma możliwości rozłożenia kosztów sądowych na raty. Na podstawie art. 260 § 1 i 3 w zw. z art. 245 § 3 i 4 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. /-/ T. Świstak