II SA/Po 306/24

Dnia 18 lipca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lipca 2024 roku sprawy ze skargi A. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lutego 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza na rzecz skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę 480;- (czterysta osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2023 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wznowienia postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 marca 2023 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza J. z dnia 31 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania A. H. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką B. G.. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia podniesiono, że wnioskiem z dnia 14 kwietnia 2023 r. A. H. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła wniosek o wznowienie postępowania za zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 marca 2023 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza J. z dnia 31 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką B. G.. Pełnomocnik odwołującej wskazał, iż podstawę odmowy przyznania wnioskodawczyni przedmiotowego świadczenia stanowił fakt, iż B. G. pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W wyniku postępowania przed Powiatowym Zespołem ds. Orzekania o Niepełnosprawności w J. w dniu 30 marca 2023 r. zostało wydane orzeczenie uznające K. G. za niepełnosprawnego w stopniu znacznym. Jak wskazał pełnomocnik odwołującego fakt wydania powyższego orzeczenia stanowi spełnienie przesłanki o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako: "K.p.a."). W ocenie wnioskodawcy fakt wydania orzeczenia stwierdzającego niepełnosprawność od dnia 24 stycznia 2023 r. potwierdza, iż w dniu wydania decyzji Kolegium z dnia 29 marca 2023 r. istniały istotne dla sprawy okoliczności które były nieznane organowi, który wydał decyzję. Rozpoznając złożony wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. odnosi się do takich okoliczności faktycznych oraz nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, a jedynie ujawniło się ich istnienie już po wydaniu decyzji, wydanej po zakończeniu postępowania, którego dotyczy wniosek o wznowienie. Stąd też nie mogą takich okoliczności oraz dowodów stanowić decyzje czy też akty, wydane (dokonane) później, tak jak w przypadku powołanego przez wnioskodawczynię orzeczenia o niepełnosprawności K. G., nawet jeśli w orzeczeniu tym stwierdzono, iż ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 24 stycznia 2023 r. Orzeczenie to zostało bowiem sporządzone po wydaniu rozstrzygnięcia Kolegium z dnia 29 marca 2023 r. utrzymującego w mocy decyzję Burmistrza J. z dnia 31 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania A. H. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką B. G.. Skargę na powyższe postanowienie wniosła A. H. reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, podnosząc zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez błędne uznanie, iż prawomocne stwierdzenie z mocą wsteczną istnienia pewnych okoliczności faktycznych (w tym przypadku znacznego stopnia niepełnosprawności niepełnosprawnej, nad którą skarżąca sprawuje opiekę) aktem wydanym po wydaniu decyzji ostatecznej w sprawie nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania. Wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji oraz o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zdaniem skarżącej skoro orzeczenie z dnia 30 marca 2023 r. stwierdziło istnienie znacznego stopnia niepełnosprawności małżonka niepełnosprawnej B. G. od 24 stycznia 2023 r. to w dniu wydania decyzji (w dniu 29.03.2023} istniały istotne dla sprawy okoliczności, które były nieznane organowi, który wydał decyzję, zatem spełnione zostały przesłanki wznowienia postępowania wbrew stanowisku kolegium, które spełnienie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. utożsamia jedynie z istnieniem na dzień orzekania jedynie nowych dowodów z pominięciem możliwości wznowienia postępowania na podstawie wyjścia na jaw nowych okoliczności istotnych dla sprawy. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt II SA/Po [...], uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 kwietnia 2023 r., wskazując na wadliwość proceduralną – wniosek o wznowienie postępowania został rozpoznany w niewłaściwym składzie Kolegium. Mając powyższe na względzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 20 lutego 2024 r., nr [...], odmówiło wznowienia postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 marca 2023 r., nr [...] W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia przedstawiono argumentację, jaką zawarto we wcześniejszym, uchylonym postanowieniu z dnia z dnia 26 kwietnia 2023 r. Skargę na powyższe postanowienie wniosła A. H. reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, podnosząc zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez błędne uznanie, iż prawomocne stwierdzenie z mocą wsteczną istnienia pewnych okoliczności faktycznych (w tym przypadku znacznego stopnia niepełnosprawności niepełnosprawnej, nad którą skarżąca sprawuje opiekę) aktem wydanym po wydaniu decyzji ostatecznej w sprawie nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W świetle uzasadnienia skarżonej decyzji istota rozpoznawanej sprawy na obecnym etapie jej rozpoznawania sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w J. w dniu 30 marca 2023 r. stanowiło przesłankę, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., uzasadniającą złożenie wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Sądu, jakkolwiek z uwagi na treść art. 17 ust 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. organy orzekające w niniejszej sprawie, mając do dyspozycji zgromadzony materiał dowodowy, nie miały w dacie wydawania kontrolowanych decyzji podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad osoba niepełnoprawną, to jednak nie można pominąć okoliczności, że po wydaniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza J. z dnia 31 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania A. H. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką B. G., orzeczeniem z dnia 30 marca 2023 r. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności zaliczył K. G. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności i ustalonym znacznym stopniem niepełnosprawności datowanym na dzień 23 stycznia 2023 r. Jakkolwiek orzeczenie to nie istniało w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, to okoliczności faktyczne z niego wynikające rozciągają się na czas sprzed jej wydania, co w ocenie Sądu należy traktować jako przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie którym, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (tak też w zbliżonym stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 12 października 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1145/23). Wprawdzie orzeczenie o niepełnosprawności ojca skarżącej nie istniało w dniu wydania decyzji, to jednak okoliczność faktyczna stwierdzona tym orzeczeniem, tj. niepełnosprawność w stopniu znacznym ojca skarżącej, datuje się od dnia 23 stycznia 2023 r. Decyzja, o której wznowienie wnioskuje skarżąca, wydana została w dniu 29 marca 2023 r., a więc w dacie, gdy okoliczność ta już istniała. W zakresie zaistnienia nowej okoliczności faktycznej, o której stanowi art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w orzecznictwie przyjmuje się, że przez "nową okoliczność istotną" dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na inne rozstrzygnięcie sprawy. Musi mieć zatem charakter prawotwórczy, z punktu widzenia zastosowanego przepisu prawa materialnego. Ponadto, "nowe dowody" i "nowe okoliczności" muszą mieć charakter obiektywny, co oznacza, że ich ujawnienie nie daje podstaw do ustalania, czy i z jakich powodów nie były one znane organowi uprzednio. Jednocześnie taka "nowa, istotna okoliczność" musi istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie być znana organowi, który ją wydał. Przesłanka ta będzie miała zatem zastosowanie również w sytuacji, gdy dokument czy opinia powstały po wydaniu decyzji ostatecznej potwierdzi jednoznacznie istnienie przed jej wydaniem owych nowych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie przesłanka wznowieniowa nie opiera się na nowym dowodzie, lecz na nowej okoliczności faktycznej, która, mimo że nie była znana organowi, to jednak istniała w dniu wydania decyzji ostatecznej. O ile bowiem powołane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie istniało w dacie wydania decyzji ostatecznej i jako dowód nie stanowi podstawy wznowienia, o tyle ujawnia ono nowe fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Pojęcie nowej okoliczności faktycznej nie jest tożsame z pojęciem nowego dowodu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2970/19, Baza NSA). W takiej sytuacji ujawniona nowa okoliczność faktyczna stanowi samodzielną przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę obowiązkiem organu jest przeprowadzenie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wynagrodzenie pełnomocnika profesjonalnego w wysokości 480,- zł obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).