II SA/Po 299/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 marca 2024 r. sprawy ze skargi Z. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę

Decyzją z dnia 30 grudnia 2022 r., nr [...], Burmistrz D. działając na podstawie art. 83 ust. 1, art. 83a i art. 83d ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2022 r., poz. 916 ze zm.; dalej: "u.o.p.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku Zarządu Dróg Powiatowych w T. , odmówił wydania zezwolenia na usunięcie 3 sztuk drzew gatunku grab zwyczajny rosnących w pasie drogowym drogi powiatowej nr [...] M.-K.-M., na działce oznaczonej nr ewidencyjnym [...], obręb P.. Pismem z dnia 1 lutego 2023 r. Z. G. wniosła odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 3 marca 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 134 K.p.a., stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że postanowienie o niedopuszczalności odwołania wydaje się w przypadku stwierdzenia braku spełnienia przesłanek podmiotowych lub przedmiotowych dopuszczalności odwołania. Przesłanki podmiotowe odnoszą się do legitymacji skargowej podmiotu wnoszącego odwołanie, natomiast przesłanki przedmiotowe obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Dalej, z art. 83 ust. 1 u.o.p. wynika, że usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49. 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1740), jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Z. G. nie posiada więc przymiotu strony w postępowaniu wywołanym wnioskiem Zarządu Dróg Powiatowych w T., któremu ostatecznie została doręczona decyzja z dnia 30 grudnia 2022 r., nr [...] (będąca przedmiotem odwołania). W tej sytuacji zrealizowała się przesłanka niedopuszczalności złożonego przez Z. G. odwołania. Stwierdzenie niedopuszczalności odwołania zamyka drogę do merytorycznego rozpatrzenia tego środka zaskarżenia. W skardze z dnia 3 kwietnia 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Z. G. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i stwierdzenie dopuszczalności odwołania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 10 § 1 K.p.a., art. 7 K.p.a. i art. 77 K.p.a. W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że drzewa, których dotyczy postępowanie są bardzo wysokie, a łamiące się gałęzie spadają na jej posesję, stwarzając zagrożenie dla niej, jej rodziny oraz mienia. Ponadto drzewa rosną bardzo blisko krawędzi jezdni i stwarzają zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. Z tego też względu skarżąca jako osoba, której interesu prawnego dotyczy kontrolowane postępowanie posiada status strony, a tym samym posiada legitymację do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza D. z dnia 30 grudnia 2022 r. Gdyby przy tym postępowanie nie dotyczyło interesów skarżącej, to nie zostałaby do niej wysłana decyzja, od której skarżąca wniosła odwołanie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest wydane na podstawie art. 134 K.p.a. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 marca 2023 r., nr [...], w przedmiocie niedopuszczalności odwołania Z. G. od decyzji Burmistrza D. z dnia 30 grudnia 2022 r., nr [...] Zgodnie ze wskazanym przepisem, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Należy wyjaśnić, że niedopuszczalność odwołania może wynikać zarówno z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Do przyczyn niedopuszczalności odwołania o charakterze podmiotowym zaliczyć należy przypadki wniesienia środka zaskarżenia przez osobę nie mającą do tego legitymacji (np. przez osobę trzecią), bądź przez osobę nie mającą zdolności do czynności prawnych. Natomiast do przyczyn niedopuszczalności odwołania o charakterze przedmiotowym zalicza się w szczególności brak przedmiotu zaskarżenia, wyłączenie możliwości wniesienia środka odwoławczego, czy też wyczerpanie przysługujących środków odwoławczych, a także nieistnienie w sensie prawnym przedmiotu zaskarżenia, tj. nieistnienie decyzji administracyjnej w znaczeniu prawnym, w sytuacji, gdy zaskarżona czynność organu nie jest decyzją, lecz czynnością materialno-techniczną (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 585/12 oraz wyrok NSA z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2394/15 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że skarżąca nie posiada przymiotu strony w postępowaniu nr [...] wszczętym przez Burmistrza D. na wniosek Zarządu Dróg Powiatowych w T., a w konsekwencji, złożone przez nią odwołanie jest niedopuszczalne. Zdaniem Sądu zaprezentowane przez organ odwoławczy stanowisko jest prawidłowe. Materialnoprawną podstawę decyzji Burmistrza D. z dnia 30 grudnia 2022 r. stanowi przepis art. 83 ust. 1 u.o.p. Zgodnie z jego treścią usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: posiadacza nieruchomości – za zgodą właściciela tej nieruchomości (pkt 1); właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń (pkt 2). Z treści art. 83 ust. 1 u.o.p. jednoznacznie zatem wynika, że zasadą jest, iż postępowanie w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości wszczynane jest na wniosek posiadacza nieruchomości, z której ma zostać usunięte drzewo lub krzew lub właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. W sytuacji, gdy posiadacz nieruchomości nie jest jednocześnie właścicielem nieruchomości, do wniosku powinna zostać dołączona zgoda właściciela nieruchomości. Odstępstwem od wymogu uzyskania zgody właściciela nieruchomości jest jedynie sytuacja, w której wniosek taki został złożony przez spółdzielnię mieszkaniową, wspólnotę mieszkaniową, w której właściciele lokali powierzyli zarząd nieruchomością wspólną zarządowi, zgodnie z ustawą z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r., poz. 1048), zarządcę nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa (art. 83 ust. 2 u.o.p.) albo przez użytkownika wieczystego lub posiadacza nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, niebędących podmiotem, o którym mowa w ust. 2 (art. 83 ust. 3 u.o.p.). Przepis art. 83 ust. 1 u.o.p. określa więc zarówno krąg podmiotów uprawnionych do złożenia tego rodzaju wniosku i zainicjowania postępowania administracyjnego w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów, jak również krąg stron tego postępowania. Podmiotami uprawnionymi do złożenia wniosku w tej kategorii spraw są wyłącznie posiadacz nieruchomości oraz właściciel urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, ale jedynie w sytuacji, gdy drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Podmioty te są jednocześnie stronami tego postępowania, a w sytuacji, gdy posiadacz nieruchomości nie jest jednocześnie jej właścicielem, stroną jest także jej właściciel, gdyż przysługuje mu interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. w toczącym się postępowaniu. Stąd też, jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, stroną postępowania nie jest właściciel nieruchomości sąsiedniej (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Po 1052/12). W rozpoznawanej sprawie wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie 3 sztuk drzew gatunku grab zwyczajny został złożony w dniu 11 października 2022 r. przez Zarząd Dróg Powiatowych w T.. Jak wynika z akt sprawy, drzewa rosną w pasie drogowym drogi powiatowej nr [...] M. – K. – M. na działce oznaczonej nr ewidencyjnym [...], obręb P.. Pas drogowy, będący częścią drogi powiatowej, jest zgodnie z art. 2a ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 320), własnością powiatu. Stąd wniosek o zezwolenie na wycinkę drzewa pochodził od uprawnionego podmiotu (Zarządu Dróg Powiatowych w T.), będącego równocześnie stroną przedmiotowego postępowania w rozumieniu art. 83 ust. 1 u.o.p. Prawidłowo więc Burmistrz D. doręczył decyzję Zarządowi Dróg Powiatowych w T. jako jedynej stronie postępowania. To, że decyzja z dnia 30 grudnia 2022 r. została w terminie późniejszym w jakiś sposób przesłana do wiadomości Z. G., lub że Z. G. dowiedziała się o jej wydaniu (z akt nie wynika, czy, a jeśli tak, to w jaki sposób i kiedy skarżąca weszła w posiadanie tej decyzji), nie świadczy o tym, że skarżąca automatycznie stała się stroną przedmiotowego postępowania. Nie może być bowiem zakwalifikowana jako jeden z podmiotów, o których mowa w art. 83 ust. 1 u.o.p. Dowiedzenie się o treści tej decyzji lub też wejście w jej posiadanie nie zmieniło faktu, że skarżąca nie ma w świetle w art. 83 ust. 1 u.o.p. przymiotu strony w postępowania w przedmiocie zezwolenia na wycinkę drzewa, nawet jeśli to pismo skarżącej z dnia 25 sierpnia 2022 r. skierowane do Zarządu Powiatowego w T. o usunięcie spornych drzew stanowiło podstawę do wystąpienia przez Zarząd Powiatowy w T. ze stosownym wnioskiem o wydanie zezwolenia na wycinkę tych drzew. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: "P.p.s.a."), oddalił skargę. Na mocy art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.