II SA/Po 274/19

Dnia 15 maja 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2019 roku sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2019 roku Nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] 2018 roku Nr [...] w części odmawiającej przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko W. G..

Skarga dotyczy decyzji wydanych w przedmiocie świadczenia wychowawczego, w części dotyczącej odmowy jego przyznania K. G. na pierwsze dziecko – W. G.. Na wstępie Sąd zaznacza, że okoliczności sprawy administracyjnej, aczkolwiek stosunkowo rozbudowane w warstwie formalno-prawnej, nie są zasadniczo sporne pomiędzy organami a skarżącą. Skarga w zasadzie dotyczy tylko jednego aspektu sprawy, który zaważył na negatywnym dla K. G. rozstrzygnięciu, a mianowicie kwestii zasadności wliczania do dochodu rodziny wnioskodawczyni dochodu z tytułu sprzedaży w 2017 r. nieruchomości otrzymanej w spadku po matce. Wobec powyższego Sąd, zgodnie z oczekiwaniami skarżącej, skoncentruje się na zasygnalizowanym tu zagadnieniu. Wnioskiem z dnia 24 września 2018 r. K. G. wystąpiła o ustalenie na jej rzecz świadczenia wychowawczego na dzieci W. G., P. G. oraz A. K.. W trakcie prowadzenia przez organ czynności wyjaśniających zebrano dane z Ministerstwa Finansów, z których wynika, iż w 2017 r. K. G. uzyskała dochód w wysokości [...] zł (od którego nie odprowadzono jednak podatku). Decyzją z dnia [...] 2018 r. Burmistrz [...] (zwany dalej "Burmistrzem"), działając na podstawie art. 2 pkt 11 i 19, art. 4, art. 5 ust. 1, 3 i 4, art. 7 ust. 1, ar.t 13, art. 18, art. 21, art. 27 ust. 3 oraz art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jednolity Dz. U. z 20187 r., poz. 2134 ze zm., dalej "u.p.p.w.d.", przyznał K. G. świadczeni wychowawcze na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. na dzieci P. G. i A. K. oraz jednocześnie odmówił przyznania tego świadczenia na pierwsze dziecko – W. G.. Organ wyliczył, że miesięczny dochód rodziny stanowi sumę kwot: [...] zł ([...]:12 miesięcy), [...] ([...] zł : 12 miesięcy), [...] zł ([...] zł : 12 miesięcy), [...] ([...] zł : 12 miesięcy), czyli łącznie [...] zł, co oznacza, że na osobę w rodzinie przypada 1807,76 zł miesięcznie. Zdaniem organu doszło więc do przekroczenia kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d. W odwołaniu K. G. zakwestionowała zasadność wliczenia do dochodu kwoty [...]zł uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości otrzymanej w spadku po matce. Podkreśliła, że środki te wydatkowała na cele mieszkaniowe, nie podlegały one więc opodatkowaniu, a w konsekwencji nie powinny być także wliczane do dochodu na potrzeby ustalania świadczeń wychowawczych. Niezależnie K. G. zarzuciła także bezzasadne pominięcie wydatków M. K. w kwocie [...]zł tytułem alimentów na rzecz synów J. i A.. Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium") utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na W. G. na podstawie art. 138 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej "K.p.a."). Organ zwrócił uwagę, że w aktach znajduje się oświadczenie ojca odwołującej się – Z. P., z którego wynika, że pieniędzy ze sprzedaży domu po [...]matce K. G.) nie przekazał córce, natomiast zainwestował je w budowę swojego domu. W ocenie Kolegium, skoro K. G. nie posiada w owym domu udziałów, to oznacza, że kwota [...]nie została przeznaczona na jej potrzeby mieszkaniowe, a tym samym powinna być wliczona do dochodu. W skardze K. G. ponownie zakwestionowała zasadność wliczenia do dochodu rodziny na potrzeby ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego kwoty [...]zł uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości po matce. Podkreśliła, że kwota ta została wydatkowana na cele mieszkaniowe. K. G. wyjaśniła też, że ustawa stanowi o dochodach opodatkowanych określonych w art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm. – uw. Sądu; dalej "u.p.d.o.f."), a skoro tak, to należy mieć na uwadze, że zgodnie z tą ustawą tego rodzaju dochody mogą być od opodatkowania zwolnione na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., jeżeli są przeznaczone w określonym okresie na cele mieszkaniowe w rozumieniu art. 21 ust. 25 u.p.d.o.f. Do skargi K. G. przedłożyła szereg faktur opiewających na wydatki poczynione w 2017 r. i dotyczące budowy domu (towary, usługi). W kontekście powyższych ustaleń K. G. zarzuciła także organowi naruszenie art. 7 i 77 K.p.a. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Na wstępie należy wskazać, że zaskarżona decyzja Kolegium opiera się na niespójnym wnioskowaniu, gdy chodzi o kwalifikację dochodów uzyskanych przez K. G. w 2017 r. ze sprzedaży nieruchomości nabytej przez skarżącą w drodze spadku po matce. Organ odwoławczy przywiązał bowiem bardzo dużą wagę oświadczeniu ojca K. G. – Z. P., który stwierdził, że nie przekazał córce części środków ze spadku [...]. Stąd przyjął wniosek, że nie doszło do wydatkowania dochodu ze zbycia nieruchomości na cele mieszkaniowe, a w konsekwencji, że uzyskane dochody należy wliczać do dochodu rodziny. Kolegium nie odniosło się jednak do równolegle zebranych w aktach z urzędu i dostarczonych przez strony dowodów z dokumentów, z których wyprowadzić można zgoła inne wnioski. Z danych Ministerstwa Finansów wynika, że kwota [...]zł nie została objęta żadnym podatkiem. Do akt dołączono PIT-39, gdzie cała kwota dochodu została opisana jako zwolniona z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. (zob. rubryka 25 PIT-39). Wreszcie sama K. G. w odwołaniu wprost oświadczyła, że kwoty ze sprzedaży nieruchomości otrzymanej w spadku przeznacza na cele mieszkaniowe. Mając to wszystko na uwadze, co najmniej jako przedwczesne należy ocenić stanowcze stwierdzenie Kolegium, że nie doszło do wydatkowania kwoty [...]zł na cele mieszkaniowe, co w domyśle oznaczałoby, że należy ją traktować jako dochód opodatkowany. Skarżąca wykazała bowiem, że kwota ta nie została opodatkowana, gdyż skorzystała ona ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., co wykazała przedkładając dokument PIT-39. W tym miejscu należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e (...), jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydany na własne cele mieszkaniowe (...). Wspomniany powyżej art. 30e u.p.d.o.f. bezsprzecznie ma zastosowanie w tej sprawie, z uwagi na czynność dokonaną przez wnioskodawczynię, to jest sprzedaż nieruchomości otrzymanej w spadku, a następnie złożenie deklaracji o przeznaczeniu kwoty z tego tytułu na cele mieszkaniowe. Art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm., dalej "u.ś.r.")., do którego odsyła u.p.p.w.d. stanowi, że dochód to przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w (...) art. 30e u.p.d.o.f., wobec czego treść tego przepisu należy odczytywać mając na uwadze cały art. 30e u.p.d.o.f. W przedmiotowej sprawie przychód z tytułu sprzedaży nieruchomosci nie podlegał opodatkowaniu z mocy art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. W konsekwencji oznacza to, że nie jest to dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1a u.ś.r., bowiem został przeznaczony na cele mieszkaniowe i w związku z tym korzysta ze zwolnienia z obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych. Gdyby dochód ze sprzedaży nieruchomości nie został przeznaczony na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych skarżącej, dopiero wówczas powinien być wliczony do dochodu rodziny, gdyż w myśl art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. podlega opodatkowaniu. W tym przypadku dochód ze sprzedaży nieruchomości nie podlega opodatkowaniu, więc nie powinien być wliczany do dochodu rodziny skarżącej. W tym miejscu uzupełniająco zaznaczyć można, że u.p.p.w.d w art. 2 pkt 1 wyraźnie wskazuje, że pojęcie dochodu należy definiować w oparciu o przepisy u.ś.r. Z kolei art. 3 pkt 1 lit a u.ś.r. zawiera odesłanie do wskazanych tam przepisów u.p.d.o.f. Omawiany art. 30e u.p.d.o.f. zawiera odesłanie do przepisu art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. Jednoznacznie wynika więc, że norma ta może mieć zastosowanie w postępowaniu o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. Warto zaznaczyć, że kwalifikacji dochodu ze sprzedaży nieruchomości nie można traktować w kategorii odnoszącego się do zdarzeń przyszłych i niepewnych. Przepisy jasno określają, że w przypadku niewypełnienia warunków określonych w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., to jest nie wykorzystania dochodu zgodnie z deklaracją podatnik jest obowiązany zgodnie z art. 30e ust. 7 u.p.d.o.f. do złożenia korekty zeznania i do zapłaty podatku wraz z odsetkami za zwłokę. Działanie organów w tej kwestii jest jednoznacznie określone. Powyższe jest nie bez znaczenia z punktu widzenia argumentacji i wnioskowania Kolegium zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z zestawienia art. 21 ust. 1 pkt 131 i art. 30e ust. 7 u.p.d.o.f. wywieść można, że traktowanie przychodów określonych w art. 30e u.p.d.o.f. (a więc tych do których odnosi się art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r.) w kategoriach zwolnionych z opodatkowania nie wymaga natychmiastowego wydatkowania uzyskanych środków na cele mieszkaniowe. To z kolei oznacza, że oświadczenie ojca K. G. nie mogło być uznane za niepodważalny dowód na to, że nie mogło dojść do skorzystania przez skarżąca ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. Nie bez znaczenia dla całościowego oglądu sprawy pozostaje także fakt, że skarżąca załączyła do skargi szereg faktur z 2017 r. na towary i usługi budowlane, w których figuruje ona jako odbiorca i które dotyczą budynku mieszkalnego w [...] (Sąd ustalił na podstawie publicznie dostępnych danych, że jest to budynek nowowybudowany). Wydatki te łącznie przekraczają kwotę [...]zł. W ocenie Sądu – poza samym formalnym zadeklarowaniem objęcia dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości zwolnieniem z art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. – można także uznać za uprawdopodobnione, że rzeczywiście doszło do wydatkowania przez skarżącą uzyskanych kwot na cele mieszkaniowe. Końcowo Sąd wskazuje, że przyjęte w niniejszej sprawie stanowisko co do sposobu kwalifikacji dochodów ze sprzedaży nieruchomości zostało zaakceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 19 grudnia 2018 r., I OSK 1536/18 (orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a.") uchylił decyzje obu instancji w części dotyczącej odmowy przyznania K. G. świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko – W. G. (tylko w tym zakresie rozstrzygnięcie było objęte odwołaniem i skargą). Rozpatrując ponownie sprawę organy ponownie przeanalizują sytuację dochodową rodziny K. G., przy czym nie wliczą do dochodu tej rodziny kwoty [...]zł stanowiącej dochód z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w 2017 r. W świetle dokumentów zebranych w aktach kwota ta powinna być bowiem kwalifikowana jako nie podlegająca opodatkowaniu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., a i w konsekwencji nie podpadająca pod definicję dochodu z art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zw. z art. 2 pkt 1 u.p.p.w.d.