II SA/Po 25/26

Dnia 29 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Asesor WSA Jacek Rejman (sprawozdawca) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia 2026 roku sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 listopada 2025 roku nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 17 października 2025 r. nr [...]

Decyzją z dnia 18 listopada 2025 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: Kolegium; organ II instancji; organ odwoławczy), w wyniku rozpatrzenia sprawy z odwołania A. C. (dalej również: wnioskodawczyni; skarżąca; strona), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: k.p.a. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej również: Prezydent Miasta; organ I instancji) z dnia 17 października 2025 r. nr [...], wydaną w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego. Decyzje te zostały wydane w następujących okolicznościach sprawy. Wnioskiem z dnia 24 września 2025 r. A. C. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na rzecz K. C.. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 17 października 2025 r. nr [...], decyzją wydaną na podstawie m.in. art. 17c, art. 27 i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczenia rodzinnych (Dz.U. z 2025 r., poz. 1208) - dalej również: u.ś.r. oraz art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429 ze zm.) - dalej również: u.ś.w., odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia rodzicielskiego na dziecko K. C.. W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawczyni wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy i przyznanie przedmiotowego świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, motywując swoje rozstrzygnięcie, w uzasadnieniu decyzji z dnia 18 listopada 2025 r., wskazało na to, że decyzją z dnia 25 października 2023 r. nr [...] (z późniejszymi zmianami) przyznano A. C. świadczenie pielęgnacyjne na okres od 1 września 2023 r. do 28 lutego 2026 r. na dziecko K. G. – do czasu wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności. Kolegium wyjaśniło, że dniu 13 sierpnia 2025 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wydał nowe orzeczenie, zaliczając K. G. do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Organ II instancji dodał, że do akt sprawy skarżąca dołączyła potwierdzenie złożenia odwołania od tego orzeczenia, zaś Prezydent Miasta stwierdził, że na dzień sporządzenia zaskarżonej decyzji w systemie Emp@tia brak nowego orzeczenia. Kolegium odwołało się do treści art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym [Dz.U. z 23 r., poz. 1429], podnosząc, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Ponadto organ II instancji wskazał na treść art. 27 ust. 5 u.ś.r. [w brzmieniu na dzień 31 grudnia 2023 r.] i stwierdził, że Prezydent Miasta [...] zasadnie orzekł o odmowie przyznania wnioskodawczyni świadczenia rodzicielskiego na K. C.. W ocenie Kolegium, zasady prowadzenia postępowania nie zostały naruszone przez organ I instancji, gdyż organ ten podjął działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy na podstawie art. 77 § 1 k.p.a. oraz dokonał oceny, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). W skardze na decyzję odwoławczą A. C. wniosła o: 1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia 17 października 2025 r., 2) przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji i 3) "umorzenie kosztów postępowania". Do skargi dołączyła m.in. kopię orzeczenia Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 13 sierpnia 2025 r. nr [...] dotyczący córki K. . Zakwestionowanym decyzjom skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że świadczenie pielęgnacyjne pobierane na jedno dziecko wyklucza świadczenie rodzicielskie na inne dziecko; 2. art. 17c u.ś.r. poprzez nieprzyznanie świadczenia mimo spełnienia wszystkich przesłanek; 3. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego i oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na błędnej interpretacji przepisu; 4. art. 32 Konstytucji RP poprzez nierówne i dyskryminujące traktowanie rodzica dziecka niepełnosprawnego; 5. zasady pogłębiania zaufania obywatela do państwa (art. 8 k.p.a.). W uzasadnieniu skarżąca rozwinęła i umotywowała tak sformułowane zarzuty, podnosząc, że w dniu 24 września 2025 r. złożyła wniosek o świadczenie rodzicielskie na nowo narodzonego syna K. C., gdy jednocześnie pobiera świadczenie pielęgnacyjne od 2 lutego 2023 r. na inne dziecko - córkę K. . Według strony, zaskarżone decyzje zostały oparte na błędnym przyjęciu, że pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego uniemożliwia pobieranie świadczenia rodzicielskiego, nawet jeżeli świadczenia dotyczą różnych dzieci. Według strony, jest to interpretacja sprzeczna z prawem - art. 27 ust. 5 u.ś.r. oraz art. 32 Konstytucji, jak i orzecznictwem. Zdaniem skarżącej, organ przyjął wykładnię rozszerzającą przepisu, która ogranicza jej prawa i nie znajduje oparcia ani w ustawie, ani w orzecznictwie. W związku z tym wniosła o uchylenie obu decyzji, gdyż zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa i prowadzą do dyskryminującego ją pozbawienia świadczenia przysługującego ustawowo na nowo narodzone dziecko. Kolegium w odpowiedzi na skargę podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia 5 lutego 2026 r. skarżąca ustosunkowała się do odpowiedzi organu na skargę i powołując się na art. 32 i art. 71 Konstytucji, stwierdziła, że organ pominął orzecznictwie, które wielokrotnie wskazywało, że świadczenie pielęgnacyjne nie wyłącza prawa do świadczenia rodzicielskiego na inne dziecko, gdyż nie zachodzi zbieg w rozumieniu art. 27 ust. 5 u.ś.r. Jej zdaniem, organ błędnie zastosował ten przepis w sytuacji, w której nie ma on zastosowania, a w konsekwencji obydwie decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa materialnego. W związku z tym strona podtrzymała żądania zawarte w skardze. W kolejnym piśmie procesowym z dnia 9 lutego 2026 r. strona przedstawiła dodatkową argumentację dotyczącą wykładni przepisu art. 27 ust. 5 u.ś.r., jak też podniosła, że na skutek wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności córki K. , zostało jej odebrane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z tym wniosła o pilne rozpoznanie sprawy, ze względu na swoją trudne położenie rodzinno-materialne. W kolejnym piśmie z dnia 13 lutego 2026 r. skarżąca podtrzymała dotychczasowe wnioski oraz wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 20 lutego 2026 r. skarżąca na wezwanie Sądu przedstawiła dodatkowe wyjaśnienia oraz wzniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W piśmie z dnia 23 lutego 2026 r. Prezydent Miasta [...] potwierdził fakt wygaśnięcia z mocy prawa decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 25 października 2023 r. nr [...], ostatnio zmienionej decyzją z dnia 4 września 2025 r. nr [...] w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji potwierdził również, że Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem nr [...] z dnia 28 stycznia 2026 r. zaliczył K. G. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Prawomocnym postanowieniem z dnia 24 lutego 2026 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Na wstępie rozważań należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. O rozpoznanie sprawy tym trybie wystąpiła skarżąca, a organ, któremu doręczono przedmiotowy wniosek, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. W wyniku przeprowadzenia tak rozumianej kontroli Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia rodzicielskiego na dziecko (K. C.) urodzone [...]. ze względu na zbieg z innym pobieranym świadczeniem przyznanym na podstawie przepisów w brzmieniu obowiązującym do 31 stycznia 2023 r., tj. świadczeniem pielęgnacyjnym w związku z rezygnacją z pracy zarobkowej w celu wykonywania opieki nad innym dzieckiem (K. G.) legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania, jak i przepisy prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że każdemu rozstrzygnięciu (decyzji czy postanowieniu) organu administracyjnego należy stawiać wymagania wynikające z przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie: Dz.U. z 2025 r., poz. 1691), jak konieczność respektowania zasady legalizmu i prawdy obiektywnej (art. 6 i art. 7 k.p.a.), zasady prowadzenia postępowania w sposób wzbudzający zaufanie do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), zasad należytego informowania stron i przekonywania, tj. wyjaśniania przesłanek podjętych rozstrzygnięć (art. 9 i art. 11 k.p.a.), z którymi wiążą się wymogi w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego i motywowania stanowiska organu (art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.). Ze względu na wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego rozstrzygnięcie organu drugiej instancji jest co do zasady takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, a działanie organu drugiej instancji nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji (patrz np. wyrok NSA z dnia 30 października 2019 r. sygn. akt II OSK 3040/17, dostępny w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl - i powołane tam orzecznictwo). Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2025 r., poz. 1208) w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2024 r., tj. według ostatniej wersji: Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., w związku z art. 63 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429 ze zm.), zmieniającej tę ustawę z dniem 1 stycznia 2024 r. Przepis art. 63 ust. 1 u.ś.w. stanowi, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Według art. 63 ust. 2 u.ś.w. osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Natomiast art. 63 ust. 3 u.ś.w. stanowi, że osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności. Skarżąca w czasie ostatecznego rozstrzygania w drugiej instancji jej sprawy o przyznanie świadczenia rodzicielskiego na syna miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne na dotychczasowych zasadach na inne dziecko (córkę) - patrz: decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 25 października 2023 r. nr [...], ostatnio zmieniona decyzją z dnia 4 września 2025 r. nr [...] (w aktach administracyjnych). Zgodnie z przepisami przejściowymi zawartymi w art. 63 ust. 2 i 3 u.ś.w., osoby je pobierające zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo do tego świadczenia nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, przy czym zachowują to prawo również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Nie ma wątpliwości, że w dniu 24 września 2025 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia rodzicielskiego, o którym mowa w art. 17c ustawy o świadczeniach rodzinnych, w związku z urodzeniem dziecka (syna) w dniu [...] Jest to nowe zdarzenie, które zaistniało po 31 grudnia 2023 r., jak też już po pierwotnym przyznaniu skarżącej w dniu 25 października 2023 r. świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach, tj. w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem oraz po wydaniu kolejnej decyzji w tym przedmiocie w dniu 4 września 2025 r. Wyjaśnić zatem należy, że zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wyłącznie osobom sprawującym opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności. Nie jest już to świadczenie, które może być również przyznane za sprawowanie opieki nad osobą dorosłą. Jest to zasadnicza zmiana w stosunku do brzmienia art. 17 ust. 1 sprzed 1 stycznia 2024 r., który jednakże ze względu na przepis przejściowy art. 63 ust. 1 u.ś.w. nadal mógł stanowić podstawę do przyznania przedmiotowego świadczenia na zasadach dotychczasowych – także po 31 grudnia 2023 r. Zgodnie bowiem z tym przepisem przejściowym w takich sprawach, w stosunku do świadczeń, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W ocenie Sądu organy błędnie zastosowały do stanu faktycznego, który zachodzi w niniejszej sprawie, przepisy przejściowe art. 63 ust. 1-3 u.ś.w. – a w konsekwencji również przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r. Od 1 stycznia 2024 r. przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. został uchylony, a w brzmieniu obwiązującym do 31 grudnia 2023 r. przewidywał, że w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną, także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Nie ma zatem wątpliwości, że gdyby skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na warunkach wynikających z art. 63 ust. 1 u.ś.w., tj. na dotychczasowych zasadach (określonych w art. 17 u.ś.r. w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r.), znajdowałby w takiej sytuacji zastosowanie przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r., regulujący zbieg uprawnień do świadczeń wymienionych w tym przepisie. W niniejszej sprawie tak jednak nie jest, bowiem skarżąca nie wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w warunkach określonych w art. 63 ust. 1 u.ś.w., lecz o przyznanie świadczenia rodzicielskiego na warunkach obowiązujących w 2025 r., bowiem wniosek z dnia 24 września 2025 r. dotyczy dziecka urodzonego [...] Organy administracji, odwołując się jednak przepisów przejściowych ustawy o świadczeniu wspierającym, jak art. 63 ust. 1, uznały, że i w takiej sytuacji stosuje się przepisy dotychczasowe i zachodzi zbieg uprawnień do świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd takiego stanowiska organów administracji nie podziela. Za wadliwością takiej wykładni przemawiają poniżej przedstawione argumenty. Przede wszystkim trzeba mieć na uwadze ogólne zasady wykładni i stosowania przepisów prawa, z których wynika, że zasadą jest stosowanie przez organy przepisów aktualnych, obwiązujących w dacie rozstrzygania sprawy. Jest to konsekwencją wyrażonej w art. 2 Konstytucji zasady demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej, których uszczegółowienie znajduje się m.in. w art. 6 i art. 7 k.p.a. (zasada legalizmu). Przewidziane przez ustawodawcę wyjątki od reguły stosowania nowego prawa, określone w przepisach przejściowych, powinny zaś być wykładane w ten sposób, by ich interpretacja nie naruszała ratio legis ich wprowadzenia (por. np. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2024 r. sygn. akt II GSK 1374/19, dostępny jw.). Dla odkodowania ratio legis (motywu ustawodawczego; uzasadnienia obowiązywania) art. 63 u.ś.w. trzeba uwzględniać całą jego treść i kontekst prawodawczy. Wykładnia systemowa polega na ustalaniu właściwego znaczenia przepisu prawa na podstawie jego usytuowania w systemie prawa. Wykładnia ta opiera się na założeniu, że miejsce przepisu w danym akcie prawnym nie jest przypadkowe, ale wynika z racjonalnego działania prawodawcy. W rezultacie miejsce umieszczenia danego przepisu w ustawie ma wpływ na jego znaczenie. Ponadto wykładnia systemowa opiera się na zasadach interpretacyjnych, wśród których należy przede wszystkim wyróżnić reguły kolizyjne (por. np. NSA w wyroku z dnia 17 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OSK 1528/17, dostępnym jw.). Z kolei wykładnia funkcjonalna polega na ustalaniu znaczenia przepisu na podstawie przesłanek, które decydują o funkcji i treści danego przepisu. W ramach takiej wykładni uwzględnia się przede wszystkim cel danej regulacji prawnej, tj. skutki, jakie zgodnie z zamierzeniem ustawodawcy ma ona osiągnąć. Mając powyższe uwagi na względzie, trzeba podkreślić, że nawet w samym art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym zawarte są takie przepisy przejściowe, które jednoznacznie wskazują na to, że do stanów zaistniałych od 1 stycznia 2024 r. należy stosować aktualne przepisy dotyczące świadczenia rodzicielskiego w stosunku do osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne na dotychczasowych zasadach, obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Otóż, art. 63 ust. 12 u.ś.w. stanowi, że w przypadku śmierci osoby wymagającej opieki, osoba pobierająca na podstawie ust. 1-4 świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, zachowuje, do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpił zgon osoby wymagającej opieki, prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego albo do zasiłku dla opiekuna, chyba że zgon osoby wymagającej opieki nastąpił przed dniem 1 stycznia 2024 r. Natomiast art. 63 ust. 13 u.ś.w. przewiduje, że osoba pobierająca na zasadach określonych w ust. 12 świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, nie traci prawa odpowiednio do: 1) świadczenia rodzicielskiego, o którym mowa w art. 17c ustawy zmienianej w art. 43; 2) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 ustawy zmienianej w art. 43; 3) świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43, albo zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, pomimo podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub ustalenia tej osobie prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia. Jak to wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 grudnia 2025 r. sygn. akt I OSK 2282/24 (dostępnym jw.), na gruncie art. 63 ust. 1 u.ś.w. przyjmować należy, że o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przesądza przede wszystkim spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. na dzień złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, gdy wniosek został złożony do dnia 31 grudnia 2023 r. Zarazem NSA zauważył, że przepis art. 63 ust. 12 ustawy o świadczeniu wpierającym przedłuża okres pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekuna w przypadku śmierci podopiecznego. Przepis ten wprowadza w odniesieniu do osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne na zasadach dotychczasowych taką samą zasadę, jak określona w treści art. 17 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepis art. 63 ust. 12 u.ś.w. ma zastosowanie także do osób, którym to prawo jest przyznawane po dniu 1 stycznia 2024 r. na wniosek złożony przed 31 grudnia 2023 r., jako że w takim przypadku zachodzi sytuacja przewidziana w art. 63 ust. 1 tej ustawy. W konsekwencji zatem rozstrzygnięcie podejmowane jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390) w brzmieniu obowiązującym przed wprowadzeniem z dniem 1 stycznia 2024 r. zmian w tej ustawie na podstawie art. 43 ustawy o świadczeniu wspierającym. Jednocześnie, orzekając od dnia 1 stycznia 2024 r., organ administracji powinien stosować aktualny stan prawny, zgodnie z zasadą wynikającą z art. 6 k.p.a. To z kolei oznacza, że ma również zastosowanie przepis art. 63 ust. 12 ustawy o świadczeniu wspierającym, który niewątpliwie przy tym wprost odsyła do ust. 1 tego artykułu. Powyżej przywołane stanowisko dotyczy sytuacji, w której świadczenie pielęgnacyjne było przyznawane na dotychczasowych zasadach, gdzie przepis art. 63 ust. 12 ustawy o świadczeniu wspierającym ma zastosowanie, jeżeli zgon osoby wymagającej opieki nastąpił po 31 grudnia 2023 r. Regulacja art. 63 ust. 12 u.ś.w. stanowi część koncepcji przyjętej przez ustawodawcę przy okazji nowelizacji przepisów o świadczeniu pielęgnacyjnym. Z łącznego odczytania norm zawartych w art. 63 ust. 12 i ust. 13 u.ś.w. wynika, że założeniem ustawodawcy było zapewnienie ochrony w okresie przejściowym osób pobierających świadczenia (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 11 lipca 2024 r. sygn. akt I SA/Op 428/24, dostępny jw.). Widoczna jest zatem wola prawodawcy, czytelnie wyrażona w art. 63 ust. 12 i 13 u.ś.w. oraz art. 17 ust. 4a u.ś.r., "zadbania" o osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne także przez pewien czas po śmierci ich podopiecznych, tak aby możliwe było dostosowanie się do nowej sytuacji (por. np. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 18 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Bk 343/24, dostępny jw.). W ocenie Sądu, przedstawiony pogląd – odpowiednio powiązany z analizą treści art. 63 ust. 13 ustawy o świadczeniu wspierającym – wskazuje na to, że osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne na dotychczasowych zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., mogą jednocześnie realizować uprawnieninie do świadczenia rodzicielskiego przyznawane na zasadach obwiązujących od 1 stycznia 2024 r., bowiem nie stosuje się do takich stanów przepisu art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. – i nie zachodzi zbieg uprawnień, o którym mowa w tym ostatnim przepisie. W świetle art. 63 ust. 13 u.ś.w. osobom pobierającym świadczenie pielęgnacyjne na zasadzie art. 63 ust. 12 tej ustawy umożliwiono kontynuację pobierania tego świadczenia, pomimo podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub ustalenia prawa do świadczeń emerytalno-rentowych lub innych, których pobieranie do 31 grudnia 2023 r. wykluczało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, chyba że doszło do zawieszenia prawa do wypłaty tych świadczeń. Przede wszystkim jednak podkreślić trzeba, że art. 63 ust. 13 ustawy o świadczeniu wpierającym wprost stanowi, że osoba pobierająca na zasadach określonych w ust. 12 (a zatem na zasadach dotychczasowych) m.in. świadczenie pielęgnacyjne nie traci prawa do świadczenia rodzicielskiego, o którym mowa w art. 17c ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawodawca w przepisach przejściowych zawartych w art. 63 powołanej ustawy wyraźnie dopuszcza zatem sytuacje, w których możliwie jest pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach z jednoczesnym realizowaniem prawa do świadczenia rodzicielskiego. Podkreślić należy, że zasada ta nie dotyczy wyłącznie sytuacji, w których osoba podopieczna zmarła, lecz wszystkich stanów, w których osoba, której przyznano świadczenie pielęgnacyjne na dotychczasowych zasadach, ubiega się od 1 stycznia 2024 r. o przyznanie świadczenia rodzicielskiego. Gdyby zaś przyjąć taką interpretację przepisów, jak przedstawiona przez organy w niniejszej sprawie, to należałoby uznać, że art. 63 ust. 13 u.ś.w. jest przepisem martwym. Skoro bowiem na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym (obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.), ze względu na zachodzący zbieg uprawnień, o którym mowa w art. 27 ust. 5 tej ustawy, nie było dopuszczalne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia rodzicielskiego (por. z nowszego orzecznictwa np. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2025 r. sygn. akt I OSK 1368/23, dostępny jw.), to w konsekwencji trzeba również uznać, że przepis art. 63 ust. 13 u.ś.w. dotyczy stanów zachodzących właśnie od 1 stycznia 2024 r., w których osoba pobierająca świadczenie pielęgnacyjne na dotychczasowych zasadach (a zatem świadczenie przyznane na podstawie przepisów w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r.) ma również przyznane świadczenie rodzicielskie na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r., które już nie przewidują konkurencyjnego zbiegu uprawnień do obydwu tych świadczeń. W innym wypadku osoba, o której mowa w art. 63 ust. 12 u.ś.w. (tj. osoba pobierająca świadczenie pielęgnacyjne za zasadach wynikających z art. 63 ust. 1-4 u.ś.w.), nie zachowałaby przecież prawa do świadczenia rodzicielskiego, zatem niepotrzebny byłyby przepis przewidujący, że taka osoba nie traci prawa do świadczenia rodzicielskiego w okresie, o którym mowa w art. 63 ust. 12 u.ś.w. Zdaniem Sądu, w takich warunkach treść przywołanych przepisów art. 63 ust. 12 i 13 ustawy o świadczeniu wspierającym, wsparta przywołanymi zasadami stosowania prawa i regułami wykładni, jednoznacznie wskazuje na to, że osoba pobierająca świadczenie pielęgnacyjne na zasadach dotychczasowych, tj. której przed dniem wejścia w życie ustawy o świadczeniu wspierającym (tj. do dnia 1 grudnia 2023 r.) albo od dnia wejścia w życie tej ustawy (tj. od dnia 1 stycznia 2024 r.) przyznano to świadczenie na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., może mieć od dnia 1 stycznia 2024 r. również przyznane prawo do świadczenia rodzicielskiego, o którym mowa w art. 17c ustawy o świadczeniach rodzinnych, bez konieczności rezygnacji w wcześniej przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego. W takiej sytuacji przepisy art. 63 ust. 1-4 ustawy o świadczeniu wspierającym nie mogą stanowić podstawy do stosowania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w dotychczasowym brzmieniu, obwiązującym do 31 grudnia 2023 r., w stosunku do osoby, która pobierając świadczenie pielęgnacyjne na dotychczasowych zasadach, występuje od 1 stycznia 2024 r. o przyznanie świadczenia rodzicielskiego. W konsekwencji nie może zachodzić zbieg uprawnień, o którym mowa w art. 27 ust. 5 tej ostatniej ustawy w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r., a zatem i konieczność wyboru przez osobę uprawnioną jednego ze świadczeń pozostających w zbiegu. Dlatego też Sąd nie uznał za zasadne stanowiska organów administracji. Okoliczności faktyczne i prawne niniejszej sprawy nie przystają do stanów objętych przepisem art. 27 ust. 5 u.ś.r. dotyczącym świadczeń pozostających w zbiegu, do których prawo powstało do 31 grudnia 2023 r. Poza tym w piśmiennictwie i orzecznictwie akcentuje się, że celem świadczenia rodzicielskiego jest chociaż świadczenie rodzicielskie nie przysługuje rodzinie, to korzyść z niego pośrednio czerpie dziecko, które dzięki temu świadczeniu ma zapewnioną opiekę osoby najbliższej. Zasadniczym celem tego świadczenia jest przyznanie pomocy finansowej służącej przede wszystkim dobru dziecka (patrz: D. Sylwestrzak [w:] Świadczenia rodzinne. Komentarz, wyd. II, red. P. Rączka, Warszawa 2025, art. 17c - i powołane tam orzecznictwo). Podsumowując, skoro skarżąca wystąpiła w dniu 24 września 2025 r. o przyznanie świadczenia rodzicielskiego na dziecko urodzone w dniu [...] to sam fakt pobierania w tym czasie świadczenia pielęgnacyjne na dotychczasowych zasadach (art. 63 ust. 1-3 u.ś.w.) nie uprawniał organów do stosowania w sprawie o przyznanie świadczenia rodzicielskiego, o którym mowa w art. 17c u.ś.r., przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Zatem przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.) w zw. z art. 63 ust. 1-3 u.ś.w. nie mógł znajdować zastosowania w tej sprawie ani stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego. Organy powinny do sytuacji skarżącej zastosować przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w aktualnym brzmieniu i rozstrzygnąć, czy spełnia określone w art. 17c u.ś.r. warunki do przyznania jej świadczenia rodzicielskiego, tj. według przepisów ustawy obowiązujących w czasie załatwiania przedmiotowej sprawy. Wszystko, co zostało powyżej powiedziane, wskazuje na to, że w kontrolowanej sprawie miało miejsce uchybienie przepisów postępowania (zasad z art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a.), jak też doszło do naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w powiązaniu z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 17c u.ś.r. oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. (w brzmieniu obwiązującym do 31 grudnia 2023 r.) w zw. art. 63 u.ś.w. Uchybienia te niewątpliwie miały istotny wpływ na wynik sprawy. W takich warunkach Sąd uznał zasadność skargi i stwierdził podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ponownie rozpatrując sprawę, organy uwzględnią wyżej wskazaną wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustawy o świadczeniu wspierającym, jak też wynikające z tych rozważań wytyczne co do dalszego postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.