II SA/Po 243/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. M. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie przeprowadzenia referendum gminnego postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego /-/ E. Podrazik

Pismem z dnia [...] marca 2021 r. Gmina M. wniosła skargę na wskazane w rubrum rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, stwierdzające nieważność uchwały nr [...] Rady Miejskiej M. z dnia [...] stycznia 2021 r. w sprawie przeprowadzenia referendum gminnego. W petitum skargi skarżąca wniosła m. in. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest niezasadny. W celu zajęcia merytorycznego stanowiska wobec żądania strony skarżącej należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: "P.p.s.a."), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z kolei zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 713 ze zm.; dalej: "u.s.g."), stwierdzenie przez organ nadzoru nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy wstrzymuje ich wykonanie z mocy prawa w zakresie objętym stwierdzeniem nieważności, z dniem doręczenia rozstrzygnięcia nadzorczego. Sformułowanie "wstrzymuje ich wykonanie z mocy prawa" należy odczytywać w ten sposób, że uchwała, której nieważność stwierdził organ nadzoru, od daty doręczenia rozstrzygnięcia nadzorczego nie wywołuje skutków prawnych (zob. wyrok NSA z 3 września 2013 r. sygn. akt I OSK 968/13 i 14 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 2187/18 – wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle natomiast art. 98 ust. 5 u.s.g., rozstrzygnięcia nadzorcze stają się prawomocne z upływem terminu do wniesienia skargi bądź z datą oddalenia lub odrzucenia skargi przez sąd. Rozstrzygnięcie nadzorcze wywołuje zatem trwałe skutki prawne w postaci wyeliminowania z obrotu wadliwego aktu organu samorządowego z mocą wsteczną (od dnia wydania), dopiero z momentem, kiedy stało się prawomocne w wyniku upływu terminu do jego zaskarżenia bądź też oddalenia lub odrzucenia skargi na to rozstrzygnięcie przez sąd administracyjny (por. postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2015 r., sygn. akt I OZ 860/15). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie nadzorcze dopiero z momentem, w którym stało się prawomocne, staje się co do zasady wykonalne poprzez usunięcie zakwestionowanej uchwały lub zarządzenia. Jednocześnie upada wstrzymanie wykonalności, podobnie jak w sytuacji prawomocnego wyeliminowania rozstrzygnięcia nadzorczego. Kontrolowane w tej sprawie rozstrzygnięcie nadzorcze nie pozbawiło zatem mocy prawnej objętej nim uchwały Rady Miejskiej M., ale - z mocy prawa (art. 92 ust. 1 u.s.g.) wstrzymało jej wykonanie. Stan taki trwać będzie do czasu uprawomocnienia się podjętego rozstrzygnięcia albo jego prawomocnego wzruszenia przez sąd administracyjny. Tym samym brak jest podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego, skoro uwzględnienie tego żądania i wstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia nadzorczego niweczyłoby skutki rozwiązania przyjętego w art. 92 ust. 1 u.s.g., mającego charakter regulacji bezwzględnie obowiązującej. Doszłoby bowiem do usunięcia przewidzianego w ustawie skutku wstrzymania z mocy prawa aktu objętego rozstrzygnięciem nadzorczym poprzez czynność sądu, a takie działanie należałoby uznać za niezgodne z intencją ustawodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 stycznia 2017 r., sygn. akt I OZ 2101/16, postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 750/20). Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji. /-/ E. Podrazik