II SA/Po 228/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 17 lutego 2023 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę

[...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 17 lutego 2023 r., nr [...], uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] znak: [...] (Nr [...]) z dnia 28 grudnia 2022 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oraz umorzył postępowanie. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że decyzją znak: [...] (Nr [...]) z dnia 28 grudnia 2022 r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u W. K. choroby zawodowej wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w przepisach rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła W. K.. Rozpoznając wniesione odwołanie [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że w toku prowadzonego postępowania organy administracji publicznej zobowiązane są do przestrzegana z urzędu przepisów dotyczących swojej właściwości. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1836, dalej jako; "rozporządzenie"), podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu, którego właściwość ustala się według miejsca, w którym praca jest lub była wykonywana przez pracownika, gdy dokumentacja dotycząca narażenia zawodowego jest gromadzona w tym miejscu, a w przypadku braku takiej możliwości - według miejsca, na terenie którego było ostatnie narażenie zawodowe. Oznacza to, że właściwość organu ustala się według miejsca, w którym aktualnie wykonywana jest praca lub według miejsca, w którym praca była wykonywana, gdy dokumentacja dotycząca narażenia zawodowego jest gromadzona w tym miejscu. W przypadku braku takiej możliwości - według miejsca, na terenie którego było ostatnie narażenie zawodowe. Przepis zawarty w przywołanym paragrafie jednoznacznie wskazuje której jednostce Państwowej Inspekcji Sanitarnej zgłasza się podejrzenie choroby zawodowej i w jaki sposób ustala się właściwość organu. Z akt sprawy wynika, że W. K. od dnia 03 grudnia 2019 r. jest zatrudniona w Przedszkolu Nr [...] "X" we W. . Wcześniej od dnia 01 września 1988 r. do dnia 30 listopada 2019 r. zatrudniona była w Przedszkolu "Y" w B. . Tym samym decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości - art. 19 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej jako: "K.p.a.") w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Następnie [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że w sytuacji, jaka ma miejsce w niniejszej sprawie – a więc gdy organ I instancji wydał decyzję w sprawie, w której nie jest właściwy – jego obowiązkiem jako organu odwoławczego było, uchylenie decyzji administracyjnej oraz umorzenie postępowania, a następnie, na żądanie strony przekazanie sprawy organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. Końcowo [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że organem właściwym do załatwienia sprawy jest Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W.. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu W. K.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 259), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". W przedmiotowej sprawie zarządzeniem z dnia 12 maja 2023 r. Przewodnicząca Wydziału II tut. Sądu skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie pozostaje decyzja [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny, który uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oraz umorzył postępowanie, wskazując, że doszło do naruszenia przepisów o właściwości, a więc wniosek skarżącej został rozpoznany przez niewłaściwy organ. Sąd zauważa, że bezwzględny obowiązek przestrzegania przez organy administracji swojej właściwości w postępowaniu administracyjnym wynika wprost z treści art. 19 K.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Obowiązek ten jest bezpośrednio związany z zasadą praworządności, wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP i sformułowaną na gruncie postępowania administracyjnego w art. 6 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to dla organów konieczność dokonywania kontroli i przestrzegania swojej właściwości na każdym etapie postępowania administracyjnego, zarówno w postępowaniu przed organami pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym, czy w postępowaniach nadzwyczajnych. Przystępując do rozpoznania sprawy każdy z organów jest więc zobligowany w pierwszej kolejności dokonać z urzędu oceny swojej właściwości do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w danym przedmiocie (właściwość rzeczowa), do rozstrzygania określonej kategorii spraw na danym obszarze kraju (właściwość miejscowa), a w przypadku rozpoznania środka zaskarżenia - do rozstrzygnięcia danej sprawy w trybie odwoławczym (właściwość instancyjna). Tylko bowiem pozytywna ocena dokonana w powyższym zakresie uprawnia organ do rozpoznania i rozstrzygnięcia określonej sprawy. W przeciwnym razie powinien przekazać sprawę organowi właściwemu, a w przypadku sporu co do właściwości - podjąć działania zmierzające do wszczęcia postępowania w sprawie jego rozstrzygnięcia. Wkroczenie bowiem w zakres właściwości innego organu i rozstrzygnięcie sprawy nienależącej do zakresu swej właściwości stanowi, jak już wyżej wskazano, kwalifikowane naruszenie przez organ prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności tak wydanej decyzji, na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. Jak zasadnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu, którego właściwość ustala się według miejsca, w którym praca jest lub była wykonywana przez pracownika, gdy dokumentacja dotycząca narażenia zawodowego jest gromadzona w tym miejscu, a w przypadku braku takiej możliwości - według miejsca, na terenie którego było ostatnie narażenie zawodowe. Innymi słowy właściwość miejscową (terytorialną) organu ustala się według miejsca, w którym aktualnie wykonywana jest praca lub według miejsca, w którym praca była wykonywana, gdy dokumentacja dotycząca narażenia zawodowego jest gromadzona w tym miejscu. W przypadku braku takiej możliwości - według miejsca, na terenie którego było ostatnie narażenie zawodowe. Okolicznością bezsporną, nie kwestionowaną przez skarżącą pozostaje, że od dnia 03 grudnia 2019 r. jest zatrudniona w Przedszkolu Nr [...] "X" we W. . Wcześniej od dnia 01 września 1988 r. do 30 listopada 2019 r. zatrudniona była w Przedszkolu "Y" w B.. Tym samym decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości - art. 19 K.p.a. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, gdyż właściwym organem, który powinien rozpoznać sprawę w I instancji pozostawał Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W.. W tych okolicznościach faktycznych [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny prawidłowo uchylił decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] oraz umorzył postępowanie. Oznacza to, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a wniesiona skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd wskazuje, że przedmiotowa decyzja nie zamyka możliwości stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej, ale postępowanie w tym przedmiocie musi się toczyć przed organem właściwym, a więc przed Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym we W..