II SA/Po 209/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2017 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę

Prezydent Miasta P., decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 2, art. 4, art. 5, ust 3 art. 7, art. 10, art. 13, art. 18,art. 21 art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195) oraz Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016 r., poz. 214) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 23), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 21 kwietnia 2016 r. A. B., odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz W. B.. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż wniosek dotyczył świadczenia na pierwsze dziecko, zatem konieczne było ustalenie wysokości dochodu osoby lub rodziny uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy tj. za rok 2014 r. Dalej organ wskazał, iż składając wniosek A. B. oświadczył, iż w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku nie nastąpiła utrata dochodu przez członka rodzin. Z ustaleń organu wynika, iż rodzina wnioskodawcy w 2014 r uzyskała dochód w wysokości [...] zł - dochód netto A. B. po odliczeniu składek na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...] zł, składek na ubezpieczenie społeczne w wysokości [...] zł, należnego podatku w wysokości [...] zł. Dochód ten pomniejszono o kwotę [...]- zł z tytułu alimentów płaconych przez wnioskodawcę na rzecz innych osób. Średni dochód rodziny w przeliczeniu na jedną osobę wyniósł [...] zł. Tym samym kryterium dochodowe zostało przekroczone o kwotę [...]zł na osobę. Organ uzupełniająco wyjaśnił, iż na podstawie oświadczenia złożonego przez wnioskodawcę wynika iż J. B. pracowała w firmie Konsalnet Ochrona SP z o.o. do 31 lipca 2016r. dlatego też dochód rodziny nie został powiększony o dochody J. B.. W związku z powyższym średni dochód rodziny wnioskodawcy na jednego członka obliczony został wyłącznie na podstawie dochodów A. B., co nie pozwala na przyznanie świadczenia, w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego kwalifikującym do przyznania świadczenia wychowawczego. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (1 200,00 zł gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne). W odwołaniu od powyższej decyzji A. B. wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy podnosząc, iż posiada jeszcze jedną córkę, która mieszka z matką i którą odwiedza raz na miesiąc co również generuje koszty. Ponadto jest osobą schorowaną (nadciśnienie i cukrzyca), a świadczenie poprawiłoby ich sytuację bytową jego rodziny. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż po szczegółowej analizie akt sprawy, w tym w szczególności dokumentów potwierdzających dochód A. B. z tytułu zatrudnienia oraz treść wniosku strony z dnia 21 kwietnia 2016r. uznał, iż decyzja Prezydenta Miasta P. z 17 sierpnia 2016r. odmawiająca przyznania świadczenia wychowawczego na okres od 1 kwietnia 2016r. do dnia 30 września 2017r. dla A. B. na rzecz córki W. B. - w tym stanie faktycznym prawnym nie narusza prawa . Kolegium uznało za niesporne, że strona postępowania złożyła w dniu 21 kwietnia 2016r. wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko — W. B. - zgodnie z postanowieniami art. 5 ust. 1 i 3 w zw. z art. 2 pkt. 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Ponadto nie budzą wątpliwości ustalenia organu I instancji co do źródeł dochodu rodziny A. B. jak i co do sposobu obliczenia tego dochodu . Organ I instancji ustalił, iż dochód A. B. - ojca W. B. wynosi [...] zł miesięcznie (już po odliczeniu alimentów płaconych przez wnioskodawcę na córkę Nadię ) , a na osobę w rodzinie wynosi [...] zł . Dochód ten przekracza zatem kryterium dochodowe na pierwsze dziecko , które wynosi zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci 800 , 00 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję A. B. podniósł, iż posiada dwoje dzieci, oprócz córki Wiktorii ma córkę Nadię, która zamieszkuje ze swą matką w Z.. Zauważył, iż organy odliczyły od jego dochodu kwotę alimentów, ale nie uwzględniono kosztów dojazdu do córki Nadii jak też kosztów jakie ponosi gdy zabiera córkę do siebie. Wyjaśnił, iż córka Nadia miała problemy rozwojowe. Ponadto wskazał też na swoje choroby i stwierdził, iż środki z programu 500+ bardzo by pomogły jego rodzinie. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w z zaskarżonej decyzji. Obecny na rozprawie w dniu 10 maja 2017 r. skarżący wyjaśnił, iż w kwietniu br jego zarobki wynosiły [...] zł, a ponadto ma zajęcia komornicze z uwagi na zaległości w spłacie pobranego w 2008 r. kredytu, którego nie jest w stanie spłacić z uwagi na obniżenie zarobków. Ponadto ma kłopoty ze zdrowiem i nie stać go na leki oraz dojazdy do córki Nadii. Wyjaśnił, iż jej miejsce zamieszkania zostało ustalone orzeczeniem sądowym, a jego kontakty z córa nie są ograniczone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016 r., poz. 1066 j.t.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j: Dz. U. 2016, poz. 718 j.t. dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przedmiotem niniejszego postępowania była ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z 17 sierpnia 2016 r. odmawiającej przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na córkę W. B.. Materialnoprawną podstawą decyzji organów obu instancji były przepisy ustawy z 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. 2016.r, poz.195). Zgodnie z art. 4 ust. 2 tej ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. W przedmiotowej sprawie wniosek złożyła ojciec dziecka. Dalej zauważyć należy, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Z kole i stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy ilekroć w ustawie mowa o pierwszym dziecku - oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia. Ustawowa definicję pojęcia "rodzina" zawiera natomiast art. 2 pkt 16 zgodne którym ilekroć w ustawie mowa jest o rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. W tym miejscu zauważyć należy, iż jak wynika z akt sprawy skarżący posiada dwójkę dzieci: N. B. oraz W. B.. W toku postępowania skarżący wyjaśnił, iż córka Nadia mieszka na stałe z swoją matką w Z., a on odwiedza ją regularnie raz w miesiącu. Skarżący na rozprawie w dniu 10 maja 2017 oświadczył, iż zamieszkanie córki Nadii w Z. zostało ustalone orzeczeniem sądowy. W tej sytuacji nie można uznać córki Nadii jako członka rodziny A. B. w rozumieniu powoływanej ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - córka ta na stałe nie zamieszkuje z swoim ojcem. Tym samym córka W. B. (ur. 31 sierpnia 2014 r.) jest w świetle art. 2 pkt 14 i 16 pierwszym dzieckiem w rodzinie. Powyższe oznacza, iż przyznanie uprawnienia do świadczenia wychowawczego na córkę Wiktorię uzależnione było od spełnienia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Wniosek o ustalenie prawa do przyznania świadczenia skarżący złożyła w dniu 21 kwietnia 2016r. Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. od 1 kwietnia 2016r.) i kończy się dnia 30 września 2017r. Zgodnie zaś z ust. 2 tego artykułu w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014 r. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 1518 ze zm.) przez dochód należy rozumieć – po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.Dalej zauważyć należy, iż stosownie do art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci "dochód członka rodziny" oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3. Natomiast dochód rodziny oznacza dochód wszystkich członków rodziny (art. 3 pkt 4 tej ustawy). Mając powyższe regulacje na uwadze, Sąd stwierdził, iż organy obu instancji prawidłowo zbadały sytuację dochodową skarżącej i na podstawie informacji uzyskanych w oparciu o art.17 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ustaliły, iż w 2014 r., po uwzględnieniu utraty dochodu przez J. B. w lipcu 2016 r. (art. 7 ust. 1 ustawy o świadczeniu wychowawczym) rodzina A. B. uzyskała dochód w kwocie [...]zł tytułem jego wynagrodzenia za pracę (po potrąceniu składek na ubezpieczenie zdrowotne, składek na ubezpieczenie społeczne i należnego podatku dochodowego oraz po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz N. B.). Łączny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosił [...] zł i przekraczał kwotę o której mowa w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci o [...] zł. Stąd też słusznie organy obu instancji uznały, iż z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, skarżącemu nie przysługuje świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko – W. B.. Zwłaszcza, iż z akt sprawy nie wynika, aby W. B. byłą dzieckiem niepełnosprawnym. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, iż ustawodawca w sposób ścisły określił zasady przyznawania świadczenia wychowawczego, nie dopuszczając tzw. uznania administracyjnego. W przypadku pierwszego dziecka, prawo do tego świadczenia uzależnił od spełnienia kryterium dochodowego i nie pozostawił organom możliwości przyznania świadczenia w sytuacji przekroczenia tego kryterium. Sąd nie kwestionuje trudnej sytuacji życiowej skarżącego i jej rodziny, niemniej takie okoliczności jak choroba wnioskodawcy, zadłużenie rodziny, czy też koszty ponoszone w związku z opieką nad innymi dziećmi, w świetle przepisów powołanej ustawy, nie mogą być mieć wpływu na określenia uprawnienia do otrzymania świadczenia na pierwsze dziecko. Na marginesie Sąd pragnie wyjaśnić, iż jeżeli po odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko nastąpi zmiana sytuacji dochodowej (np. utrata dochodu) lub rodzinnej wnioskodawcy (np. zmian liczby członków rodziny, uzyskanie orzeczenia o niepełnosprawności dziecka), mająca wpływ na ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, to osoba ta może złożyć nowy wniosek o przyznanie tego świadczenia, a organ rozpoznając kolejny wniosek zobowiązany będzie do uwzględnienia takich zmian w stanie faktycznym. W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.