II SA/Po 193/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma Asesor WSA Sebastian Michalski (spr) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi L. A. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 24 stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P., decyzją z dnia 2 listopada 2021 roku (nr [...]), skierowaną do L. A., rozstrzygnął o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat. Organ ustalił, że L. A. pracowała na stanowisku nauczyciela oraz nauczyciela bibliotekarza w okresie od 1 listopada 1979 roku do 29 grudnia 2008 roku. Zgłaszająca wykonywała czynności zawodowe w środowisku pracy gdzie występowało narażenie na czynnik szkodliwy dla zdrowia związany ze sposobem wykonywania pracy, tj. nadmierne obciążenie narządu głosu. Niemniej, zgodnie z orzeczeniami lekarskimi specjalistycznych jednostek medycznych, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził, że u strony nie rozpoznano jednostki chorobowej o charakterze przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, tj. nie rozpoznano zmian o typie guzków głosowych twardych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych. Strona skorzystała z prawa do odwołania. W odwołaniu podniosła, że praca nauczyciela nasilała chorobę związaną z pracą głosem. Lekarz laryngolog prowadzący badanie okresowe nauczycieli "groził" zgłaszającej niedopuszczeniem do pracy. W 2004 roku strona przekwalifikowała się do pracy na stanowisku nauczyciela-bibliotekarza oraz podjęła studia podyplomowe. Odwołująca się wskazała, że badania w zakładach medycyny pracy były powtarzane po kilkanaście razy, by osiągnąć "zwarcie" i wykluczyć chorobę wrzecionowatości strun głosowych. Ogromny wysiłek strun podczas badania przypłaciła chrypką, bezgłosem oraz bólem krtani. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, decyzją z dnia 24 stycznia 2022 roku (nr [...]), po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy. Wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową możliwe jest, gdy stwierdzone zostaną następujące przesłanki: w środowisku pracy występuje, bądź występował czynnik uciążliwy lub szkodliwy dla zdrowia, rozpoznane schorzenie jest objęte wykazem chorób zawodowych, a ocena narażenia zawodowego wykazuje związek przyczynowy rozpoznanej choroby z warunkami lub sposobem wykonywanej pracy. Organ odwoławczy uznał, że w rozstrzyganej sprawie nie zostały spełnione warunki do stwierdzenia choroby zawodowej, gdyż u odwołującej się nie stwierdzono schorzenia objętego wykazem chorób zawodowych. L. A. skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego. W treści skargi strona podniosła, że "w jej odczuciu badania wykonywane w jednostkach medycyny pracy w Bydgoszczy oraz w Łodzi nastawione były na wykluczenie choroby zawodowej". Stąd, w ocenie skarżącej, wzięły się rozbieżności w interpretacji badań stroboskopowych. Badania były bardzo wysiłkowe, próby powtarzano wielokrotnie. Skarżąca wskazała, że leczy się foniatrycznie od 1992 roku, powołała opis wyników badań stroboskopowych z 29 grudnia 1992 roku oraz z 2006 roku oraz podniosła, że udokumentowane objawy choroby wystąpiły u niej wcześniej niż 2 lata po ustaniu zatrudnienia, co upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej. Niedowład mięśni napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią typu zawodowego widnieją w wykazie chorób zawodowych. Lekarz laryngolog "groził niedopuszczeniem do pracy. Korzystałam z urlopu na poratowanie zdrowia. Problemy z głosem były powodem przekwalifikowania w 2004 roku. Konsultacja foniatryczna z 25 listopada 2020 roku stwierdza dysfonię typu zawodowego oraz śladowy niedowład głośni. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu wydanej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do argumentacji podniesionej w skardze organ wskazał, że w związku z podejrzeniem choroby zawodowej narządu głosu w odniesieniu do L. A. wydane zostały dwa orzeczenia lekarskie, które są spójne i w sposób jednoznaczny wskazują na brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu u skarżącej. Wydane orzeczenia mają charakter opinii biegłego, a organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji medycznej, która będzie prowadzić do odmiennego rozpoznania schorzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie określonym art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021, poz. 2095). W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest konieczna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137). Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329 ze zm. dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 §1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 §1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 §1 pkt 3 P.p.s.a.). Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Zaskarżona decyzja została wydana z poszanowaniem przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021, poz. 735 ze zm. - dalej w skrócie "K.p.a."). Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów w zakresie gromadzenia, czy oceny, materiału dowodowego. Analiza dokumentów włączonych do akt administracyjnych doprowadziła Sąd do przekonania, że materiał dowodowy stanowiący podstawę poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych jest pełny i rzetelny. Kwestionowane rozstrzygnięcia zapadły po uwzględnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy (art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a.), a ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wydanego rozstrzygnięcia zostały przyjęte z poszanowaniem zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego. Ocena dowodów, jakiej dokonano w sprawie, nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 K.p.a. W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego nr [...] Wojewódzkiego Ośrodka medycyny Pracy w Bydgoszczy o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jednoznacznie wskazano, że u skarżącej rozpoznano przewlekły nieżyt krtani oraz dysfonię hyperfunkcjonalną, tj. choroby, które nie funkcjonują w obowiązującym wykazie chorób zawodowych. Przy wydawaniu ww. orzeczenia lekarskiego uwzględniona została dokumentacja lekarska wskazywana w skardze. Z treści uzasadnienia orzeczenia lekarskiego wynika, że "w okresie zatrudnienia specjalista foniatra rozpoznał jedynie dysfonię hyperfunkcjonalną" Okoliczności powoływane w skardze, a także odwołaniu od decyzji, były podnoszone także w odwołaniu od orzeczenia lekarskiego wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Bydgoszczy. W ramach postępowania odwoławczego uwzględniono historię choroby skarżącej od 1992 roku. Po przeprowadzeniu badań laryngologicznych i foniatrycznych w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi u skarżącej również nie rozpoznano zmian w obrębie narządu głosu charakterystycznych dla skutków wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy. Stwierdzono niewielką tendencję do fonacji rzekomej oraz rozpoznano przewlekły, prosty nieżyt krtani, dysfonię hyperfunkcjonalną, które nie są objęte wykazem chorób zawodowych. Orzeczenia lekarskie mają walor obligatoryjnie przeprowadzanego dowodu z opinii biegłego, a organy Inspekcji Sanitarnej nie są uprawnione do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, w tym dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania schorzenia. Organ trafnie przyjmowały, że wydane orzeczenia lekarskie stanowią prawidłową podstawę dla przyjęcia stanowiska o braku przesłanek dla stwierdzenia choroby zawodowej. Zarzuty podnoszone przez skarżącą mają charakter polemiki z wydanymi w sprawie orzeczeniami lekarskimi. Argumentacja podnoszona w odwołaniu oraz w skardze nie dowodzi wydania decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Brak jest podstaw do kwestionowania rzetelności wyników badań lekarskich, czy trafności rozpoznania schorzenia dokonanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Bydgoszczy oraz Instytut Medycyny Pracy w Łodzi. Sąd nie ujawnił podstaw do usunięcia kwestionowanej decyzji z obrotu prawnego z uwagi na błędną wykładnię, czy też niewłaściwe zastosowanie, prawa materialnego. Pojęcie choroby zawodowej jest pojęciem prawnym i odnosi się do zachorowania pozostającego w związku przyczynowo-skutkowym z pracą. Za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym" - z art. 235ą ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 z późn. zm.) Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235˛ Kodeksu pracy). Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określa wykaz chorób zawodowych okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych (art. 237 § 1 pkt 3-6 Kodeksu pracy). Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika - § 8 ust. 1 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 z późn. zm.). Orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", wydaje lekarz właściwy do orzekania w zakresie chorób zawodowych na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 oraz § 5 ust. 1 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych). Okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania przewlekłej choroby narządu głosu w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmiany przerostowych fałdów głosowych, czy niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią wynosi dwa lata od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Wyjaśnić zatem należy, że określone przepisami prawa jednostki orzecznicze są uprawnione do wiążącego organy orzeczenia o istnieniu takiej choroby. Opinie innych lekarzy nie mają decydującego znaczenia i muszą być potwierdzone przez uprawnione lekarskie jednostki orzecznicze. Skoro w niniejszej sprawie lekarze obu jednostek orzeczniczych wydali orzeczenia stwierdzające brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, a orzeczenia te zawierają elementy merytorycznie odwołujące się do wyników badań i dokumentacji medycznej przedłożonej przez skarżącą, to nie było podstaw do wydania decyzji sprzecznej z rozpoznaniem zawartym w orzeczeniach lekarskich, które spełniają wymogi proceduralne i wyjaśniają dokonane rozpoznanie. Brak jest podstaw do formułowania ocen, że kwestionowana decyzja została wydana z istotnym naruszeniem art. 235˛ Kodeksu pracy w związku z dwuletnim okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Analiza akt sprawy ujawnia, że postępowanie zostało wszczęte przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. w dniu 1 grudnia 2020 roku na podstawie zgłoszenia z dnia 16 listopada 2020 roku (prezentata organu), a skarżąca zakończyła pracę w zawodzie nauczyciela w grudniu 2008 roku. Postępowanie wyjaśniające w sprawie zostało przeprowadzone pomimo tego, że od czasu zaprzestania pracy w zawodzie nauczyciela przez skarżącą do dnia złożenia zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej upłynęło ponad 11 lat. Organy uwzględniły zatem, że rozpoznanie choroby zawodowej może mieć miejsce u byłego pracownika po zakończeniu pracy. Natomiast podstawą odmowy stwierdzenia choroby zawodowej był brak rozpoznania u skarżącej schorzeń o cechach choroby zawodowej ujętej w wykazie chorób zawodowych, a nie to, że objawy choroby zawodowej wystąpiły po okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (dwa lata). Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329 ze zm.), skarga została oddalona.