II SA/Po 168/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2019 r., sygn. akt [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. /-/ E. Podrazik

Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. A. J. wniosła skargę na wskazaną w rubrum decyzję Wojewody, utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2019 r., nr [...], którą odmówiono A. J. umorzenia całości zadłużenia w kwocie [...]zł, wynikającego z wezwania z dnia [...] lutego 2018 r. do zwrotu uzyskanej refundacji. W petitum skargi skarżąca wniosła m. in. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, z uwagi na ziszczenie się przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: "P.p.s.a."). Uzasadniając złożony wniosek skarżąca wskazała, że egzekwowanie od niej należności objętych niniejszym postępowaniem narazi ją na poniesienie szkody, która może być niemożliwa do odwrócenia. W przypadku wszczęcia egzekucji przeciwko skarżącej utraci ona środki finansowe na swoje utrzymanie i popadnie w skraj ubóstwa. Ponadto przymusowe ściąganie należności będzie generowało dodatkowe koszty, które obciążą skarżącą. Może to spowodować, że nie będzie ona miała środków nie tylko na swoje bieżące utrzymanie, ale także przede wszystkim na skuteczne podjęcie działalności gospodarczej, która może stanowić dla niej źródło dochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W celu zajęcia merytorycznego stanowiska wobec żądania strony skarżącej koniecznym jest odwołanie się do treści art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, w myśl § 3 tego przepisu, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 19 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 32/18 – wszystkie powołane w niniejszym postanowieniu orzeczenia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (por. postanowienie NSA z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt I OZ 150/14). Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 1841/09). Podkreślić także należy, że – co do zasady – nawet trudna sytuacja finansowa wnioskodawcy nie powoduje sama przez się ziszczenia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że wstrzymanie wykonania decyzji uzasadniać mogą tylko konkretne okoliczności, będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Innymi słowy strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 21 marca 2013 r. o sygn. akt I FZ 15/13). Ocena ta wymaga natomiast dla swej miarodajności dysponowania przez sąd konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi sytuacji finansowej wnioskodawcy (i poparcia ich przez stronę dowodami w postaci dokumentów źródłowych), dopiero bowiem ich konfrontacja z ewentualnymi wynikającymi z zaskarżonej decyzji konsekwencjami może prowadzić do stwierdzenia wystąpienia przesłanki zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku, nie jest uprawniony, aby wzywać do ich przedstawienia. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności, P.p.s.a. nie przewiduje możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego (por. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 2109/13). Odnosząc się do zasadności wniosku w przedmiotowej sprawie Sąd miał na uwadze, że skarżąca w toku postępowania sądowego wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy, opisując swoją obecną sytuację materialną. Z informacji zawartych we wniosku wynika, że A. J. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką, które jest utrzymywane ze stypendium córki skarżącej w wysokości [...] zł oraz alimentów córki w wysokości [...] zł, a także ze środków otrzymywanych od matki skarżącej w wysokości ok. [...] zł. Wnioskodawczyni poinformowała, że nie pracuje, mimo zarejestrowanej działalności gospodarczej, którą utrzymuje, żeby zachować ubezpieczenie zdrowotne. Wnioskodawczyni nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych i w gotówce, papierów wartościowych i innych praw majątkowych (udziałów, polis inwestycyjnych, jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych), a także żadnych przedmiotów o wartości przekraczającej [...] zł, ani wierzytelności. W ramach stałych wydatków zadeklarowała: czynsz – [...] zł, opłaty za energię – [...] zł, opłaty za leki – [...] zł, wyżywienie – [...] zł, czesne córki – [...] zł, koszty dojazdu – ok. [...] zł. Z uwagi na swoją sytuację finansową skarżąca została zwolniona od kosztów sądowych postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r., sygn. II SPP/Po [...]. W opinii Sądu z doświadczenia życiowego wynika, że skoro zadeklarowane dochody rodziny wynoszą [...] zł i kwota ta nie wystarcza w całości na zaspokojenie koniecznych kosztów bieżącego utrzymania, egzekucja kwoty [...]zł może prowadzić do ziszczenie się przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Podkreślić przy tym należy, że udzielona w niniejszym postępowaniu ochrona ma charakter tymczasowy, a czas jej trwania uzależniony będzie od rodzaju podjętego rozstrzygnięcia kończącego postępowanie przed Sądem. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji. ` /-/ E. Podrazik