Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Po 166/26

II SA/Po 166/26 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2026-06-25

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia
25 czerwca 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Skomra (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Sebastian Michalski Sędzia WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 czerwca 2026 r. w sprawie ze skargi I. H. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 8 grudnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB lub organ odwoławczy), po rozpoznaniu zażalenia M. Ł. i M. Ł., postanowieniem z dnia 8 grudnia 2025 r., nr [...] uchylił w całości postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] (dalej: PINB lub organ I instancji) z dnia 13 listopada 2024 r., znak: [...] i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w dniu 7 września 2023 r. pracownicy PINB przeprowadzili kontrolę na nieruchomości położonej przy ul. [...] w L. (działka nr ewid. [...]). W toku oględzin ustalono, że na przedmiotowej działce istnieje m.in. obiekt gospodarczy przeznaczony do przechowywania narzędzi ogrodowych o wymiarach w rzucie poziomym (w planie) 2,14 m x 1,5 m. Obiekt ten wykonany został w lekkiej konstrukcji drewnianej i posadowiony bezpośrednio na utwardzonym podłożu z kostki brukowej. W dniu 22 października 2024 r. PINB zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie opisanego wyżej obiektu gospodarczego o wymiarach 2,14 m x 1,5 m. Równocześnie organ I instancji zwrócił się do Starosty [...] z wnioskiem o udzielenie informacji dotyczących ewentualnych dokumentów potwierdzających legalność budowy tego obiektu. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Starosta [...] pismem z dnia 8 listopada 2024 r. poinformował, że w dniu 13 maja 2024 r. zarejestrowano wniosek inwestorów – M. Ł. i M. Ł. – zawierający zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na postawieniu wolno stojącego, niefundamentowanego obiektu małej architektury przeznaczonego do przechowywania narzędzi, kosiarki oraz rowerów. Starosta [...] wskazał również, że w dniu 5 lipca 2024 r. wniósł sprzeciw wobec przedmiotowego zgłoszenia z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych oraz nieścisłości występujące w dokumentacji zgłoszeniowej. Postanowieniem z dnia 13 listopada 2024 r. (znak: [...]) PINB wstrzymał inwestorom – M. Ł. oraz M. Ł. – roboty budowlane polegające na budowie wspomnianego obiektu gospodarczego o wymiarach 2,14 m x 1,5 m na działce nr ewid. [...] w L.; poinformował inwestorów o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia oraz poinformował o konieczności wniesienia w dalszym etapie postępowania opłaty legalizacyjnej w wysokości [...] zł, obliczonej zgodnie z art. 49d ust. 1 pkt 2a Prawa budowlanego w związku z budową, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 4–10, 12, 14–18, 29 Prawa budowlanego Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli inwestorzy, M. i M. Ł., wskazując w piśmie z dnia 9 grudnia 2024 r., iż nałożony obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 5000 zł jest rażąco niewspółmierny do charakteru inwestycji, gdyż koszt zakupu gotowego, prefabrykowanego domku narzędziowego był aż czterokrotnie niższy niż przewidywana opłata legalizacyjna. Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 17 stycznia 2025 r. (znak: [...]) uchylił w całości zaskarżone postanowienie PINB. PINB decyzją z dnia 6 marca 2025 r. (znak: [...]) orzekł o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego w sprawie przedmiotowego obiektu. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła I. H.. Decyzją z dnia 24 kwietnia 2025 r., nr [...] WWINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2025 r. sygn. akt II SA/Po 236/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wydanym w wyniku rozpoznania sprawy ze skargi I. H., uchylił zaskarżone postanowienie WWINB z dnia 17 stycznia 2025 r. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 8 grudnia 2025 r. WWINB, w związku z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2025 r. sygn. akt II SA/Po 236/25, uchylił w całości postanowienie PINB z dnia 13 listopada 2024 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości. W uzasadnieniu postanowienia organ po przytoczeniu treści przepisów prawa wskazał, iż w jego ocenie związany z przedmiotem sprawy domek narzędziowy z uwagi na sposób jego wykonania (lekka konstrukcja drewniana posadowiona bezpośrednio na utwardzeniu), relatywnie bardzo małą powierzchnię (3,21 m2 na działce o pow. 477 m2 ) i pełnioną funkcję (składzik narzędzi ogrodowych) w pełni spełnia uwarunkowania uzasadniające przypisanie go do zakresu unormowania art. 3 pkt 4 c) Prawa budowlanego, jako służącego utrzymaniu porządku obiektu małej architektury. W wyroku WSA w Poznaniu z dnia 14 maja 2014 r. II SA/Po 1389/13, dostępny CBOSA wskazano, że definicja zawarta w art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego "zawiera określenia jednej wspólnej cechy tej kategorii obiektów budowlanych - odnosi się jedynie do ich gabarytów używając nieostrego terminu niewielkie obiekty". W tym samym wyroku stwierdzono również, że "mimo takiej konstrukcji definicji można z pewną dozą prawdopodobieństwa ustalić czy dany obiekt ze względu na swoje rozmiary zalicza się do kategorii obiektów "niewielkich". Pomocna w tym przypadku jest druga część definicji zawierająca przykładowe (katalog otwarty) wyliczenia obiektów budowlanych, które są obiektami małej architektury". Skład orzekający podkreślił, że dzięki takiej konstrukcji definicji można określić obiekty podobne, zbliżone do wyliczonych w komentowanym przepisie, które ze względu na niewielkie rozmiary i podobną funkcję użytkową mogą być zakwalifikowane jako obiekty małej architektury. Obiekty małej architektury pełnią funkcje o charakterze nieuciążliwym i pobocznym w stosunku do korzystania z danej nieruchomości (por. wyrok WSA w Białymstoku z 20 listopada 2018 r. II SA/Bk 542/18 - LEX nr 2589937, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 23 marca 2017 r. II SA/Go 1027/16 - LEX nr 2269634, wyrok WSA w Kielcach z 25 września 2008 r. II SA/Ke 416/08 - LEX nr 522631). Taki właśnie charakter względem istniejącego na działce budynku mieszkalnego ma przedmiotowy obiekt przeznaczony do przechowywania narzędzi, którego istnienie w żaden sposób nie zakłóca ładu przestrzennego. Dalej organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 19 Prawa budowlanego, budowa obiektów małej architektury nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia o którym mowa w art. 30 (art. 29 ust. 2 pkt 19 Prawa budowlanego), z wyjątkiem obiektów małej architektury w miejscach publicznych. Przedmiotowy obiekt nie znajduje się w miejscu publicznym. WWINB podniósł ponadto, iż działka znajduje się na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, uchwała nr [...] Rady Miasta [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Za autostradą", dalej m.p.z.p., zmieniona uchwałą nr [...] Rady Miasta [...] z dnia 25.11.2021 r.). Teren obejmujący działkę inwestycyjną znajduje się w jednostce 26MN. Wg § 9 ust. 4 na terenach zabudowy mieszkaniowej ustala się lokalizację na działce nie więcej niż jednego budynku mieszkalnego i budynku pomocniczego lub wiaty. Przedmiotowy obiekt małej architektury jako nienaruszający zapisów ww. planu, nie powoduje konieczności podjęcia działań władczych w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego. Skargę na powyższe postanowienie WWINB do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła I. H. zarzucając mu naruszenie: 1. art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie polegające na błędnej kwalifikacji obiektu jako obiektu malej architektury, podczas gdy obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania winien zostać zakwalifikowany jako budynek gospodarczy; 2. art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego w zw. z § 3 pkt 8 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej: Rozporządzenie) w zw. z§ 9 pkt 4 w zw. z§ 2 pkt 1 uchwały nr [...] Rady Miasta [...] z dnia 26 września 2019 r. w sprawie: uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Za autostradą", zmienionego uchwalą nr [...] Rady Miasta [...] z dnia 25 listopada 2021 r. [zwanej dalej: m.p.z.p.] w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 14 p.b, w zw. z art. 48 ust. 1 p.b. poprzez ich niezastosowanie i bezzasadne uznanie, że obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania jest obiektem małej architektury, a więc brak jest wymogu pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, podczas gdy obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania winien zostać zakwalifikowany jako budynek gospodarczy, którego wykonanie wymaga stosownego zgłoszenia, a więc brak takiego zgłoszenia powoduje konieczność wszczęcia procedury legalizacyjnej; 3. art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b, w zw. w zw. z § 9 ust. 4 m.p.z.p. w zw. z § 2 pkt 1 m.p.z.p. poprzez ich niezastosowanie i bezzasadne uznanie, że będący przedmiotem niniejszego postępowania obiekt gospodarczy nie narusza zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nie powoduje konieczności podjęcia przez organy nadzoru budowlanego działań władczych, podczas gdy domek narzędziowy będący przedmiotem niniejszego postępowania został zbudowany niezgodnie z przepisami uchwały nr [...] Rady Miasta [...] z dnia 26 września 2019 r. w sprawie: uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Za autostradą" zmienionego uchwałą nr [...] Rady Miasta [...] z dnia 25 listopada 2021 r., a na organie nadzoru budowlanego zawsze spoczywa obowiązek zbadania legalności inwestycji nawet, jeśli nie wymaga ona pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, ponieważ budowa takiego obiektu budowlanego lub prowadzenie takich robót budowlanych wbrew postanowieniom miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest "innym przypadkiem samowoli budowlanej" polegającym na realizacji tego obiektu niezgodnie z przepisami oraz poprzez brak uwzględnienia innych konstrukcji znajdujących się na działce nr [...], podczas gdy na działce nr [...], będącej przedmiotem współwłasności, na której znajduje się budynek mieszkalny w zabudowie bliźniaczej, Państwo Ł. postawili dodatkowo zarówno wiatę, jak i domek narzędziowy, co uznać należy za niedopuszczalne w świetle § 9 pkt 4 m.p.z.p., w ramach którego istotna jest liczba obiektów znajdujących się na działce, albowiem przepis ten dopuszcza lokalizację na działce nie więcej niż jednego budynku mieszkalnego i budynku pomocniczego lub wiaty; 4. art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, dokonanie ustaleń sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, brak uwzględnienia okoliczności istotnych dla rozpatrzenia sprawy, a w szczególności brak wzięcia pod uwagę okoliczności, że przed Starostą [...] toczyło się postępowanie dotyczące domku narzędziowego, w ramach którego wydane zostały: postanowienie Starosty [...] z dnia 29 maja 2024 r. oraz decyzja Starosty [...] z dnia 5 lipca 2024 r., a postępowanie legalizacyjne dotyczące domku narzędziowego jest konsekwencją wskazanych rozstrzygnięć, jak również całkowitego braku uwzględnienia okoliczności, że Starosta [...] zakwalifikował obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania jako budynek gospodarczy, a nadto, że Starosta [...] ostatecznie wniósł sprzeciw w sprawie zgłoszenia wykonania przedmiotowego obiektu, a zatem domek narzędziowy został wybudowany bez stosownego zgłoszenia a w konsekwencji wadliwe uchylenie w całości postanowienia organu I instancji i umorzenie postępowania I instancji w całości, w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych, pomimo że postanowienie to było prawidłowe i nie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa, a zatem winno zostać utrzymane w mocy (co stanowi naruszenie art.138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 123 § 1 k.p.a. w zw. z art.144 k.p.a. w związku z naruszeniem powołanych wyżej regulacji). Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 8 grudnia 2025 r. (znak: [...]) oraz zasądzenie od organu zwrotu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów opłaty skarbowej w kwocie 17,00 zł oraz kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.) - dalej: p.p.s.a., gdyż przedmiotem skargi było postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. W wyniku przeprowadzenia tak rozumianej kontroli Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego jest w pełni zgodne z prawem i nie narusza przepisów postępowania ani norm prawa materialnego w stopniu uzasadniającym jego eliminację z obrotu prawnego. W niniejszej sprawie Sąd, dokonując kompleksowej oceny legalności zaskarżonego aktu, uznał, że organ odwoławczy prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy Prawa budowlanego oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, trafnie oceniając charakter spornego obiektu jako obiektu małej architektury i słusznie eliminując z obrotu prawnego wadliwe postanowienie organu I instancji o wstrzymaniu robót budowlanych i umorzył postępowanie. W tym miejscu wskazać należy, iż pomimo zapadłych w sprawie już postanowień oraz decyzji organ zasadnie ponownie rozpoznawał zażalenie na postanowienie z dnia 13 listopada 2024 r., znak: [...] gdyż wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2025 r. sygn. akt II SA/Po 236/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienie WWINB z dnia 17 stycznia 2025 r. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. Natomiast wyrokiem z dnia z dnia 11 lutego 2026 r. sygn. akt II SA/Po 510/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję WWINB z dnia 24 kwietnia 2025 r., nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] (dalej: PINB) z dnia 06.03.2025 r. znak [...]. Tym samym na skutek powyższych prawomocnych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sprawa wróciła do etapu rozpoznania zażalenia na postanowienie z dnia 13 listopada 2024 r., znak: [...]. W tym miejscu należy podkreślić, iż we wskazanych powyżej wyrokach Sąd nie oceniał prawidłowości zakwalifikowania spornego obiektu, a podstawę uchylenia wydanych przez organy rozstrzygnięć stanowiły wyłącznie kwestie formalne. W wyroku z dnia 20 sierpnia 2025 r. sygn. akt II SA/Po 236/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny oceniając postanowienie WWINB wskazał jedynie, że jego rozstrzygnięcie jest niekompletne gdyż wyłącznie uchyla zaskarżone postanowienie. Natomiast podstawę uchylenia decyzji WWINB z dnia 24 kwietnia 2025 r. i poprzedzającej ją decyzji PINB z dnia 6 marca 2025 r. (wyrok z dnia z dnia 11 lutego 2026 r. sygn. akt II SA/Po 510/25) stanowiła zaś wyłącznie okoliczność wystąpienia przesłanki wznowienia postępowania ze względu na prawomocne uchylenie ww. postanowienia WINB z dnia 17 stycznia 2025r., które to stanowiło podstawę do wydania decyzji o umorzeniu postępowania. Tym samym nie rozstrzygniętym, a kluczowym zagadnieniem prawnym, od którego rozstrzygnięcia zależy ocena legalności zaskarżonego postanowienia, jest prawidłowa kwalifikacja techniczno-budowlana spornego obiektu o wymiarach w rzucie poziomym 2,14 m x 1,5 m (powierzchnia zabudowy wynosząca 3,21 m˛), pełniącego funkcję domku narzędziowego. Zgodnie z systematyką Prawa budowlanego, każdy obiekt budowlany musi zostać przyporządkowany do jednej z trzech wzajemnie wykluczających się kategorii określonych w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.) Ustawowe definicje poszczególnych kategorii obiektów zawarte są odpowiednio w art. 3 pkt 2, 3 i 4 Prawa budowlanego. Przez budynek należy rozumieć obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach (pkt 2), przez budowlę - każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolnostojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych, morskich turbin wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową (pkt 3), zaś przez obiekt małej architektury - niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki (pkt 4). Obiekt budowlany może należeć tylko do jednej z wymienionych kategorii. Zgodnie z art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego, ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie małej architektury - należy przez to rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Jak słusznie wskazał organ dany obiekt budowlany może należeć tylko i wyłącznie do jednej z wyżej wymienionych kategorii, a jego przypisanie do określonej grupy determinuje dalsze obowiązki inwestora w procesie budowlanym (konieczność uzyskania pozwolenia na budowę, dokonania zgłoszenia bądź całkowite zwolnienie z tych obowiązków). W ocenie WWINB, związany z przedmiotem sprawy domek narzędziowy z uwagi na sposób jego wykonania (lekka konstrukcja drewniana posadowiona bezpośrednio na utwardzeniu z kostki brukowej), relatywnie bardzo małą powierzchnię (3,21 m2 na działce o pow. 477 m2 ) i pełnioną funkcję (składzik narzędzi ogrodowych) w pełni spełnia uwarunkowania uzasadniające przypisanie go do zakresu unormowania art. 3 pkt 4 c) Prawa budowlanego, jako służącego utrzymaniu porządku obiektu małej architektury. Skarżąca zaś konsekwentnie wywodzi, że przedmiotowy domek narzędziowy jest budynkiem gospodarczym w rozumieniu § 3 pkt 8 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., a tym samym jego budowa wymagała zgłoszenia w trybie art. 29 ust. 1 pkt 14 Prawa budowlanego. Z stanowiskiem Skarżącej nie sposób się zgodzić. Zgodnie z art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego, przez obiekt małej architektury należy rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury; b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej; c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Konstrukcja cytowanego przepisu opiera się na metodzie definicyjnej polegającej na wskazaniu jednej cechy wspólnej – o charakterze gabarytowym – określonej nieostrym terminem "niewielkie obiekty", przy jednoczesnym przedstawieniu jedynie przykładowego (egzemplifikacyjnego) wyliczenia konkretnych obiektów w ramach trzech wyodrębnionych kategorii funkcjonalnych (lit. a, b i c). Użycie przez ustawodawcę sformułowania "w szczególności" jednoznacznie przesądza o tym, że katalog ten ma charakter otwarty. Dopuszczalne, a wręcz konieczne jest zatem kwalifikowanie jako obiektów małej architektury również innych, niewymienionych wprost w tym przepisie urządzeń i konstrukcji, o ile spełniają one kryterium niewielkich rozmiarów oraz realizują cele zbliżone do wymienionych w ustawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych, na które słusznie powołał się organ (por. m.in. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 1217/09; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 24 października 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 795/19; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 października 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 446/22) ugruntował się pogląd, który skład orzekający w pełni podziela, że przy klasyfikacji obiektów niewymienionych wprost w art. 3 pkt 4 lit. c Prawa budowlanego należy kierować się następującymi kryteriami: wielkość (gabaryty) obiektu w stosunku do otaczającej przestrzeni i zabudowy; podobieństwo funkcjonalne do obiektów wprost wymienionych w przepisie; standard techniczny (sposób wykonania, brak fundamentów, lekkość konstrukcji); cel i przeznaczenie obiektu. Przenosząc powyższe kryteria na grunt niniejszej sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że WWINB dokonał w pełni prawidłowej i logicznej kwalifikacji spornego domku narzędziowego jako obiektu małej architektury służącego utrzymaniu porządku (art. 3 pkt 4 lit. c Prawa budowlanego). Po pierwsze, sporny obiekt cechuje się wyjątkowo niewielkimi rozmiarami. Jego powierzchnia rzutu poziomego wynosi zaledwie 3,21 m˛ (2,14 m x 1,5 m). W odniesieniu do powierzchni całej działki inwestycyjnej (nr ewid. [...]), która wynosi 477 m˛, obiekt ten stanowi zaledwie nieznaczną, marginalną część zagospodarowania terenu. Trudno w tych warunkach uznać, by konstrukcja o tak minimalnych gabarytach mogła zostać uznana za pełnowymiarowy obiekt budowlany (budynek), który zakłóca ład przestrzenny nieruchomości. Po drugie, standard techniczny obiektu (lekka drewniana konstrukcja, brak powiązania z gruntem, posadowienie na kostce brukowej) wprost koresponduje z technicznymi parametrami typowych elementów architektury ogrodowej czy urządzeń służących utrzymaniu porządku (takich jak obudowy śmietników czy pergole). Po trzecie – i najistotniejsze – kluczowa jest funkcja użytkowa tego obiektu. Sporna konstrukcja została przeznaczona i jest faktycznie wykorzystywana wyłącznie jako składzik na narzędzia ogrodowe (łopaty, grabie, kosiarka) oraz rowery. Przechowywanie tego rodzaju ruchomości, służących do codziennej pielęgnacji przydomowego ogrodu, w jednym wyznaczonym do tego, estetycznym i zamkniętym miejscu bezpośrednio służy utrzymaniu ładu i porządku na terenie nieruchomości. Funkcjonalnie domek ten nie różni się zatem od wymienionego wprost w art. 3 pkt 4 lit. c Prawa budowlanego "śmietnika" (rozumianego jako osłona lub kontener na odpady). Oba te obiekty mają za zadanie estetyczne ukrycie i uporządkowanie przedmiotów niezbędnych do codziennego funkcjonowania i utrzymania czystości wokół domu mieszkalnego. Powyższa argumentacja znajduje pełne oparcie w przywołanym wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 października 2019 r. (sygn. akt II SA/Rz 795/19), w którym analogiczny blaszany domek narzędziowy o podobnych, niewielkich wymiarach, posadowiony bez fundamentów i służący przechowywaniu narzędzi, został zakwalifikowany jako obiekt małej architektury w rozumieniu art. 3 pkt 4 lit. c Prawa budowlanego. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ten kierunek wykładni, uznając, że odmienne (restrykcyjne) traktowanie niewielkich, gotowych domków ogrodowych jako pełnoprawnych budynków gospodarczych stałoby w sprzeczności z celem regulacji ustawowej oraz z zasadami doświadczenia życiowego i logiki. Prawidłowe zakwalifikowanie przez organ spornego domku narzędziowego jako obiektu małej architektury pociąga za sobą określone konsekwencje na gruncie Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 19 Prawa budowlanego, przedsięwzięcie polegające na budowie obiektów małej architektury nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 Prawa budowlanego – z wyjątkiem obiektów małej architektury w miejscach publicznych. Wobec powyższego, dla oceny legalności budowy takiego obiektu kluczowe jest ustalenie, czy powstał on w miejscu publicznym, czy też na terenie prywatnym. Pojęcie "miejsca publicznego" nie zostało zdefiniowane w Prawie budowlanym, jednak w orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednolicie, że miejscem publicznym jest przestrzeń ogólnodostępna, przeznaczona dla nieokreślonej liczby osób, służąca zaspokajaniu potrzeb społeczności (np. drogi, place, parki, skwery, ogrody publiczne). Działka nr ewid. [...] przy ul. [...] w L. stanowi prywatną nieruchomość, na której usytuowany jest budynek mieszkalny. Teren ten jest ogrodzony, stanowi własność (współwłasność) osób fizycznych i nie jest w żaden sposób udostępniony do powszechnego użytku publicznego. Tym samym przedmiotowy domek narzędziowy niewątpliwie nie znajduje się w miejscu publicznym. W konsekwencji budowa tego obiektu przez inwestorów M. i M. Ł. była w świetle prawa budowlanego całkowicie zwolniona z jakichkolwiek obowiązków o charakterze formalnym – nie wymagała ani uzyskania uprzedniego pozwolenia na budowę, ani dokonania zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej (Staroście [...]). W tym miejscu Sąd pragnie odnieść się bezpośrednio do zarzutów skarżącej dotyczących toczącego się przed Starostą [...] postępowania zgłoszeniowego, w którym organ ten w dniu 5 lipca 2024 r. wniósł sprzeciw. Skarżąca upatruje w tym sprzeciwie dowodu na nielegalność inwestycji, argumentując, że skoro Starosta sprzeciwił się budowie, to inwestorzy wybudowali obiekt w warunkach samowoli. Pogląd ten jest błędny. Fakt, że inwestorzy (prawdopodobnie działając z ostrożności procesowej) w dniu 13 maja 2024 r. dokonali zgłoszenia zamiaru budowy domku narzędziowego jako obiektu małej architektury, a Starosta [...] wniósł od tego zgłoszenia sprzeciw, nie kreuje po stronie inwestorów obowiązku, który nie wynika z samej ustawy. Jeżeli dany obiekt z mocy prawa (art. 29 ust. 2 pkt 19 Prawa budowlanego) jest całkowicie zwolniony z wymogu zgłoszenia, to zainicjowanie przez inwestora zbędnej procedury zgłoszeniowej i następcze wydanie przez organ decyzji o sprzeciwie nie wywołuje żadnych skutków prawnych w zakresie legalności obiektu. Sprzeciw organu architektoniczno-budowlanego może dotyczyć wyłącznie robót, które takiego zgłoszenia realnie wymagały. Wydanie sprzeciwu wobec zgłoszenia robót wolnych od tego obowiązku jest bezprzedmiotowe i nie czyni następczo wybudowanego obiektu nielegalnym. Odnosząc się zaś do kwestii zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego podnieść należy, iż organ zasadnie mając na uwadze uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2016 r. (sygn. akt II OPS 1/16) rozpoznał sprawę również w tym zakresie. Zgodnie z wyżej wskazaną uchwałą do robót budowlanych i obiektów wolnych od obowiązku pozwolenia i zgłoszenia mogą być stosowane przepisy naprawcze (art. 50-51 Prawa budowlanego), jeżeli roboty te zostały wykonane w sposób istotnie naruszający przepisy (w tym plan miejscowy). W tym miejscu wskazać należy, iż nie jest sporne, że działka na której posadowiono domek narzędziowy położona jest na terenie objętym zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Za autostradą" (uchwała nr [...] Rady Miasta [...] z dnia 26 września 2019 r., zmieniona uchwałą nr [...] Rady Miasta [...] z dnia 25 listopada 2021 r. zmieniająca uchwałę nr [...] Rady Miasta [...] z dnia 26 września 2019r. w sprawie: uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Za autostradą"). Zdaniem skarżącej, § 9 ust. 4 m.p.z.p. ogranicza liczbę obiektów pomocniczych na działce, dopuszczając lokalizację nie więcej niż jednego budynku mieszkalnego oraz jednego budynku pomocniczego lub wiaty. Postawienie przez inwestorów zarówno wiaty, jak i domku narzędziowego miało doprowadzić do przekroczenia tego limitu. Analizując powyższy zarzut, Sąd uznał, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga, iż ograniczenie zawarte w § 9 ust. 4 m.p.z.p. dotyczą wprost budynków pomocniczych lub wiat. Z tych też względów w pierwszej kolejności należy ustalić co należy rozumieć pod pojęciem "budynku pomocniczego". Zgodnie § 2 pkt 1 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ilekroć w dalszych przepisach niniejszej uchwały mowa jest o budynku pomocniczym należy przez to rozumieć budynek garażowy, budynek gospodarczy lub budynek garażowo-gospodarczy. Jak wykazano we wcześniejszej części uzasadnienia, sporny domek narzędziowy nie jest budynkiem. Nie jest on również wiatą (która z definicji jest budowlą otwartą, nieposiadającą wszystkich przegród budowlanych, wspartą na słupach). Skoro przedmiotowy obiekt stanowi obiekt małej architektury, to regulacje planu miejscowego ograniczające liczbę budynków pomocniczych na jednej działce nie znajdują do niego zastosowania. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w [...] nie zawiera postanowień zakazujących sytuowania na działkach mieszkaniowych obiektów małej architektury (takich jak huśtawki, śmietniki, piaskownice czy domki narzędziowe służące utrzymaniu porządku). Tym samym słusznie zatem WWINB uznał, że brak jest podstaw do prowadzenia wobec inwestorów postępowania naprawczego w trybie art. 50–51 Prawa budowlanego. Zatem skoro nie ujawniły się okoliczności mogące stanowić podstawę do władczego działania organu, to uznać należy iż organ zasadnie umorzył w całości postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi się w art. 105 § 1, oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Klasyczna postać bezprzedmiotowości postępowania ujawni się wtedy, gdy przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie prawnie nie istnieje (wyr. NSA z 1 marca 1984 r., II SA 2085/83, ONSA 1984, Nr 1, poz. 23). Inny przykład wskazuje się w tezie wyr. WSA z 31 stycznia 2014 r. (II SA/Gl 1353/13, Legalis): Stosownie bowiem do przepisu art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiekolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzje o umorzeniu postępowania. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. np. wyr. NSA z 21 lutego 2006 r., I OSK 967/05). Bezprzedmiotowe może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (por. np. wyr. NSA z 23 stycznia 2006 r., II SA 428/01) – por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 18, Warszawa 2022). Końcowo Sąd wskazuje, iż organy dokonały wszechstronnej oceny okoliczności sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a swoje stanowisko szczegółowo i przekonująco wyraziły w uzasadnieniu podjętego postanowienia. Materiał dowodowy zgromadzony został w sposób wyczerpujący do wydania rozstrzygnięcia. Z tych też względów za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 K.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Informacje o sprawie

Data wpływu
23 lutego 2026
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Sędziowie
Arkadiusz Skomra /przewodniczący sprawozdawca/ Robert Talaga Sebastian Michalski

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny