II SA/Po 129/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 czerwca 2014r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2013r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz - Grochowska

Skarżąca M. K. została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W odpowiedzi złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości na urzędowym formularzu PPF podpisanym przez jej pełnomocnika. W uzasadnieniu podała, że jest właścicielem nieruchomości o powierzchni [...] m² na której posadowiony jest 100-letni dom o powierzchni [...] m². Skarżąca z uwagi na trudną sytuację finansową zmuszona była wyjechać do pracy za granicą, ale nie udało się jej jeszcze podjąć pracy. Z prac dorywczych uzyskuje około [...] zł miesięcznie. Nie posiada żadnych oszczędności. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, która uzyskuje emeryturę w wysokości [...] zł miesięcznie oraz z córką i małoletnim synem, na dzieci otrzymuje alimenty po [...] zł miesięcznie. Nie ma żadnych oszczędności, czy wartościowych ruchomości. Z uwagi na fakt, że wniosek skarżącej o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej, zwrócono się, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm., dalej "p.p.s.a."), o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Zobowiązano przede wszystkim do podania wszystkich źródeł miesięcznych dochodów stałych, jak i dorywczych, jakie uzyskuje skarżąca oraz pozostałe osoby z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z podaniem, czy uzyskuje świadczenia z pomocy społecznej, czy jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy oraz do poparcia tych twierdzeń odpowiednimi dokumentami (decyzje, zeznania PIT za 2013r). Następnie wezwano skarżącą do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawczyni realnie dysponuje. Zobowiązano skarżącą do opisania posiadanych, dzierżawionych i wynajmowanych nieruchomości, wraz z podaniem jakie przynoszą dochody i jakich kosztów wymaga ich utrzymanie. Wezwano także skarżącą do podania jakie posiada i użytkuje samochody oraz do przedstawienia szczegółowego spisu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania rodziny, gdyż wysokość ponoszonych kosztów z tego tytułu wskazuje także na wielkość środków, jakimi skarżąca rzeczywiście rozporządza. Nadto wezwano skarżącą do podania źródeł finansowania kosztów utrzymania skarżącej i dwojga jej dzieci. Powyższe wezwanie, zostało osobiście odebrane przez pełnomocnika skarżącej w dniu 16 maja 2014r., które do dnia dzisiejszego pozostało bez odpowiedzi. W dniu 26 maja 2014r. pełnomocnik skarżącej uiściła wpis od skargi w kwocie 500 zł. Przepis art. 246 §1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżąca). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006r., sygn. akt II FS 741/06). Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że wnioskodawczyni powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawczynię dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawczyni powinna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym chociażby w części, jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawczyni. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, na podstawie art. 255 p.p.s.a. można wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. Wspólne, bowiem zamieszkanie z innymi osobami uzasadnia ocenę, że skarżąca wraz z matką dziećmi współtworzy wspólne gospodarstwo domowe. W konsekwencji dochody i obciążenia finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową skarżącej domagającej się skorzystania z dobrodziejstwa prawa pomocy. Wyjaśnienia wymagała zatem sytuacja finansowa i majątkowa skarżącej, która wyjeżdża do pracy za granicę. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 p.p.s.a. skarżąca nie złożyła żadnych dodatkowych oświadczeń wiedzy, co do stanu finansowego, a także nie przedłożyła pomocnych w tym zakresie dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy sytuacja finansowa skarżącej uzasadnia przyznanie prawa pomocy, chociażby w części. Nie podała informacji, czy korzysta z pomocy społecznej oraz czy uzyskuje dochody z pracy za granicą. Natomiast uiszczono wpis od skargi w kwocie 500 zł. Zauważyć należy, że koszty sądowe stanowią należności publiczno-prawne i powinny być zapłacone w pierwszej kolejności, zaraz po uiszczeniu koniecznych wydatków koniecznego utrzymania skarżącej i rodziny. Wniosek skarżącej w okolicznościach niniejszej sprawy nie odzwierciedlał pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawczyni. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). W takim stanie rzeczy niemożliwe okazało się poczynienie pełnych ustaleń faktycznych w rozpatrywanym zakresie, uzasadniających stwierdzenie, że sytuacja finansowa wnioskodawczyni nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania, co musiało skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz - Grochowska Zarządzenie: 1. Odnotować postanowienie. 2. Odpis postanowienia z uzasadnieniem doręczyć wraz z pouczeniem o terminie i trybie wniesienia sprzeciwu - peł. skarżącej – G. Grzelakowskiej. 3. Przedłożyć za 7 dni lub ze sprzeciwem. ref. sąd. K. Witkowicz-Grochowska Poznań, dnia 3 czerwca 2014r.