II SA/Po 125/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Skomra (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Paweł Daniel Protokolant: starszy sekretarz sądowy Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 listopada 2025 r., nr [...] w przedmiocie usunięcia odpadów oddala skargę.

Decyzją z dnia 17 września 2025 r., nr [...], Burmistrz [...] (dalej: "organ I instancji") działając na podstawie art. 26 ust. 1, 2, 3a i 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm.; dalej: "ustawa o odpadach"), w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej: "k.p.a."), nakazał posiadaczom odpadów M. K. i M. K. usunięcie z terenu nieruchomości [...], dz. nr ewid. [...] obręb [...], gmina [...], zgromadzonych na niej odpadów farb i lakierów zawierających rozpuszczalniki organiczne lub inne substancje niebezpieczne (08 01 11*), odpadów farb drukarskich zawierające substancje niebezpieczne (08 03 12*), opakowań zawierających pozostałości substancji niebezpiecznych lub nimi zanieczyszczone (15 01 10*), organicznych odpadów zawierających substancje niebezpieczne (16 03 05*), zużytych nienadających się do użytkowania pojazdów (16 01 04*) i metali żelaznych (16 01 17) poprzez zawarcie umowy na usunięcie, transport i zagospodarowanie odpadów z podmiotem lub podmiotami posiadającymi odpowiednie zezwolenia właściwych organów. Termin wykonania obowiązku ustalono na 6 miesięcy licząc od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna. Dodatkowo nałożono na posiadaczy odpadów obowiązek pisemnego powiadomienia organu o wykonaniu nałożonego obowiązku oraz potwierdzenie wypełnienia nałożonego obowiązku stosownymi dokumentami. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 12 sierpnia 2021 r. Inspektor Ochrony Środowiska przeprowadził oględziny nieruchomości w miejscowości [...], dz. nr ewid. [...] obręb [...], gmina [...], w wyniku których ujawniono składowanie odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Wobec tego w dniu 17 sierpnia 2021 r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie nakazania usunięcia odpadów z miejsca w nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W toku postępowania organ I instancji kilkukrotnie przeprowadzał oględziny nieruchomości, każdorazowo bez udziału jej właściciela M. K. z uwagi na brak możliwości ustalenia adresu stałego pobytu i brak odbioru korespondencji pod adresem zameldowania. W trakcie oględzin w dniu 14 września 2021 r. organ I instancji ustalił, że na terenie działki znajdowało się około 24 szt. pojemników o poj. 1 m3 tzw. "mauzery", 59 szt. beczek koloru niebieskiego, 30 plastikowych skrzynek, zdemontowany pojazd, części wnętrza i karoserii samochodu oraz silnik. Brak usunięcia tych odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania organ I instancji potwierdził podczas oględzin w dniu 29 marca 2024 r. W dniu 26 kwietnia 2024 r. M. K. został wezwany do usunięcia zgromadzonych odpadów w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania. W wyniku ponownych oględzin w dniu 28 czerwca 2024 r. stwierdzono, że odpady znajdujące się na terenie działki nr ewid. [...] obręb [...] nadal nie zostały usunięte. Dalej organ I instancji wyjaśnił, że w trakcie prowadzonego postępowania nieruchomość została poddana egzekucji komorniczej i zlicytowana w dniu 24 marca 2024 r. W związku z powyższym ustalono, że nowym właścicielem stał się M. K.. W dniu 25 kwietnia 2025 r. podczas przeprowadzonych oględzin przy udziale obecnego właściciela nieruchomości M. K. stwierdzono, że część odpadów zastała uprzątnięta. W dniu 13 maja 2025 r. M. K. wystąpił z wnioskiem o wydłużenie terminu całkowitego usunięcia zalegających odpadów na okres nie krótszy niż 6 miesięcy. Prośba została umotywowana kwestiami formalnymi, logistycznymi i finansowymi. Jednocześnie właściciel nieruchomości oświadczył, że jest świadomy ciążącego na nim obowiązku. W dniu 23 lipca 2025 r. M. K. przesłał pismo z informacją dotyczącą rodzajów odpadów znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości oraz poinformował organ I instancji, że jest w trakcie zbierania ofert od firm zajmujących się utylizacją odpadów w celu ustalenia kosztów i terminów ich odbioru. Zdaniem organu I instancji z uwagi na treść art. 26 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach uznać należało, że zachodzą podstawy do wydania decyzji nakazującej posiadaczom odpadów ich usunięcie z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Posiadacze odpadów zobowiązani zostali do usunięcia odpadów w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym przedmiotowa decyzja stanie się ostateczna, albowiem jest to termin wystarczający do usunięcia odpadów składowanych na przedmiotowej działce. 1. W odwołaniu z dnia 8 października 2025 r., uzupełnionym w dniu 28 października 2025 r., M. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, w jakiej nakłada na niego obowiązek usunięcia odpadów i umorzenie postępowania wobec niego, ewentualnie, z ostrożności procesowej o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Odwołujący wskazał, że jest właścicielem działki ewid. nr [...] obręb [...] położonej w gminie [...] od dnia 16 sierpnia 2024 r., albowiem w tym dniu uprawomocniło się postanowienie referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w [...] z dnia 8 sierpnia 2024 r., sygn. [...], o udzieleniu przybicia na rzecz M. K. prawa własności zabudowanej nieruchomości obejmującej działkę nr [...]. W aktach sprawy znajduje się natomiast protokół z oględzin z dnia 12 sierpnia 2021 r., z którego jednoznacznie wynika, że odpady już wtedy znajdowały się na tej działce. Ustanowione w art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach domniemanie, że posiadaczem odpadów jest władający powierzchnią ziemi może zostać natomiast obalone w przypadku, kiedy możliwe jest ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów. W piśmie z dnia 21 lipca 2025 r. odwołujący poinformował natomiast organ, że w dniu 8 listopada 2022 r. Sąd Rejonowy w [...] wydał wyrok skazujący, w którym został ustalony sprawca podrzucenia odpadów na działkę nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "organ odwoławczy") decyzją z dnia 19 listopada 2025 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy podkreślił, że działka nr [...] w m. [...] to grunty orne (1,0328 ha), co wyklucza możliwość innego jej użytkowania, a co za tym idzie, nie jest to miejsce przeznaczone do składowania odpadów. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji słusznie uznał także, że w wyniku nabycia nieruchomości odwołujący stał się posiadaczem odpadów i z chwilą zakupu przeszły na niego wszystkie prawa i obowiązki związane z posiadaniem odpadów, na co wskazuje także domniemanie z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Przepis ten nie zawęża pojęcia "posiadacz odpadów" do wytwórcy odpadów, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach. W pojęciu "posiadacz odpadów" mieści się także osoba fizyczna (osoba prawna i jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej), która jest w posiadaniu odpadów, tzn. faktycznie włada tymi odpadami, o czym świadczyć mogą takie okoliczności jak decydowanie o sposobie ich zagospodarowania, sposobie wykorzystania. Co prawda odwołujący przedstawił do akt wyrok Sądu Rejonowego w [...] wydany w sprawie [...], który wskazuje M. K. jako osobę odpowiedzialną za składowanie odpadów na działce o numerze ewid. [...], gm. [...], jednakże intencją ustawodawcy na gruncie ustawy o odpadach jest jak najszybsze usunięcie odpadów. Stąd też w art. 26 ust 3a ustawy o odpadach przewidział on możliwość solidarnej odpowiedzialności za usunięcie odpadów. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że za przypisaniem odwołującemu statusu posiadacza odpadów przemawia nie tylko wskazane wyżej domniemanie prawne, ale także okoliczności w jakich doszło do nabycia przez odwołującego nieruchomości, na której odpady były składowane oraz faktyczne dysponowanie nimi przez stronę od momentu nabycia nieruchomości w drodze licytacji komorniczej. Okoliczności wskazujące, że M. K. jest posiadaczem odpadów powiązane są bowiem z przebiegiem całego postępowania związanego ze sprzedażą nieruchomości w drodze licytacji komorniczej, a dotyczące ustalenia wartości sumy oszacowania nieruchomości, opisu nieruchomości, sporządzonego operatu szacunkowego oraz obwieszczenia o terminie licytacji i przebiegu samej licytacji. Sporządzony operat na pewno wskazywał, że na działce zalegają odpady, skoro potwierdził to już WIOS w protokole z dnia 12 sierpnia 2021 r. Również doświadczenie życiowe oraz zasady logiki wskazują, że kupujący zapoznaje się ze stanem nieruchomości, którą zamierza nabyć. Zdaniem organu odwoławczego już powyższe okoliczności pozwalają przyjąć, że odwołujący jest posiadaczem odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, bez konieczności odwoływania się do domniemania prawnego zawartego w tym przepisie. Odwołujący z uwagi na wyżej wskazane okoliczności posiadał wiedzę o znajdowaniu się odpadów na nieruchomości, co stanowi potwierdzenie do przyjęcia, że z chwilą nabycia nieruchomości objął w posiadanie nie tylko nieruchomość, ale także znajdujące się na niej odpady. Również późniejsze działania odwołującego w stosunku do przejętych odpadów jak np. ich usuwanie i poszukiwanie firm specjalistycznych do ich utylizacji przemawiają jednoznacznie za uznaniem go za posiadacza odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Organ I instancji słusznie więc ustalił, że nabycie prawa własności nieruchomości w drodze licytacji komorniczej na której znajdowały się odpady komunalne skutkowało przejęciem przez M. K. obowiązku ich zagospodarowania zgodnie z wymogami ustawy o odpadach. Z kolei w myśl art. 26 ust. 3a ustawy o odpadach decyzję wydaje się w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami, o których mowa w ust. 1. Za wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji posiadacze odpadów odpowiedzialni są solidarnie. Organ I instancji uwzględnił więc również w decyzji M. K. wskazanego w wyroku karnym. W skardze z dnia 9 stycznia 2026 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części go dotyczącej oraz odpowiednio poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, o zobowiązanie organu do wydania w terminie jednego miesiąca od otrzymania zwrotu akt sądowych postanowienia o umorzeniu postępowania w niniejszej sprawie w zakresie dotyczącym skarżącego, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. art. 26 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach poprzez błędną wykładnię i uznanie, że posiadaczem odpadów jest M. K. jako aktualny właściciel nieruchomości, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wprost wynika, że: a. odpady znajdowały się na działce już w dniu 12 sierpnia 2021 r. (oględziny Inspektora Ochrony Środowiska) oraz b. skarżący stał się właścicielem nieruchomości dopiero w dniu 16 sierpnia 2023 r. (winno być: 2024 r. – uwaga własna Sądu), c. prawomocnym wyrokiem Sąd Rejonowy w [...] sygn. akt. [...], orzekł, że podmiotem odpowiedzialnym i posiadaczem odpadów jest M. K.; 2. art. 11 p.p.s.a. w zw. z art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach poprzez pominięcie wyroku Sądu Rejonowego w [...] wydanego w sprawie [...], który wskazuje osoby odpowiedzialne za złożenie płynnych poprodukcyjnych odpadów niebezpiecznych, podczas gdy posiadając wskazany wyrok organ miał obowiązek uwzględnić ustalenia sądu karnego, które wskazywały na innego niż skarżący posiadacza odpadów, tj. M. K.; 3. art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, polegające na niezgodnym ze zdrowym rozsądkiem ustaleniu, że posiadaczami odpadów są jednocześnie dotychczasowy właściciel nieruchomości M. K. oraz jej nabywca M. K., podczas gdy organ administracji publicznej powinien dążyć do prawdy i ustalić rzeczywistego posiadacza odpadów na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W uzasadnieniu skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu. Podkreślił, że skoro sąd skazał M. K., to nie było podstaw do nakładania obowiązku usunięcia odpadów także na niego. Ponadto organ przekroczył granice swobodnej oceny dowodów przyjmując bez dowodu, że "sporządzony operat na pewno wskazywał, że na działce zalegają odpady". Operat nie wskazywał, że na działce zalegają odpady, ponieważ został sporządzony w roku 2020 r. zanim nawieziono odpady. Przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów są także zupełnie bezpodstawne rozważania organu jakoby obecność odpadów miała wpływać na wyjątkowo niską cenę nieruchomości. To wyznaczenie drugiej licytacji zgodnie z art. 983 k.p.c., a nie obecność odpadów, spowodowało, że cena wywoławcza wynosiła dwie trzecie sumy oszacowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SA/Po 125/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 17 czerwca 2026 r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymał skargę podkreślając, iż skarżący nie miał świadomości istnienia takiej ilości odpadów na zakupionej nieruchomości. Pełnomocnik podkreślił, iż w operacie nie było żadnej wzmianki o odpadach. Ponadto pełnomocnik zaznaczył, iż skarżący widział działkę przed zakupem tylko z drogi, w związku z czym miał świadomość istnienia na tej nieruchomości wyłącznie drobnych odpadów jak drewniane skrzynie, worki czy też gruz budowlany. Natomiast nie widział beczek z odpadami niebezpiecznymi o których posadowieniu na zakupionej nieruchomości dowiedział się dopiero po uzyskaniu tytułu prawnego. Jednocześnie pełnomocnik zaznaczył, iż gmina dopiero po zmianie właściciela uaktywniła się w postępowaniu w przedmiocie usunięcia odpadów. Pełnomocnik wskazał również, iż zbieżność nazwisk jest przypadkowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji bądź postanowienia także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 17 września 2025 r., nr [...], nakładającą na skarżącego M. K., solidarnie z M. K., obowiązek usunięcia z terenu nieruchomości [...], dz. nr [...], obręb [...], gmina [...] zgromadzonych na niej odpadów w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Materialnoprawną podstawą zapadłych w niniejszej sprawie decyzji jest art. 26 ustawy o odpadach, który stanowi, że posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (ust. 1). Z zastrzeżeniem art. 26a , w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami (ust. 2). Decyzję, o której mowa w ust. 2, wydaje się w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami, o których mowa w ust. 1. Za wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji posiadacze odpadów odpowiedzialni są solidarnie (ust. 3a). W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że na nieruchomości nr ewid. [...] obręb [...], gmina [...], będącej własnością M. K. znajdują się odpady. Zostały one zakwalifikowane jako odpady w postaci odpadów farb i lakierów zawierających rozpuszczalniki organiczne lub inne substancje niebezpieczne (08 01 11*), odpadów farb drukarskich zawierające substancje niebezpieczne (08 03 12*), opakowań zawierających pozostałości substancji niebezpiecznych lub nimi zanieczyszczone (15 01 10*), organicznych odpadów zawierających substancje niebezpieczne (16 03 05*), zużytych nienadających się do użytkowania pojazdów (16 01 04*) i metali żelaznych (16 01 17). Bezspornym jest także, że działka, na której znajdują się sporne odpady, nie była przeznaczona do składowania ani przetwarzania odpadów. Okolicznością sporną w sprawie jest natomiast ustalenie podmiotu, na który zgodnie z treścią art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach należało nałożyć obowiązek ich usunięcia, tj. ustalenie kto jest posiadaczem wskazanych odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Zdaniem skarżącego skoro znany jest sprawca, który składował odpady na działce, to wyłącznie on winien być obarczony obowiązkiem ich usunięcia. Tymczasem organy rozstrzygające w sprawie powołując się na art. 26 ust. 3a ustawy o odpadach i solidarną odpowiedzialność wszystkich posiadaczy odpadów uznały, że posiadaczem odpadów jest zarówno M. K. jako osoba, która składowała odpady na działce, jak również skarżący M. K., który kupił tę działkę w drodze licytacji komorniczej wraz ze znajdującymi się na niej odpadami. Choć przy tym organ I instancji nie uzasadnił swojego stanowiska w tym zakresie, na co zasadnie zwrócił uwagę w treści zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, to organ odwoławczy uznał, że skarżący stał się posiadaczem odpadów w momencie zakupu działki z uwagi na domniemanie prawne, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach oraz fakt, że skarżący musiał znać stan nieruchomości, którą kupił, a szacowana cena nieruchomości określona na poczet postępowania egzekucyjnego obejmowała koszt usunięcia odpadów. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, stanowisko organu odwoławczego jest prawidłowe. W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, ilekroć w ustawie jest mowa o posiadaczu odpadów - rozumie się przez to wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Powyższy przepis rzeczywiście wprowadza zatem domniemanie prawne, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Nie definiuje przy tym kim jest władający powierzchnią ziemi. Skoro jednak zgodnie z art. 1 ustawy o odpadach, ustawa ta określa środki służące ochronie środowiska, życia i zdrowia ludzi zapobiegające i zmniejszające negatywny wpływ na środowisko oraz zdrowie ludzi wynikający z wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi oraz ograniczające ogólne skutki użytkowania zasobów i poprawiające efektywność takiego użytkowania, w tym zakresie należy odwołać się do definicji zawartej w art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r., poz. 647) i stwierdzić, że władającym powierzchnią ziemi jest właściciel nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający. Tym niemniej, jak każde domniemanie prawne, może ono zostać obalone przeciwdowodem. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, domniemanie, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości, zostało wprowadzone w celu uniknięcia sytuacji, gdy brak jest podmiotu odpowiedzialnego za umieszczenie odpadów na nieruchomości (wytwórcy odpadów). Domniemanie to może zostać obalone w przypadku, kiedy możliwe jest ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów. Władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wskazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów. Ciężar przeprowadzenia dowodu w tym zakresie spoczywa na władającym powierzchnią ziemi. Oznacza to, że w przypadku, gdy nie można ustalić podmiotu ponoszącego odpowiedzialność za odpady, obowiązuje domniemanie z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Jeśli domniemanie nie zostanie obalone, odpowiedzialność za odpady będzie ponosił władający powierzchnią ziemi, na której odpady się znajdują. Domniemanie z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach należy zatem rozumieć w ten sposób, że w przypadku, gdy faktyczny posiadacz odpadów jest nieznany, obowiązki tego posiadacza obciążają władającego powierzchnią ziemi (por. wyroki NSA z dnia 20 lutego 2024 r., sygn. akt III OSK 1286/22 i z dnia 17 września 2024 r., sygn. akt III OSK 23/23 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Intencją ustawodawcy było niewątpliwe stworzenie przepisów pozwalających na niezwłoczne usunięcie odpadów z miejsc do tego nieprzeznaczonych. Odpady zalegające w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania stanowią bowiem zagrożenie dla środowiska oraz zdrowia i życia ludzi. Domniemanie to ma więc zastosowanie w sprawach, w których właściciel nieruchomości, na której znajdują się odpady twierdzi, że nie jest odpowiedzialny za ich składowanie bez jednoznacznego wskazania osoby odpowiedzialnej. Bez tak jednoznacznego określenia posiadacza odpadów realizacja celów ustawy byłaby znacząco utrudniona, a w niektórych przypadkach nawet niemożliwa. Ratio legis tego domniemania jest zapewnienie możliwości usunięcia odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania przez władającego powierzchnią ziemi wtedy, gdy wytwórca odpadów jest nieznany. Z powyższego wynika, że w rozpoznawanej sprawie w ogóle nie zachodziła potrzeba odwoływania się do domniemania prawnego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, albowiem znany jest sprawca nielegalnego składowania odpadów na działce nr [...], obręb [...]. Osobą tą jest M. K., co wprost wynika z wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 8 listopada 2022 r., sygn. akt [...], w którym M. K. został uznany za winnego zwożenia i porzucenia na terenie nieruchomości spornych odpadów. Skarżący nie mógł więc zostać uznany za posiadacza odpadów na podstawie domniemania prawnego wynikającego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Organ odwoławczy niepotrzebnie w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia wysnuł więc rozważania na ten temat. Rozważania te miałyby bowiem sens tylko wówczas, gdyby sprawca porzucenia śmieci na terenie spornej nieruchomości nie byłby organowi znany. Okoliczności niniejszej sprawy nie wymagały więc odwoływania się do powyższego domniemania. Jednocześnie jednak Sąd zauważa, że organ odwoławczy poczynił te rozważania niejako przy okazji, opierając się głównie na argumentacji, że skoro skarżący zakupił nieruchomość w drodze licytacji komorniczej, to posiadał wiedzę o zalegających na niej odpadach, a w konsekwencji, stał się ich posiadaczem z chwilą zakupu działki. Organ odwoławczy wskazał bowiem, iż "okoliczności wskazujące, że M. K. jest posiadaczem odpadów powiązane są też z przebiegiem całego postępowania związanego ze sprzedażą nieruchomości w drodze licytacji komorniczej, a dotyczące ustalenia wartości sumy oszacowania nieruchomości, opisu nieruchomości, sporządzonego operatu szacunkowego oraz obwieszczenia o terminie licytacji i przebiegu samej licytacji. Sporządzony operat na pewno wskazywał, że na działce zalegają odpady skoro potwierdził to już WIOS w protokole z dnia 12.08.2021 r." Ocenie należało więc poddać stanowisko, czy skarżący, jako obecny właściciel nieruchomości, mógł zostać uznany za posiadacza odpadów i zobowiązany solidarnie z M. K. do ich usunięcia na mocy dodanego ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1579) art. 26 ust. 3a ustawy o odpadach. Przepis ten stanowi bowiem, że decyzję nakazującą usunięcie odpadów wydaje się w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami, a za wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji posiadacze odpadów odpowiedzialni są solidarnie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że na mocy art. 26 ust. 3a ustawy o odpadach adresatem decyzji nakazującej usunięcie odpadów ma być nie tylko ostatni posiadacz odpadów, czyli ten, który je gromadził (złożył) w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym, ale także wszyscy poprzedni posiadacze tych odpadów, a więc również wytwórca, jako tzw. posiadacz pierwotny (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 12/23). Za posiadacza odpadów zobowiązanego solidarnie z osobą, która składowała odpady na nieruchomości uważa się także właściciela nieruchomości jako tzw. kolejnego posiadacza odpadów, czyli takiego posiadacza, który sam ich nie wytworzył w sposób pierwotny lub wtórny, ale jest w ich posiadaniu w sytuacji, kiedy odpady zostały nawiezione na jego nieruchomość za jego wiedzą i zgodą (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 348/23). Zdaniem Sądu solidarna odpowiedzialność wytwórców i/lub osób, które składowały śmierci na nieruchomości oraz właściciela tej nieruchomości zachodzi także w przypadku, kiedy właściciel dokonał zakupu zaśmieconej nieruchomości. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w przypadku, kiedy nowy właściciel nieruchomości miał wiedzę, że na zakupionej przez niego działce znajdują się odpady, staje się on ich posiadaczem (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 303/18, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 697/20, wyroki NSA z dnia 7 października 2025 r., sygn. akt: III OSK 2205/22, 2206/22 i 2207/22). Co istotne, wyroki te zapadły w sprawach, w których nieruchomości, na których składowane były odpady zostały – tak jak w niniejszej sprawie – nabyte w drodze licytacji komorniczej. Na gruncie niniejszej sprawy organ odwoławczy stwierdził, iż "sporządzony operat na pewno wskazywał, że na działce zalegają odpady skoro potwierdził to już WIOS w protokole z dnia 12.08.2021 r.". Co istotne stanowiska swojego organ nie oparł na żadnym dokumencie. Organ odwoławczy nie dysponując dokumentami z postępowania egzekucyjnego oparł swoją argumentację wyłącznie na gołosłownych twierdzeniach o odpowiednim ustaleniu wartości sumy oszacowania nieruchomości, o opisie nieruchomości i sporządzonym operacie szacunkowym, który "na pewno wskazywał, że na działce zalegają odpady skoro potwierdził to już WIOS w protokole z dnia 12.08.2021 r." Takie uzasadnienie zaskarżonej decyzji uznać należy za nieprawidłowe, z uwagi na brak dowodów na ich poparcie, to jednakże powyższy brak nie miał wpływu na wynik postępowania. Sąd dochodząc do powyższych wniosków miał przy tym na uwadze, iż do skargi została dołączona sporządzona przez rzeczoznawcę majątkowego D. H. opinia z dnia 6 listopada 2020 r. określająca wartość rynkową działek nr [...] i [...] na cele postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] J. D.. Z jej treści wynika, że biegła sądowa w dniu 8 października 2020 r. przeprowadziła wizję w terenie, o czym świadczą także opatrzone datą zdjęcia wklejone do tej opinii. W opisie działki gruntowej nr [...] biegła wskazała, że "niezabudowana część działki stanowi częściowo przydomowy ogród z nasadzeniami niestanowiącymi wartości handlowej, a częściowo jest nieużytkowana". Biegła nie wskazała, że na działce znajdują się jakiekolwiek odpady, a tym bardziej tak duże ilości jakie zalegają na niej obecnie. Żadnych odpadów nie widać także na sporządzonej przez biegłą dokumentacji zdjęciowej – uwidoczniona na nich kostka brukowa oraz trawnik są puste (k. 11 akt sąd.). Dokument ten podważa więc na ten moment twierdzenia organu odwoławczego, a innych dokumentów z postępowania egzekucyjnego – oprócz postanowienia o przysądzeniu, z którego wynika, że licytacja nie odbywała się na nieruchomości, lecz w formie elektronicznej – brak jest w aktach sprawy. Z tych też względów twierdzenia organu, iż cena wywoławcza była obniżona ze względu na znajdujące się na nieruchomości odpady była co najmniej przedwczesna. Powyższe nie ma natomiast istotnego znaczenia, ponieważ jak wynika z oświadczeń składanych w toku postępowania jak również na rozprawie wynika, że Skarżący miał w momencie nabywania nieruchomości świadomość, iż na nieruchomości tej znajdują się odpady. Na rozprawie w dniu 17 czerwca 2026 r. pełnomocnik Skarżącego oświadczył, ze "skarżący widział działkę przed zakupem tylko z drogi, w związku z czym miał świadomość istnienia na tej nieruchomości wyłącznie drobnych odpadów jak drewniane skrzynie, worki czy też gruz budowlany. Natomiast nie widział beczek z odpadami niebezpiecznymi o których posadowieniu na zakupionej nieruchomości dowiedział się dopiero po uzyskaniu tytułu prawnego". Tym samym nie można uznać, że Skarżący przed zakupem nieruchomości nie miał świadomości istnienia na niej odpadów. Natomiast kwestia jej ilości oraz składu nie ma wpływu na dokonaną ocenę o wiedzy Skarżącego co do stanu nieruchomości. Tym samym w momencie nabycia nieruchomości wszedł on również w posiadanie przedmiotowych odpadów. Zwrócić należy uwagę, iż skarżący po zakupie nieruchomości zachowywał się jak posiadacz odpadów – deklarował, że zdaje sobie sprawę z obowiązku ich usunięcia, podejmował czynności mające na celu ustalenie składu odpadów i znalezienie firm mających zezwolenie na ich transport i zagospodarowanie, a także sam częściowo usunął odpady z nieruchomości. Tym samym skoro Skarżący miał świadomość co do stanu nieruchomości, przy czym nie chodzi tu o wiedzę o dokładnej ilości i składzie odpadów, ale wyłącznie o fakcie ich istnienia, to powyższe było wystarczające do uznania go za posiadacza odpadów, który solidarnie z M. K. winien być zobowiązany do usunięcia odpadów z nieruchomości na podstawie art. 26 ust. 3a ustawy o odpadach. Z tych też względów za niezasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 26 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Ponadto za niemające wpływu na wynik sprawy Sąd uznał naruszenie przez organ odwoławczy art. 11 i 107 p.p.s.a. polegające na zawarciu w uzasadnieniu twierdzeń, które nie znajdowały poparcia w zgromadzonej dokumentacji. Powyższe uchybienie, co wyjaśniono wyżej nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ w świetle składanych oświadczeń Skarżący przed zakupem nieruchomości miał świadomość istnienia odpadów na nieruchomości, co skutkowało prawidłowem uznanie, że w momencie zakupu nieruchomości stał się posiadaczem również tych odpadów. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.