II SA/Po 122/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. G. na upomnienie Wojewody z dnia 1 grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego postanawia odrzucić skargę

Upomnieniem z dnia 1 grudnia 2025 r., nr [...] Wojewoda (dalej jako: "organ") wezwał D. G. do zapłaty należności w terminie 7 dni od daty doręczenia upomnienia, pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia 1 grudnia 2025 r. D. G. (dalej jako: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę "na czynność organu administracji publicznej" polegającą na wystawieniu wyżej opisanego upomnienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako: "P.p.s.a."), sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, a taka sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Odnosząc się do art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. wskazać trzeba, że przepis ten dotyczy prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia. Są to takie akty lub czynności, które dotyczą uprawnień lub obowiązków określonych osób wynikających z przepisów prawa, a więc takich uprawnień lub obowiązków, które określają przepisy prawa powszechnie obowiązującego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2004 r. sygn. akt OSK 247/04 publ. ONSAiWSA 2004/2/30). Akt lub czynność, aby uznać je za podlegające kontroli sądu administracyjnego, muszą spełniać łącznie cztery warunki, to jest: nie mogą mieć charakteru decyzji lub postanowienia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym; muszą mieć charakter publicznoprawny; muszą być skierowane do indywidualnego podmiotu; muszą dotyczyć uprawnień indywidualnego podmiotu lub jego obowiązków, wynikających wprost z przepisów prawa, a więc musi istnieć ścisły związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która dotyczy takiego uprawnienia lub obowiązku. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest upomnienie Wojewody z dnia 1 grudnia 2025 r., nr [...], którym organ ten – działając na podstawie art. 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 132 z późn. zm.; dalej jako: "u.p.e.a.") – wezwał skarżącą do zapłaty, w terminie 7 dni od daty doręczenia upomnienia pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, należności z tytułu nienależenie pobranego świadczenia wychowawczego w kwocie [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Obowiązek ten wynika z ostatecznej decyzji Wojewody z dnia 10 września 2025 r., nr [...] i stał się on wymagalny w dniu 14 października 2025 r. Stosownie do art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z powyższego wynika, że upomnienie stanowi informację (przypomnienie) dla zobowiązanego o obowiązkach, które posiada względem wierzyciela i daje zobowiązanemu możliwość dobrowolnego ich wykonania w określonym terminie, a jednocześnie zawiera rygor wszczęcia egzekucji administracyjnej w przypadku braku tej dobrowolnej realizacji obowiązku. Upomnienie nie stanowi zatem, jak decyzja, rozstrzygnięcia władczego, które decydowałoby o sytuacji prawnej osoby, do której zostało skierowane. Upomnienie ponadto nie dotyczy postępowania egzekucyjnego. Poprzedza ono bowiem postępowanie egzekucyjne, które nie zostało jeszcze wszczęte, a które może być wszczęte dopiero po doręczeniu upomnienia w trybie art. 15 u.p.e.a. Istotne przy tym jest, że zarówno przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jak i Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują środka zaskarżenia, w postaci zażalenia na upomnienie. Upomnienie zatem, jako pismo organu egzekucyjnego skierowane do zobowiązanego, a poprzedzające wszczęcie postępowania egzekucyjnego – nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż nie mieści się w zakresie objętym pkt 3 ani pkt 4 przepisu art. 3 § 2 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 16 września 2010 r., sygn. akt II FSK 1608/10; postanowienie WSA w Gdańsku z 22 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 306/15). Mając na uwadze powyższe skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu o czym Sąd orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.