II SA/Po 1196/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2018 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy oddala skargę

Zaskarżoną decyzją z dnia 12 października 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej "k.p.a."), art. 12 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.; dalej: "u.k.p."), utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] o z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], którą to decyzją organ I instancji odmówił P. D. wydania prawa jazdy kategorii D. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2017 r., złożonym na urzędowym formularzu, strona zwróciła się o zwrot prawa jazdy kategorii D i T. Do wniosku dołączono orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. wydane przez lekarza W. Centrum Medycyny Pracy, stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami m. in. kategorii D i T, orzeczenie psychologiczne nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. stwierdzające brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami m.in. kategorii D i T, zaświadczenie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. o ukończeniu kursu reedukacyjnego oraz wymaganą fotografię. W aktach sprawy znajduje się ponadto postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w G. z dnia [...] stycznia 2017 r., sygn. akt [...], o zatrzymaniu prawa jazdy oraz odpis prawomocnego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] lutego 2017 r., sygn. akt II [...], na mocy którego P. D. został uznany za winnego kierowania samochodem osobowym w stanie nietrzeźwości w dniu [...] stycznia 2017 r. i za to orzeczono wobec niego na okres 5 lat zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, za wyjątkiem pojazdów kategorii T i D. Na poczet orzeczonego zakazu Sąd zaliczył okres zatrzymania prawa jazdy od dnia [...] stycznia 2017 r. W rezultacie powyższego wyroku Starosta [...] wydał w dniu [...] kwietnia 2017 r. decyzję nr [...] o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A, B, B+E. W decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] maja 2017 r. Starosta [...] odmówił wydania prawa jazdy. Wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. nie może być wydane prawo jazdy kategorii D w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienia w zakresie kategorii B. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, wskazując, że sąd karny orzekł środek karny z wyłączeniem wnioskowanych kategorii, a organ powinien się do tego orzeczenia zastosować i nie ma prawa go modyfikować mocą własnej decyzji. Odwołujący jest kierowcą zawodowym, a praca ta stanowi źródło utrzymania jego rodziny. Czyn, za który został skazany nie miał związku z wykonywaniem przez niego obowiązków zawodowych. Wyłączenie spod zakazu określonych kategorii było uwarunkowane indywidualnymi okolicznościami sprawy. Następnie wskazano, że art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. narusza zasady wynikające z Konstytucji, tj. zakaz dwukrotnego karania za to samo zdarzenie oraz zasadę trójpodziału władzy. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2017 r. wskazało, że zakaz prawadzenia pojazdów obejmuje wszelkie kategorie uprawnień z wyjątkiem kategorii D oraz T. Tym samym w zakresie zakazu znalazła się również kategoria B. W konsekwencji została spełniona hipoteza art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p., tzn. orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B, a jego administracyjnoprawnym skutkiem jest spoczywający na właściwym organie obowiązek odmowy wydania (zwrotu) prawa jazdy kategorii D. Obowiązek ten aktualizuje się zawsze, gdy strona żąda czynności organu, na mocy której mogłaby uzyskać dokument potwierdzający uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii wymienionych w art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. w czasie trwania zakazu obowiązującego co do pojazdów kategorii B. W ocenie organu II instancji, trudno przyjąć, że racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi kategorii B, zezwoliłby na prowadzenie pojazdów ciężarowych czy ciężarowych z przyczepą. Organ odwoławczy podkreślił, że dopóki zgodność art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. z Konstytucją nie zostanie podważona we właściwym trybie, organy administracji są zobowiązane do wykonywania jednoznacznego nakazu zawartego w tym przepisie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu P. D. zarzucił zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego naruszenie prawa materialnego: art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. poprzez uznanie, że przepis ten stanowić może materialnoprawną podstawę do wydania decyzji o odmowie wydania prawa jazdy kat D w przedmiotowej sprawie skarżącemu, pomimo że w brzmieniu obowiązującym od dnia [...] października 2014 r., a ustalonym ustawą z dnia [...] czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami, przepis ten jest ewidentnie niezgodny z Konstytucja RP, tj. z art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175, w zakresie, w jakim pozbawia osoby uprzednio posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy, prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia. W efekcie, zdaniem skarżącego, w zaskarżonej decyzji naruszono także art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji nieznajdującej podstaw w przepisach obowiązującego prawa i sprzecznej ze wskazanymi przepisami Konstytucji RP. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. w jego aktualnym brzmieniu, w odniesieniu do osób ubiegających się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, w zakresie kategorii uprzednio posiadanych, a nieobjętych orzeczonym środkiem karnym zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, czyni iluzorycznym prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, albowiem z jednej strony faktycznie mechanicznie i bezrefleksyjnie zaostrza dolegliwość środka karnego wymierzanego przez sąd powszechny, a jednocześnie wyłącza to zaostrzenie spod jakiejkolwiek realnej kontroli sądowej, w tym kontroli sądu administracyjnego w zakresie proporcjonalności obostrzenia i co za tym idzie sprawiedliwości rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej "p.p.s.a."), zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.; dalej: "u.k.p.") zgodnie z treścią których prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Reguła ta ma także zastosowanie wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: AM, A1, A2, A, C1, C, D1, D – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujących uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B (art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p.). Przepis art. 12 ust 2 u.k.p. obowiązuje w powyższym brzmieniu od dnia 25 października 2014 r. (art. 15 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami, Dz.U. poz. 970) i ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy (art. 12 ust. 2 ustawy zmieniającej), jak w rozpatrywanej sprawie. Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest to, że wyrokiem nakazowego Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] lutego 2017 r., sygn. akt [...] zastosował wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych za wyjątkiem tych, do których prowadzenia uprawnia prawo jazdy kategorii T i D na okres 5 lat i na poczet orzeczonego zakazu zaliczył okres zatrzymania prawa jazdy od dnia [...] stycznia 2017 r. Dało to podstawy do cofnięcia skarżącemu –zgodnie z ww. wyrokiem – na okres od [...] stycznia 2017 r. do [...] stycznia 2022 r. włącznie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii: A, B, B+E. Wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w kategorii T i D P. D. złożył w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych określonego wyrokiem z dnia [...] lutego 2017 r. Sąd nie podziela zarzutów skargi, że regulacja przepisów art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. narusza przywołane w skardze przepisy konstytucyjne oraz czyni iluzorycznym prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, albowiem z jednej strony faktycznie mechanicznie i bezrefleksyjnie zaostrza dolegliwość środka karnego wymierzanego przez sąd powszechny, a jednocześnie wyłącza to zaostrzenie spod jakiejkolwiek realnej kontroli sądowej. Sąd w składzie rozpatrującym sprawę podziela w całości stanowisko wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym w wyroku z dnia 22 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 629/17 (publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym wprowadzony w ustawie zakaz wydania prawa jazdy nie stanowi rozszerzenia dolegliwości spowodowanej orzeczonym środkiem karnym. To wyrok karny orzekający o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych wywiera skutki w sferze prawa administracyjnego. Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie. Prawomocne orzeczenie sądu karnego spowodowało, że skarżącemu nie można wydać prawa jazdy kategorii D. Z wyroku sądu karnego wynika dla skarżącego bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, a pośrednio również zakaz prowadzenia pojazdów kategorii D, gdyż ustawodawca rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, przy czym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy (zob. tożsame stanowisko wyrażone w wyrokach NSA: z dnia 3 grudnia 2015 r., I OSK 603/14; z dnia 18 grudnia 2015 r., I OSK 888/14; z dnia 9 grudnia 2015 r., I OSK 678/14; z dnia 29 października 2015 r., I OSK 382/14; wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2018 r., I OSK 688/16; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2018 r., I OSK 1860/17; wyrok NSA z dnia 28 marca 2018 r., I OSK 1957/17; publ.: jw.). Biorąc pod uwage powyższe okoliczności, Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.