II SA/Po 1133/19

Dnia 4 czerwca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi D. Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2019 r. nr [...] [...] [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. Uchyla zaskarżone postanowienie. II. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. nr [...], [...], [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania D. Ł. (zwanego dalej: skarżący) od trzech decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], [...] oraz [...], na podstawie art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., zwanej dalej: Kpa) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podał, że wskazane powyżej decyzje Starosty zostały skarżącemu doręczone dnia [...] sierpnia 2019 r., na co wskazuje zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji. Przy czym decyzja wskazana przez skarżącego w odwołaniu jako oznaczona numerem: [...] w istocie nosi numer [...], albowiem wynika to z akt sprawy, zaś decyzja wskazana przez samego skarżącego nie istnieje. Kolejno organ wskazał, że decyzje organu I instancji zawierały stosowne pouczenie o sposobie i trybie wniesienia odwołania od nich. Kolegium podkreśliło, że zgodnie z art. 129 § 2 Kpa odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a zatem w realiach sprawy do końca dnia [...] sierpnia 2019 r. SKO wywodziło, że skarżący nadał w urzędzie pocztowym odwołanie od wskazanych decyzji Starosty w dniu [...] października 2019 r. Wyjaśniono, że pierwotnie odwołanie wpłynęło do organu I instancji dnia [...] sierpnia 2019 r. i nie zawierało podpisu odwołującego się. W związku z powyższym organ wezwał odwołującego się do podpisania odwołania, przesyłając odwołującemu się oryginał odwołania, w aktach sprawy pozostawiając kserokopię. Zdaniem Kolegium pismo, które wpłynęło do organu dnia [...] października 2019 r., przesłane przez odwołującego się i przez niego podpisane, było nowym pismem, a nie pierwotnym – przesłanym do odwołującego się celem jego podpisania. W kontekście bezwzględnie obowiązującego art. 134 Kpa organ uznała zatem, że pismo nadane w dniu [...] października 2019 r. jest odwołaniem, jednak wniesionym po upływie ustawowego terminu. W konsekwencji zobowiązane było do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł D. Ł., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, tj. art. 64 § 2 Kpa, poprzez przyjęcie, iż złożenie tożsamego podpisanego pisma, zamiast podpisania i odesłania pierwotnie wniesionego, nie jest usunięciem braku formalnego, do którego odwołujący się został wezwany przez organ, co doprowadziło do stwierdzenia uchybienia terminowi. Skarżący domagał się uchylenia w całości postanowienia Kolegium z dnia [...] października 2019 r. oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu powyższego zarzutu skarżący wywodził, że pismo, które zostało nadane w dniu [...] października 2019 r. jest pismem tożsamym z pismem datowanym na dzień [...] sierpnia 2019 r., zaś nadesłanie tożsamego odpisu pisma wraz z podpisem jest wystarczające do uznania, że brak podpisu został uzupełniony. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu nadesłane przez skarżącego drugie pismo (mające stanowić niejako podpisane odwołanie) nie jest odpisem pierwotnego odwołania (niepodpisanego), o czym – w ocenie organu – świadczy bezspornie inny układ słów. Nie jest to zatem odpis, ani kserokopia pierwotnego pisma, ale zupełnie nowy egzemplarz. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że zasadą w postępowaniu administracyjnym jest, że strona, która składa pismo zobowiązana jest je w prawidłowy sposób podpisać (art. 63 § 3 Kpa), a braki w tym zakresie uniemożliwiają nadanie pismu biegu. Jeżeli pismo nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 Kpa). Brak podpisu pod złożonym pismem nie oznacza jednak, że strona nie ma innej możliwości jak tylko własnoręcznie złożyć podpis na oryginale wniesionego pisma, bowiem równoznaczne z podpisaniem pisma jest nadesłanie jego podpisanego odpisu. Warunkiem skuteczności uzupełnienia braku pisma jest jednak to, żeby pismo to było odpisem, jednobrzmiącą kopią, a nie pismem nowym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2017 r. II FSK 555/17; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2261/10, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak formalny polegający na niepodpisaniu podania nie może być zatem skutecznie usunięty przez podpisanie i złożenie innego podania. Modyfikacja zarzutów i argumentacji odwołania jest wprawdzie dopuszczalna, ale wymagane jest uprzednio skuteczne wszczęcie postępowania odwoławczego, a to wymaga podpisania pisma - odwołania złożonego w terminie. O ile w niniejszej sprawie organ II instancji słusznie zwrócił uwagę, na okoliczność, iż pismo zawierające oryginalne odwołanie oraz pismo przysłane przez odwołującego się w wykonaniu wezwania do uzupełnienia braków formalnych pierwotnego odwołania różnią się szatą graficzną, o tyle nie wykazał, aby pisma te nie były tożsame co do treści. Identyczność treści zaś jest warunkiem koniecznym i wystarczającym uznania, że pisma te są tożsame. Owa tożsamość zaś nakazuje uznać pisma za równoważne. Szata graficzna (rozmiar, kolor, czy styl czcionki, wielkość akapitów, marginesów, odstępów) nie mają znaczenia prawnego i są jedynie sposobem zredagowania jego treści. Ze wszech miar pożądane jest to, aby były one identyczne graficznie, co znacznie ułatwia pracę organowi i przyspiesza postępowanie, jednak nie jest to konieczne. Różnice w formacie i graficznym przedstawieniu treści pisma mogą zresztą wynikać ze niezawinionych przez wnoszącego pismo okoliczności. Zdarza się bowiem, że sama edycja pisma na innym komputerze, czy drukowanie na innym niż wcześniej urządzeniu może skutkować zmianami w wyglądzie pisma. Reasumując, aby uznać, że pismo przesłane do organu w wykonaniu wezwania do uzupełnienia braku formalnego, jakim był brak podpisu, nie jest ekwiwalentnym odpisem pierwotnego odwołania, koniecznym byłoby wykazanie, iż nie jest ono tożsame co do treści. Tymczasem takich ustaleń organ nie poczynił. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka tymczasem na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Jedynie zatem ubocznie można stwierdzić, iż lektura obu pism nie wyklucza, iż oba dokumenty mogą być treściowo tożsame, a jedynie ich graficzna redakcja jest odmienna. Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy przeprowadzi zatem postępowanie dowodowe w powyższym zakresie i wyciągnie na podstawie zebranego materiału stosowne wnioski. W przypadku uznania, że oba wspomniane dokumenty są tożsamej treści, właściwym będzie uznanie, że brak formalny odwołania został uzupełniony w terminie. Z uwagi na naruszenie przepisów procesowych, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 Kpa, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa orzeczono, jak w pkt I sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa (pkt II wyroku).