II SA/Po 1115/19

Dnia 9 lipca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lipca 2020 roku sprawy ze skargi J. L. na decyzję Rektora Uniwersytetu im. A. M. w P. z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia studiów oddala skargę

Decyzją z dnia [...] września 2017 r., Dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. [...] w P. wznowił J. L. (dalej: skarżącego) na III rok studiów na kierunku prawo na Wydziale Prawa i Administracji w roku akademickim [...] w trybie studiów niestacjonarnych z obowiązkiem uzupełnienia różnic programowych. Organ zobowiązał skarżącego do zaliczenia wymienionych w decyzji przedmiotów z I i II roku. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Rektora z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 14 listopada 2018 r., sygn. akt: II SA/Po 445/18, uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2017 r. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia, Sąd stwierdził, że główną osią sporu pomiędzy skarżącym a organami uczelni jest kwestia zakresu różnic programowych, do których uzupełnienia zobowiązano studenta. W toku kontroli legalności decyzji Sąd odnotował jednak, że w dokumentacji sprawy (poza jednym dokumentem złożonym przez skarżącego – k. 15 akt administracyjnych) nie ma żadnych materiałów pozwalających zorientować się jakie przedmioty J. L. zaliczył i w jakiej formie (egzamin, ćwiczenia), a nadto do zaliczenia jakich przedmiotów jest on obowiązany zgodnie z obecnie obowiązującym programem studiów, w tym jakie przedmioty są obowiązkowe i jakie fakultatywne. Do akt nie włączono ani kart egzaminacyjnych (względnie innych dokumentów potwierdzających, jakie przedmioty i w jakiej formie zaliczył skarżący), ani programu studiów, któremu podlegać ma student po wznowieniu studiów. W ocenie Sądu opisane braki w materiale sprawy pozwalają stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie wypełnia warunków procedury administracyjnej dotyczących postępowania wyjaśniającego (art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.), które to warunki stosuje się odpowiednio do rozstrzygnięć organów uczelni w indywidualnych sprawach studentów na podstawie art. 207 ust. 1 P.sz.w. Sąd zwrócił uwagę, że J. L. w odwołaniu przedstawił stosunkowo obszerną polemikę ze stanowiskiem organu, co do nałożenia na niego określonego w decyzji obowiązku nadrobienia różnić programowych. W swej argumentacji skarżący odwołał się do takich dokumentów jak "karta okresowych osiągnięć studenckich" i twierdził, że zaliczył przedmioty objęte różnicami programowymi i uzyskał za nie punkty ECTS. Sąd uznał więc, że w rozpoznawanej sprawie, obowiązkiem Rektora było: – uzupełnienie materiału dowodowego o dokumenty obrazujące postępy J. L. jako studenta (pozwalające ustalić, jakie przedmioty zaliczył i w jakiej formie), – włączenie do akt obowiązującego programu studiów oraz wreszcie – odniesienie się i ocenia twierdzeń J. L. zawartych w odwołaniu i dotyczących zakresu różnic programowych jakie student powinien nadrobić. Zdaniem Sądu, Rektor powyższych czynność nie wykonał, a w konsekwencji Sąd nie miał możliwości przeprowadzenia merytorycznej kontroli decyzji. W szczególności skład orzekający nie mógł porównać dotychczasowej aktywności studenta z zakresem obowiązków, jaki nakłada na niego obecny program studiów. W aktach nie utrwalono bowiem żadnych dokumentów pochodzących z uczelni i dotyczących zaliczeń zrealizowanych przez J. L.. Nie włączono do materiału sprawy także wspomnianego programu studiów. Decyzją z dnia [...] września 2019 r., nr [...], Rektor uchylił w całości zaskarżoną decyzję Dziekana Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. [...] w P. z dnia [...] września 2017 r., w przedmiocie wznowienia Pana J. L. na III rok studiów na kierunku prawo na Wydziale Prawa i Administracji w roku akademickim [...] w trybie studiów niestacjonarnych z obowiązkiem uzupełnienia różnic programowych i w tym zakresie orzekając co do istoty sprawy postanowił wznowić Pana J. L. na IV rok studiów na kierunku prawo na Wydziale Prawa i Administracji w roku akademickim [...] w trybie studiów niestacjonarnych z obowiązkiem zaliczenia niezaliczonych przedmiotów z zakresu II i III roku studiów: Przedmiot do wyboru (Europejska kultura prawna), Przedmiot do wyboru (Europejskie prawo publiczne - europejska tradycja prawna), Prawo handlowe i Język obcy. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, że skarżący został przyjęty na Uniwersytet im. [...] w P. [...] września 2002 r. w drodze przeniesienia z Uniwersytetu W. na Zaoczne Studium Prawa Wydziału Prawa i Administracji, na drugi rok studiów w roku akademickim [...]. W związku z przeniesieniem skarżącemu zaliczone zostały następujące przedmioty: pojęcia i metody prawoznawstwa, prawo rzymskie, historia prawa publicznego, logika, podstawy ekonomii, prawo konstytucyjne, historia prawa sądowego, historia doktryn polityczno-prawnych i postępowanie karne (po zaliczeniu prawa karnego). Organ wyjaśnił, że zgodnie z programem studiów obowiązującym w roku akademickim [...] student dla zaliczenia poszczególnych lat studiów zobowiązany był zaliczyć wskazane w zawartej w decyzji tabeli przedmioty. Przy poszczególnych przedmiotach wskazane zostały jednocześnie oceny, które skarżący otrzymał w okresie od 2002 roku do 2015 roku studiując na kierunku Prawo na Wydziale Prawa i Administracji [...], a w przypadku braku oceny pozostawione pozostały puste miejsca. Skarżący, pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. złożył deklarację o przystąpieniu w roku akademickim [...] do realizacji następujących przedmiotów: prawo pracy, postępowanie cywilne oraz prawo prywatne międzynarodowe. Organ wyjaśnił, że poza wskazanymi w deklaracji przedmiotami (z zastrzeżeniem, że prawo prywatne międzynarodowe jest przedmiotem z V roku studiów), skarżący jest zobowiązany, zgodnie z zawartym w tabeli wykazem, do uzyskania zaliczeń i złożenia egzaminów z następujących przedmiotów: a) z zakresu II i III roku studiów: - Przedmiot do wyboru (Europejska kultura prawna), - Przedmiot do wyboru (Europejskie prawo publiczne - europejska tradycja prawna), - Prawo handlowe, - Język obcy, b) z zakresu IV roku studiów: - Prawo finansowe, - Prawo pracy i ubezpieczeń społecznych (wskazane w deklaracji), - Przedmiot do wyboru, - Przedmiot do wyboru, - Postępowanie cywilne (wskazane w deklaracji), - Teoria i filozofia prawa, - Technologia informacyjna, - Prawo podatkowe. Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania, organ wskazał, że skarżący rozpoczął studia na Uniwersytecie im. [...] w P. w roku akademickim [...] i został skreślony z listy studentów ostateczną i prawomocną decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. Skarga od tej decyzji została odrzucona prawomocnym postanowieniem z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt : II SA/Po 1298/14 wydanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Wznowienie na studia wiąże się z koniecznością ich odbywania na podstawie nowego programu studiów, albowiem zgodnie z § 9 Regulaminu studiów [...] "Studia odbywa się na podstawie programu kształcenia danych studiów, obowiązującym w roku akademickim, w którym student rozpoczął naukę". Stosownie do § 56 ust. 2 Regulaminu studiów [...] w decyzji o wznowieniu studiów organ określa rok studiów, na który student zostaje przyjęty oraz może określić dodatkowe warunki wznowienia. Organ wskazał, że dokonując ponownego rozpoznania odwołania od decyzji Dziekana z dnia [...] września 2017 r., uzupełnił materiał dowodowy o dokumenty obrazujące dotychczasowe postępy w nauce oraz przeprowadził dogłębną analizę dotychczasowych osiągnięć skarżącego. Czynności wyjaśniające oraz zebrany materiał dowodowy wskazują jednoznacznie jaki jest obowiązujący program studiów, jakie przedmioty w ramach tego programu zostały przez Pana J. L. zdane i zaliczone oraz jakie przedmioty pozostały do zaliczenia i zdania przed dopuszczeniem do egzaminu magisterskiego. Odnosząc się do twierdzeń przedstawionych w uzasadnieniu odwołania związanych z zapisami Karty praw studenta, a w szczególności jej punktu 5 odnoszącego się do umów cywilnoprawnych zawieranych ze studentami organ wskazał, że dokument ten nie stanowi przepisów prawa powszechnie obowiązującego albowiem Karta Praw Studenta to jedynie zbiór podstawowych zasad, które chronią interesy studentów, opublikowanych na stronach Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Nadto należy wskazać, że przywołany zapis tych zasad nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, albowiem skargą odwołującego się objęte są działania uczelni w sferze administracyjno-prawnej, a nie cywilno-prawnej. Zdaniem organy, brak jest także jakichkolwiek podstaw do zastosowania w przedmiotowej sprawie przepisu art. 257 ust. 4 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym, albowiem dotyczy on studiów na kierunkach które ze studiów jednolitych magisterskich zostały przekształcone w studia pierwszego i drugiego stopnia, co w przypadku studiów na kierunku prawo nie miało miejsca - studia te nadal są jednolitymi studiami magisterskimi. Rozpatrując przedmiotowe odwołanie, organ II instancji nie stwierdził zaistnienia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji, określonych w art. 156 k.p.a. W szczególności decyzja Dziekana Wydziału Prawa i Administracji z dnia [...] września 2017 r. nie została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości; nie została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; nie została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; nie była niewykonalna w dniu jej wydania; w razie jej wykonania nie wywołałaby czynu zagrożonego karą; nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa. Wobec uwzględnienia odwołania skarżącego, organ odstąpił od odnoszenia się do zarzutów dotyczących wadliwości proceduralnej i materialnoprawnej decyzji Dziekana Wydziału Prawa i Administracji [...]. P. twierdzenia podnoszone przez odwołującego się w odwołaniu i w pismach uzupełniających odwołanie pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie podjęte w sprawie. Skarżący, pismem z dnia [...] listopada 2019 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wydaną w sprawie decyzję, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego oraz błąd w ustaleniach faktycznych i prawnych przyjętych za podstawę decyzji. Skarżący wniósł o uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji oraz o ponowne rozpoznanie sprawy. Pismem z dnia [...] grudnia 2019 r., złożonym w odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności, wyjaśnić należy, że rozpoznawana sprawa była już przedmiotem kontroli Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia z dnia 14 listopada 2018 r., sygn. akt: II SA/Po 445/18 uchylił uprzednio wydaną w sprawie decyzję w przedmiocie wznowienia studiów. Zdaniem Sądu, wydana wówczas decyzja była nieweryfikowalna. Organ, w ponownie prowadzonym postępowaniu winien był więc uzupełnić materiał dowodowy o dokumenty obrazujące postępy J. L. jako studenta (pozwalające ustalić, jakie przedmioty zaliczył i w jakiej formie), włączyć do akt obowiązującego programu studiów oraz wreszcie i wskazać zakres różnic programowych. Organ zrealizował skierowane do niego wytyczne. Organ uzupełnił materiał dowodowy sprawy o kopię indeksu skarżącego. Nadto, w wydanej obszernej decyzji zawarł szczegółową tabelę obrazującą poszczególne przedmioty, które były objęte programem studiów. Organ wskazał, które z tych przedmiotów skarżący zaliczył od rozpoczęcia studiów na Wydziale w roku 2002. W zakresie natomiast przedmiotów, z których skarżący otrzymał ocenę negatywną, bądź których nie zdawał na II i III roku studiów, organ zobowiązał skarżącego do ich zaliczenia. Stwierdzić więc należy, że wydana decyzja poddaje się kontroli Sądu. Sądowi z urzędu wiadomym jest również, że organ odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania w związku ze złożonym przez niego innym wnioskiem o wznowienie studiów, argumentując że trwa postępowanie zainicjowane wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 r. Sąd, prawomocnym wyrokiem z dnia 30 maja 2019 r., sygn. akt: II SA/Po 446/18 oddalił wniesioną przez skarżącego skargę. Sąd, rozpoznając niniejszą sprawę kierował się przede wszystkim treścią przepisu art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: p.p.s.a). Zgodnie z powyższym przepisem, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (§ 1). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dostrzegł podstaw do stwierdzenia nieważności wydanej decyzji, w związku z czym zobowiązany był badać sprawę jedynie w kierunku korzystnym dla skarżącego. Sąd nie znalazł jednak w sprawie podstaw ku temu by oczekiwać wydania przez Rektora decyzji jeszcze bardziej korzystnej dla skarżącego i bardziej uwzględniającej jego interes. Przede wszystkim, zwrócić należy uwagę, że skarżący został ostatecznie skreślony z listy studentów w 2013 r. Wówczas był studentem IV roku studiów. W wydanej decyzji, organ wznowił skarżącego na ten sam rok studiów, tj. na IV. Nie sposób jest więc oczekiwać, by mogło zapaść rozstrzygnięcie dla niego korzystniejsze. Ponadto, organ wyjaśnił, że wznowienie na studia wiąże się z koniecznością ich odbywania na podstawie nowego programu studiów, albowiem zgodnie z § 9 Regulaminu studiów [...] "Studia odbywa się na podstawie programu kształcenia danych studiów, obowiązującym w roku akademickim, w którym student rozpoczął naukę". Stosownie zaś do § 10 Regulaminu studiów [...] w przypadku konieczności odbywania studiów na podstawie nowego programu kształcenia, Dziekan może zarządzić obowiązek uzupełnienia zaległości wynikających z różnic w programach studiów. Wobec powyższego, organ zobowiązał skarżącego do zaliczenia niezaliczonych przedmiotów z lat wcześniejszych – z roku II i III studiów, tj. Europejska kultura prawna, Europejskie prawo publiczne – europejska tradycja prawna, Prawo handlowe i Język obcy. Żaden z tych przedmiotów, zgodnie z ustaleniami organu, nie został przez skarżącego zaliczony wcześniej. Nadto, organ nie uznał za celowe nakazywanie skarżącemu zaliczana przedmiotów z roku I. Przyjąć więc należy, że także w tym zakresie, wydanej decyzji nie sposób zarzucić by była dla skarżącego niekorzystna oraz by były podstawy do jej uchylenia. Wniesiona przez skarżącego skarga do Sądu także nie pozwala Sądowi na dokonanie innej oceny zapadłego rozstrzygnięcia. Skarżący nie odnosi się bowiem w złożonej skardze do konkretnych elementów kwestionowanej decyzji. Pismo to zawiera jedynie ogólne uwagi kierowane przez skarżącego także w innych licznych inicjowanych przez niego sprawach. Skarżący nie wyjaśnił, czy nie zgadza się z tym, że wznowiono go na wskazany w decyzji rok studiów, czy też z zakresem przedmiotów jaki zobowiązany został zaliczyć. Jak to natomiast zostało wskazane wyżej Sąd, działając z urzędu, nie dopatrzył się w żadnym z tych zakresów naruszenia prawa. Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez organ art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej: k.p.a.), zgodnie z którym, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W ocenie Sądu, organ wyjaśnił wszelkie istotne elementy stanu faktycznego sprawy, które pozwoliły mu na podjęcie w sprawie rozstrzygnięcia, które nie narusza interesu społecznego ani nie stoi w sprzeczności z interesem skarżącego. W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 77 § 1 k.p.a., gdyż organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Sąd nie dopatrzył się również uzasadnienia dla nieskonkretyzowanego zarzutu naruszenia praw studentów niepełnosprawnych. Organ, jak to już zostało wskazane wyżej, prowadził postępowanie w granicach wyznaczonych uprzednio zapadłym w sprawie rozstrzygnięciem i nie naruszył art. 153 p.p.s.a. ani art. 136 k.p.a. W sprawie nie doszło również do naruszenia zasady dwuinstancyjności. Niezasadne są również zastrzeżenia skarżącego odnosząc się do rozstrzygnięcia o skreśleniu go z listy studentów, gdyż sprawa tego nie dotyczy. Decyzja wydana w sprawie została należycie uzasadniona, zgodnie z wymogami z art. 107 § 3 k.p.a. Organ działał w sprawie z poszanowaniem zasady zaufania z art. 8 § 1 k.p.a., wyjaśniając skarżącemu zasadność podjętego rozstrzygnięcia, zgodnie z art. 11 k.p.a. Organ pozyskał do akt sprawy potrzebne dowody, zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. oraz należycie je ocenił, zgodnie z art. 80 k.p.a. Wydana decyzja nie stoi także w sprzeczności z prawem do nauki, a wręcz przeciwnie, umożliwia skarżącemu wznowienie studiów i to od roku na którym ostatnio odbywał naukę. Stwierdzić należy, że brak jest podstaw uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ wznowił skarżącego na możliwie najwyższy rok studiów. Nadto, zobowiązał skarżącego do zaliczenia przedmiotów, których nie zaliczył wcześniej. Sąd nie dopatrzył się więc w sprawie podstaw do tego by uznać, że decyzja ta jest wadliwa. Także skarżący nie naprowadził Sądu na przyczyny, dla których decyzję tę zakwestionował wniesioną skargą. Ustalone przez organ wyniki w nauce osiągnięte uprzednio przez skarżącego nie zostały przez niego zakwestionowane, Sąd nie ma również żadnych podstaw by nie dawać wiary tym ustaleniom. Sąd, działając więc zgodnie z art. 134 § 2 p.p.s.a., rozstrzygając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił wniesioną skargę.