II SA/Op 80/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej (Oddział Gminny Zarząd Gminy S.) od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 11 stycznia 2023 r., nr SKO.40.2032.2022.oś w przedmiocie usunięcia odpadów postanawia odrzucić sprzeciw.

Pismem z dnia 7 lutego 2023 r. Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej (Oddział Gminny Zarząd Gminy S.), zwany dalej także Stowarzyszeniem, wniósł - działając przez pełnomocnika radcę prawnego B. D. - sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 11 stycznia 2023 r., nr SKO.40.2032.2022.oś, uchylającej decyzję Wójta Gminy S. z dnia 30 maja 2022 r., nr RI.6220.03.2020, w przedmiocie nakazania A. Z. - jako właścicielowi i posiadaczowi odpadów na działce nr a, obręb S.1, gmina S. - usunięcie odpadów zgromadzonych na tej działce, a także określającej termin wykonania ww. obowiązku na 31 grudnia 2022 r., oraz określającej rodzaj odpadów i sposób ich usunięcia wraz z obowiązkiem powiadomienia Wójta Gminy S. o wykonaniu tego obowiązku, oraz przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W sprzeciwie Stowarzyszenie zawarło wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz domagało się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Wskazało na naruszenie przez Kolegium szeregu przepisów prawa procesowego oraz prawa materialnego, zarzucając m.in., że organ odwoławczy błędnie ustalił stan faktyczny sprawy i wadliwie uznał, że to Wójt Gminy S., a nie Starosta B. był organem właściwym do prowadzenia postępowania, a także podnosząc, że nie zapewniono Stowarzyszeniu czynnego udziału w sprawie, choć posiada ono interes prawny w prawidłowym prowadzeniu przedmiotowego postępowania. Wedle Stowarzyszenia w odniesieniu do przedmiotowych odpadów istnieje sytuacja zagrożenia pożarowego oraz dla zdrowia i życia, zaś ochrona przeciwpożarowa i zagrożenia związane z odpadami mają ścisły związek z zadaniami Stowarzyszenia określonymi w statucie. W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jego odrzucenie. Wyjaśniło, że skarżące Stowarzyszenie nie jest stroną przedmiotowego postępowania administracyjnego i nie przysługuje mu status strony postępowania sądowego. Zaskarżona decyzja nie dotyczy bowiem interesu prawnego lub obowiązku wskazanej organizacji społecznej. Ponadto Stowarzyszenie nie brało udziału w postępowaniu w trybie art. 31 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 - dop. Sądu), zwanej dalej K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Sprzeciw podlegał odrzuceniu. Przed przystąpieniem do rozpoznania sprzeciwu sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności jego dopuszczalność. Zgodnie z art. 64b § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej P.p.s.a., do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Stosownie zaś do art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1-5a tego przepisu. Natomiast jednym z warunków dopuszczalności sprzeciwu jest jego wniesienie przez uprawniony podmiot. W myśl bowiem art. 50 P.p.s.a. w zw. z art. 64b § 1 P.p.s.a. sprzeciw może wnieść każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała ona udział w postępowaniu administracyjnym (§ 1 art. 50 P.p.s.a.), a także inny podmiot, któremu ustawy przyznają takie prawo (§ 2 art. 50 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie należało ustalić w pierwszym rzędzie, czy skarżące Stowarzyszenie, które zaliczyć trzeba do organizacji społecznych, posiada legitymację skargową w świetle przywołanego wyżej art. 50 § 1 P.p.s.a. Stosownie do tej regulacji warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi (sprzeciwu) przez organizację społeczną jest m.in. uprzedni jej udział w postępowaniu administracyjnym. Musi to być zatem organizacja społeczna, która zgłosiła żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, i żądanie to zostało przez organ administracji uznane za uzasadnione, skutkiem czego - z mocy postanowienia organu - uczestniczyła ona w postępowaniu administracyjnym na prawach strony. Tymczasem w postępowaniu administracyjnym zakończonym kwestionowaną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 11 stycznia 2023 r. Stowarzyszenie wnoszące sprzeciw nie brało udziału na prawach strony, nie wskazało także, by złożyło wniosek do organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie administracyjne, tj. Wójta Gminy S., o dopuszczenie do udziału w sprawie dotyczącej usunięcia odpadów przez A. Z. W aktach administracyjnych brak jest postanowienia o dopuszczeniu organizacji do udziału w tym postępowaniu na prawach strony. Skoro zatem Stowarzyszenie nie brało udziału w ww. postępowaniu administracyjnym na prawach strony, to już tylko z tego powodu nie było uprawnione do wniesienia sprzeciwu od decyzji Kolegium z dnia 11 stycznia 2023 r. W tych okolicznościach bez znaczenia pozostaje argument Stowarzyszenia, że z uwagi na zagrożenie odpadami przedmiot postępowania zakończonego wskazaną decyzją ma ścisły związek z jego zadaniami statutowymi. Organizacja społeczna jest bowiem uprawniona do wniesienia skargi (sprzeciwu) w sprawach innych podmiotów wyłącznie w przypadku, gdy łącznie spełnione są dwa warunki. Po pierwsze, sprawa sądowoadministracyjna mieści się w zakresie jej statutowej działalności, i po drugie, organizacja brała udział w postępowaniu administracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 2376/11, dostępne na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Natomiast niespełnienie chociażby jednego z podanych warunków powoduje, że organizacja społeczna nie posiada legitymacji skargowej. Odnotować również trzeba, że legitymacja procesowa Stowarzyszenia do wniesienia sprzeciwu w niniejszej sprawie nie wynika z regulacji szczególnych. W tym stanie rzeczy Sąd odrzucił sprzeciw na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64b § 1 P.p.s.a. Dodatkowo wyjaśnić przyjdzie, iż wobec odrzucenia sprzeciwu z powodu braku legitymacji skargowej do jego wniesienia nie mógł być rozpatrywany wniosek Stowarzyszenia o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Niemniej wskazać należy, że decyzje kasacyjne ze swojej natury nie są uznawane za podlegające wykonaniu.