II SA/Op 540/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka-Sinicka po rozpoznaniu w dniu 14 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 13 września 2017 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej postanawia: 1. umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi i opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, 2. zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 9 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Op 540/17 i zwolnić skarżącego od obowiązku uiszczenia połowy wpisu od skargi kasacyjnej, 3. w pozostałym zakresie, oddalić wniosek.

Postanowieniem z dnia 9 lutego 2018 r., starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu – na skutek wniosku skarżącego J. K. z dnia 11 października 2017 r. o zwolnienie od kosztów w całości, w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 13 września 2017 r., nr [...], zwolnił skarżącego od wpisu od skargi, a w pozostałym zakresie – wniosek oddalił. Podstawą wydania ww. rozstrzygnięcia stanowił wniosek złożony na urzędowym formularzu, w którym skarżący oświadczył, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i pełnoletnią córką. Źródłami dochodu tego gospodarstwa są emerytury małżonków, w łącznej wysokości 2.248 zł. Zobowiązania i stałe wydatki miesięczne rodziny to: opłaty lokalowe łącznie – 933 zł (uśrednione w stosunku miesięcznym); wydatki na lekarstwa – 350 zł; zakup benzyny i koszty dojazdu córki na studia – 185 zł, wydatki na lekarstwa – 350 zł. Dodatkowo, w odpowiedzi na wezwanie referendarza skarżący w piśmie z dnia 20 stycznia 2018 r. oświadczył, że nie korzysta z pomocy społecznej, ani wsparcia osób trzecich. Do akt sprawy dołączył: zaświadczenie o posiadaniu przez córkę skarżącego statusu studentki oraz mieszkanki akademika (koszt opłaty za akademik – 390 zł za miesiąc); zaświadczenie o pobraniu przez córkę skarżącego w okresie od dnia 1 października 2017 r. do dnia 16 stycznia 2018 r. – kwoty w wysokości 2.832 zł z tytułu przyznanych stypendiów socjalnych; zaświadczenie o pobieraniu przez ww. córkę nauki w policealnej szkole; rachunki opłat z tytułu utrzymania mieszkania, samochodu marki [...] – 1999 r. oraz kopię jego dowodu rejestracyjnego, a także wyciągi z rachunków bankowych członków rodziny. Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę J. K. Następnie, na skutek stosownego wniosku, doręczono pełnomocnikowi skarżącego odpis wyroku wraz z uzasadnieniem. Z tego tytułu skarżący uiścił w dniu 18 lipca 2018 r., opłatę kancelaryjną w wysokości 100 zł (por. wyciąg bankowy, k-85 akt sądowych). Kolejnym wnioskiem z dnia 25 sierpnia 2018 r. skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Uzasadniając wniosek wskazał, że jego rodzina w osobach skarżącego, małżonki i ich córki, uzyskuje łączny dochód w wysokości 2.310 zł, a źródłami dochodu członków rodziny są emerytury małżonków. Córka skarżącego nie uzyskuje natomiast żadnego dochodu. Zobowiązania i stałe wydatki, skarżący określił na kwotę łączną ok. 1.601 zł, a składają się na nie opłaty za media lokalowe w przeliczeniu miesięcznym, koszty zakupu lekarstw i benzyny, a także wydatki córki z tytułu dojazdu na studia. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: W pierwszej kolejności określić należy zakres przedmiotowy wniosku, podlegający rozpoznaniu przez referendarza. Przypomnieć bowiem należy, że skarżący wniósł o całkowite zwolnienie od kosztów, choć w toczącym się postępowaniu sądowym, zaistniały okoliczności ograniczające możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku w żądanym przez skarżącego zakresie. Po pierwsze, postanowieniem z dnia 9 lutego 2018 r. J. K. został zwolniony od uiszczenia wpisu od skargi. Zgodnie natomiast z art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Skoro skarżący został zwolniony od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, to postępowanie z jego wniosku w tym zakresie jest zbędne. Uwagi powyższe odnoszą się także do kolejnej opłaty sądowej, której obowiązek uiszczenia pojawił się w tym procesie, a mianowicie o opłatę kancelaryjną za odpis zapadłego w sprawie wyroku wraz z uzasadnieniem. Z akt sprawy wynika, że w dniu 18 lipca 2018 r. opłata taka została uiszczona przez skarżącego. Reasumując powyższe, skarżącemu przyznano już prawo pomocy w zakresie wpisu od skargi, a strona skarżąca samodzielnie uiściła opłatę kancelaryjną za odpis wyroku z uzasadnieniem, wobec czego rozpoznanie kolejnego wniosku J. K. w wymienionym zakresie, uznać należało za zbędne i umorzyć postępowanie na zasadzie art. 249a P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. O umorzeniu postępowania w opisanym zakresie, referendarz orzekł zatem jak w punkcie pierwszym sentencji. Jak wskazano wyżej, żądanie skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości było już przedmiotem oceny poprzednio wniesionego wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 11 października 2017 r., zakończonego postanowieniem referendarza sądowego z dnia 9 lutego 2018 r. W przywołanym orzeczeniu referendarz szczegółowo odniósł się do możliwości poniesienia przez skarżącego wszystkich kosztów sądowych wymaganych w całym procesie, w odniesieniu do istniejącej sytuacji materialno-bytowej wnioskującego. Referendarz dokonał zatem oceny kosztów utrzymania koniecznego strony w stosunku do jej stanu majątkowego i w stosunku do kosztów sądowych, jakie są wymagane od strony na podstawie przepisów prawa. W tym celu referendarz w pierwszej kolejności przedstawił wszystkie możliwe opłaty jakie skarżący jest zobligowany uiścić w niniejszym procesie sądowym, a także przeprowadził analizę podanych we wniosku okoliczności w kontekście przepisów art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., stanowiących przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Skutkiem powyższego, referendarz postanowił o zwolnieniu skarżącego jedynie z części kosztów sądowych (wpisu od skargi), uznając tym samym, że skarżący posiada realną możliwość poniesienia pozostałych kosztów sądowych. Referendarz zwrócił przy tym uwagę na fakt, że rodzina skarżącego posiada stałe źródło dochodu miesięcznego w wysokości 2.960 zł netto. Uznając oświadczenie skarżącego za wiarygodne, referendarz uznał, że uśrednione wydatki rodziny związane z koniecznym utrzymaniem mieszkania kształtują się na poziomie ok. 532 zł. Wskazał, że dodatkowo rodzina ponosi inne wydatki związane z edukacją córki, zakupem lekarstw, utrzymaniem samochodu, a które to wydatki kształtują się na poziomie ok. 890 zł. Po porównaniu wartości poszczególnych kwot związanych z uzyskiwanym dochodem i wykazanymi kosztami niezbędnego utrzymania jawi się wniosek, że skarżącemu i jego bliskim pozostaje wolna kwota w wysokości ok. 1.530 zł, którą przeznaczają na inne niezbędne wydatki (wyżywienie, zakup środków czystości, itp.) i którą mogą przeznaczyć na dodatkowy cel, w tym na koszty sądowe (chociażby w określonym zakresie). Z akt sprawy wynika ponadto, że wobec małżonków nie toczy się postępowanie windykacyjne, komornicze, czy że posiadają zobowiązania naruszające ich płynność finansową. Podkreślić przy tym trzeba, że podejmując rozstrzygnięcie o przyznaniu skarżącemu takiej, a nie innej formy pomocy, referendarz kierował się okolicznością, że zwolnienie skarżącego od opłaty wymaganej na wstępie postępowania, umożliwi powzięcie działań zmierzających do zgromadzenia środków finansowych na pokrycie kosztów i wydatków w dalszej części postępowania. Ustalenia w tym względzie pozostają aktualne na etapie rozpoznawania niniejszego wniosku. Nie można jednak tracić z pola widzenia faktu, że rodzina skarżącego obecnie uzyskuje mniejszy dochód, w to w wysokości ok. 2.310,20 zł, przy ponoszonych wydatkach 1.601 zł. Z aktualnego wniosku wynika także, że córka skarżącego obecnie nie pobiera stypendium. Mając na względzie wyżej przedstawione okoliczności sprawy, referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a w związku z art. 246 § 1 pkt 2 uznał o konieczności zwolnienia skarżącego od połowy wpisu od skargi kasacyjnej, co orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. Jednocześnie postanowił o odmowie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie wniosku, co orzekł jak w punkcie trzecim sentencji. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 165 P.p.s.a., referendarz orzekł jak w sentencji.