II SA/Op 531/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjny w Opolu Anna Misiak-Janik po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata A. H. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi Ł. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: 1) przyznać adwokatowi A. H. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w kwocie 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zawierającej podatek od towarów i usług, w kwocie 55, 20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), 2) odmówić przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 3 lutego 2017 r. przyznano stronie adwokata z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacka w Opolu wyznaczyła pełnomocnikiem z urzędu – adwokata A. H. Adwokat z urzędu złożył w dniu 17 marca 2017 r. pismo procesowe podtrzymujące skargę, złożył w nim wniosek o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały pokryte części, ani w całości. Pełnomocnik brał udział w rozprawie w dniu 13 kwietnia 2017 r., podtrzymał wówczas wnioski i zarzuty zawarte w skardze. Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2017 r., wydanym na rozprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę. Wyrok wraz z uzasadnieniem na piśmie został doręczony pełnomocnikowi, na jego wniosek, w dniu 22 maja 2017 r. Pełnomocnik w dniu 13 lipca 2017 r. złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku wraz z jej odpisem dla strony. Oświadczył jednocześnie, że w rozmowie telefonicznej ze skarżącym ustalił, iż nie jest on zainteresowany składaniem skargi kasacyjnej. Na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia 17 lipca 2017 r. odnotowano, że opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej została przez adwokata sporządzona po upływie terminu, o którym mowa w art. 177 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. i doręczona skarżącemu z taką informacją w dniu 31 lipca 2017 r. Zarządzaniem z dnia 28 sierpnia 2017 r. sędzia sprawozdawca stwierdził, że przedmiotowa opinia nie została sporządzona przez pełnomocnika z zachowaniem zasad należytej staranności z uwagi na uchybienie terminu. Wyznaczony z urzędu adwokat ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz do zwrotu niezbędnych wydatków na podstawie art. 250 P.p.s.a. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, ponoszone przez Skarb Państwa, obejmują zgodnie z § 2 pkt 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801) – zwanego dalej "rozporządzeniem", opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz niezbędne udokumentowane wydatki adwokata. Powołane rozporządzenie obecnie już nieobowiązuje, zostało zastąpione z dniem 2 listopada 2016 r., przez nowe rozporządzenie z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1714), ale na mocy § 22 nowego rozporządzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. W tej sytuacji, ponieważ sprawa została wszczęta przed dniem 2 listopada 2016 r., bowiem skarga wpłynęła do organu w dniu 22 września 2016 r. (data nadania przesyłki), do postępowania przed Sądem w I instancji, czyli do czasu wydania wyroku z dnia 13 kwietnia 2017 r. stosuje się przepisy rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. Według do § 4 ust. 1 rozporządzenia, opłatę ustala się w wysokości, co najmniej ½ opłaty maksymalnej określonej w jego rozdziałach 2-4. Stosownie natomiast do ust. 2 tego przepisu, ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w przywołanym ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. Mając na uwadze treść przywołanych wyżej unormowań, referendarz sądowy ocenił działanie pełnomocnika strony z uwzględnieniem kryteriów wskazanych w cytowanym § 4 ust. 2 rozporządzenia i przyznał mu zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w kwocie 295, 20 zł, na którą składa się: - opłata 240 zł za prowadzenie sprawy w I instancji w postępowaniu przed sądem administracyjnym, przyznana na podstawie § 4 ust. 1 w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia, jako ½ opłaty maksymalnej, - podatek od towarów i usług wynoszący 55,20 zł, doliczony na podstawie § 4 ust. 3 rozporządzenia według aktualnej stawki 23 %. Referendarz sądowy przyznając pełnomocnikowi, koszty udzielonej przez niego pomocy prawnej z urzędu, uznał, że należy je przyznać w wysokości połowy stawek maksymalnych. Odnośnie natomiast kosztów nieopłaconej pomocy prawnej polegającej na sporządzeniu przez pełnomocnika z urzędu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku, to zarządzeniem z dnia 28 sierpnia 2017 r. stwierdzono, że przedmiotowa opinia nie została sporządzona przez pełnomocnika z zachowaniem zasad należytej staranności z uwagi na uchybienie terminu, o którym mowa w art. 177 § 4 P.p.s.a. W niniejszej sprawie kwestię kosztów nieopłaconej pomocy prawnej za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej reguluje ww. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 16 czerwca 2010 r., II FZ 143/10 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że pomimo literalnej wykładni art. 250 P.p.s.a. przepis ten nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Wynagrodzenie może być przyznane jedynie za pomoc prawną, która była świadczona w sposób profesjonalny. Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie zajął stanowisko, że czynności pełnomocnika ustanowionego z urzędu, które są sprzeczne z zasadami profesjonalizmu nie uzasadniają przyznania mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (zob. postanowienia SN z dnia 12 lutego 1999 r., II CKN 341/98, publ. OSNC 1999/6/123, Lex nr 36282 oraz z dnia 18 marca 1999 r., I CKN 1046/97, publ. OSNC 1999/10/178, Lex nr 36293). Pogląd ten podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 października 2014 r., I FZ 321/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie może budzić wątpliwości, że do podstawowych zasad staranności i profesjonalizmu należy zaliczyć terminowość podejmowanych przez zawodowego pełnomocnika czynności procesowych. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, referendarz sądowy uznał, że niezasadne jest przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia za opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2017 r., gdyż świadczył on usługi prawne w sposób nieprofesjonalny. Pełnomocnik nie dochował należytej staranności wymaganej dla tego rodzaju czynności, gdyż przedmiotowa opinia została wniesiona do sądu z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 177 § 4 P.p.s.a., co stwierdzono w zarządzeniu Sędziego z dnia 28 sierpnia 2017 r. W myśl tego przepisu, jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 P.p.s.a. nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony, a sąd doręcza ją stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnego dla adwokata ustanowionego w ramach prawa pomocy po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (art. 177 § 3 P.p.s.a.). Z przywołanych regulacji wynika, że pełnomocnik z urzędu był w niniejszej zobowiązany do sporządzenia i złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, czyli w terminie 30 dni od dnia doręczenia mu wyroku wraz z uzasadnieniem na piśmie. W niniejszej sprawie pełnomocnik otrzymał wyrok wraz z uzasadnieniem na piśmie w dniu 22 maja 2017 r. Tym samym opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku powinien był złożyć do dnia 21 czerwca 2017 r. Tymczasem pełnomocnik sporządził i wniósł opinię dopiero w dniu 13 lipca 2017 r. Z tych wszystkich względów referendarz sądowy, na mocy art. 250 § 1 w związku z art. 258 §1 i 2 pkt 8 P.p.s.a.