II SA/Op 464/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi A. T. na decyzję Kierownika Centrum Integracji Społecznej w Nysie z dnia 9 sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zaprzestania realizacji indywidualnego programu zatrudnienia socjalnego postanawia: 1. umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. oddalić wniosek w zakresie ustanowienia pełnomocnika.

A. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o przyznanie prawa pomocy, w sprawie ze skargi A. T. na decyzję Kierownika Centrum Integracji Społecznej w Nysie z dnia 9 sierpnia 2017 r., nr [...]. Wobec powyższego, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 25 września 2017 r., wezwał skarżącego do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie w tym zakresie, zostało doręczone skarżącemu w dniu 2 października 2017 r. (por. potwierdzenie odbioru, k-53 akt sądowych), a następnie za pośrednictwem poczty w dniu 3 października 2017 r. (data stempla na kopercie, por. k -56 akt sądowych), skarżący przesłał do tut. Sądu wypełniony formularz wniosku. We wniosku, skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, bądź adwokata. Uzasadniając wniosek wskazał na bezpodstawne zwolnienie z A, a oświadczając o stanie rodzinnym i dochodach podał, że tworzy samodzielnie gospodarstwo domowe, mieszka w lokalu o powierzchni [...] m², a także nie uzyskuje żadnych dochodów, ani nie posiada żadnych składników majątkowych. Skarżący podał także, że ponosi stałe zobowiązania w wysokości ok. 80 zł z tytułu opłat mieszkaniowych, a to: za dostarczaną wodę (30 zł) i za energię elektryczną – 50 zł. Na skutek zarządzenia referendarza z dnia 16 października 2017 r., wezwano skarżącego do przedłożenia wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy, do złożenia oświadczenia czy wnioskodawca korzysta z pomocy społecznej, bądź osób trzecich, jeżeli tak – zobligowano do wskazania rodzaju świadczonej pomocy i jej wysokości (w przypadku pomocy finansowej). Zobowiązano także do udokumentowania miesięcznego utrzymania mieszkania wnioskodawcy, przedłożenia specyfikacji ponoszonych kosztów utrzymania siebie oraz do wskazania źródeł utrzymania skarżącego i wykazanych kosztów utrzymania mieszkania (tj. 30 zł woda i prąd – 50 zł). Pouczono jednocześnie skarżącego, że niewykonanie wezwania w wyznaczonym terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jej odmową. Wezwanie o wskazanej wyżej treści zostało doręczone skarżącemu osobiście w dniu 24 października 2017 r., co potwierdza jego podpis na pocztowym druku odbioru przesyłki (por. k-59 akt sądowych). Do dnia wydania niniejszego postanowienia, skarżący nie odniósł się do wezwania. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zważono, co następuje: W przywołanej wyżej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przewidziano instytucję prawa pomocy. Polega ona na możliwości udzielenia pomocy w zakresie częściowym w formie zwolnienia od kosztów sądowych, w całości lub części, bądź na ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, a także orzeczeniu o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym, a zatem obejmującym obydwie wyżej podane formy. Przesłanki formalno-materialne warunkujące udzielenie stronie pomocy przez sąd administracyjny, określone zostały w przepisach Rozdziału 3 Oddział 2 P.p.s.a. pn. "Prawo pomocy". Ustawodawca postanowił bowiem, że prawo pomocy może być przyznane stronie, która złoży wniosek na urzędowym formularzu, a ponadto wykaże, stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (jeżeli domaga się o pomoc w zakresie całkowitym), bądź że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (jeżeli jej wolą jest uzyskanie pomocy w zakresie częściowym). Celem złożonego przez A. T. wniosku, jest uzyskanie pomocy w sprawie dotyczącej skargi na decyzję o zaprzestaniu realizacji indywidualnego programu zatrudnienia socjalnego. Przedmiot skargi skutkuje tym, że skarżący jest zwolniony od uiszczania kosztów sądowych w sprawie, na zasadzie art. 239 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., zgodnie z którym strona skarżąca działanie lub bezczynność organu, a także przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej, jest zwolniona od uiszczania kosztów sądowych. Wniosek A. T. w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych jest zatem bezprzedmiotowy, a postępowanie wszczęte w jego zakresie należało umorzyć, co referendarz orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. Podstawę takiego rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 249a P.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., w myśl których, referendarz sądowy wydaje na posiedzeniu niejawnym postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli stało się ono zbędne. Z powyższych względów, referendarz ograniczył się jedynie do merytorycznego rozpoznania wniosku w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, czyli rozważenia udzielenia pomocy w zakresie częściowym. Do rozstrzygnięcia pozostała więc kwestia czy skarżący spełnia przesłankę materialną przyznania pomocy w tym zakresie, wynikającą z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., tzn. czy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowowadministracyjnym poglądem (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I GZ 147/08 i z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 732/08 – obydwa umieszczone na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl), użyte w powołanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że strona powinna przekonać rozpoznających wniosek (sąd bądź referendarza sądowego), że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także jeżeli zajdzie taka potrzeba, przedłożyć na wezwanie wydane w trybie art. 255 P.p.s.a., dodatkowe wyjaśnienia czy dokumenty, potwierdzające wykazywane we wniosku okoliczności. Podkreślić należy, że strona posiada w tym zakresie inicjatywę dowodową, a rozpoznający wniosek na podstawie przedstawionych przez nią dowodów, dokonuje oceny czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W niniejszej sprawie informacje zawarte we wniosku, złożonym na urzędowym formularzu PPF, były niepełne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, bowiem przedstawione dane zawierały niewystarczające informacje na temat płynności finansowej skarżącego. Wątpliwości pojawiły się w zakresie pokrycia zobowiązań tego gospodarstwa, a w szczególności kosztów utrzymania mieszkania (ok. 80 zł miesięcznie), jak i samego wnioskodawcy, wobec jego oświadczenia o braku uzyskiwania jakiegokolwiek dochodu. Przedstawiona kwestia wymagała zatem wyjaśnienia, bowiem trudno zrozumieć, w jaki sposób skarżący może funkcjonować, w tym ponosić koszty utrzymania mieszkania, bez uzyskiwania jakichkolwiek dochodów, nie korzystając przy tym z pomocy materialnej (np. w ramach świadczeń z pomocy społecznej, czy osób trzecich). W tych okolicznościach sprawy, wnioskodawca jako osoba pragnąca skorzystać z prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej oraz członków jej rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności (por.: postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt I OZ 86/13, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Niewykonanie wezwania do przedłożenia stosownych wyjaśnień i dokumentów źródłowych nie pozwala uwzględnić wniosku, bowiem pozostawia bez odpowiedzi wszystkie pytania, które w wezwaniu postawiono, a które w sposób istotny odnoszą się do sytuacji materialnej wnioskodawcy. Tym samym wnioskodawca nie wykazał, że przysługuje mu prawo do pomocy sądowej. Mając na względzie powyższe okoliczności sprawy, referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 w związku z art. 255 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., oddalił wniosek o ustanowienie pełnomocnika, co orzekł jak w punkcie drugim sentencji.