II SA/Op 336/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku energetycznego postanawia: 1) umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2) ustanowić J. M. radcę prawnego.

J. M. wnioskiem z dnia 5 lipca 2017 r., złożonym na urzędowym formularzu, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z formularza wniosku wynika, że wnioskodawczyni domaga się przyznania prawa pomocy w związku ze złożoną skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 maja 2017 r., [...]. Opisana skarga wraz z wnioskiem o prawo pomocy i aktami administracyjnymi sprawy, wpłynęła do tut. Sądu w dniu 26 lipca 2017 r. Uzasadniając żądanie przyznania prawa pomocy wnioskodawczyni podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, mieszka w mieszkaniu socjalnym o powierzchni [...] m² i utrzymuje się ze specjalnego zasiłku opiekuńczego i zasiłku okresowego w łącznej wysokości 577 zł miesięcznie. Oświadczyła także, że na dzień składania wniosku zalega z opłatami czynszowymi i energia elektryczną; nie wykazała ponadto żadnych dodatkowych źródeł dochodu, ani składników majątkowych, będących w jej posiadaniu. Skarżąca nie wskazała konkretnej wysokości ponoszonych wydatków na utrzymanie mieszkania. Z akt innej ze spraw toczących się przed tut. Sądem, w której J. M. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy (o sygn. II SO/Op 12/16), wnioskodawczyni uściśliła jednakże ponoszone wydatki miesięczne, na które składają się: czynsz mieszkaniowy – 70,61 zł (wykazano nieuiszczoną niedopłatę z tytułu zużycia wody w wysokości 105 zł), opłata z tytułu energii elektrycznej – 25 zł, opłata za telefon – 39,99 zł, koszty zakupu lekarstw – 30 zł. Wnioskodawczyni oświadczyła także, że zalega z opłatami czynszowymi na kwotę 200 zł i za energię elektryczną na kwotę 380 zł. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Stosownie do art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy po spełnieniu określonych przesłanek warunkujących przyznanie jej tego prawa. Wśród przesłanek tych wyróżnić należy tzw. przesłanki formalne oraz przesłanki materialne, zawarte w 246 P.p.s.a. Do przesłanek formalnych zalicza się złożenie wniosku na urzędowym formularzu i wypełnienie go według zasad określonych w pouczeniu. W niniejszym postępowaniu J. M. złożyła wniosek na wymaganym urzędowym formularzu, tym samym wnioskodawczyni spełniła wymóg formalny określony w art. 252 § 2 P.p.s.a. Przedmiotem skargi J. M. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu dotycząca dodatku energetycznego, czyli świadczenia przyznawanego tzw. odbiorcy wrażliwemu, którym zgodnie z art. 5c w zw. z art. 3 pkt 13c ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2017 r., poz. 220 ze zm.), jest osoba jakiej przyznano dodatek mieszkaniowy w rozumieniu art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2017 r., poz. 180). Wobec tego, wnioskodawczyni jest zwolniona od uiszczania kosztów sądowych w sprawie na zasadzie art. 239 § 1 pkt 1 lit. h P.p.s.a., zgodnie z którym strona skarżąca działanie lub bezczynność organu, a także przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu dodatków mieszkaniowych nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Ustalenia te, potwierdza niejako zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 27 lipca 2017 r., z którego wynika, że w niniejszej sprawie wnioskodawczyni jest zwolniona od kosztów sądowych na podstawie przywołanego art. 239 § 1 pkt 1 lit h P.p.s.a. W tych okolicznościach sprawy, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy, a postępowanie wszczęte w jego zakresie należało umorzyć, co referendarz orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. Podstawę takiego rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 249a P.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., w myśl których, referendarz sądowy wydaje na posiedzeniu niejawnym postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli stało się ono zbędne. Z powyższych względów, referendarz ograniczył się jedynie do rozpoznania wniosku w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Do rozstrzygnięcia pozostała więc kwestia czy wnioskodawczyni spełnia przesłankę materialną przyznania pomocy w zakresie częściowym, wynikającą z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., tzn. czy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uwzględniając powyższe regulacje, referendarz sądowy dokonał oceny sytuacji bytowej wnioskodawczyni i uznał, że wysokość miesięcznego dochodu w stosunku do kosztów miesięcznego utrzymania, a także wykazana sytuacja majątkowa wnioskodawczyni, charakteryzująca się brakiem majątku nieruchomego, oszczędności, czy cennych ruchomości, a także fakt utrzymywania się jedynie ze świadczeń z pomocy społecznej, nie dają podstaw wnioskodawczyni do wygospodarowania środków na pokrycie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Wobec tego, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie radcy prawnego, jest zasadne. O powyższym, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie drugim sentencji. Odnosząc się do prośby o wstrzymanie biegu terminu do czasu ustanowienia pełnomocnika z urzędu, zawartej w uzasadnieniu formularza, wskazać należy natomiast, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wszczyna postępowanie incydentalne, o charakterze pomocniczym (wpadkowym), mające na celu wydanie orzeczenia co do udzielenia, bądź odmowy udzielenia stronie pomocy od Skarbu Państwa, w dochodzeniu swoich praw przed sądem. Rozstrzygnięcie wydane w wyniku rozpoznania tego wniosku, zapada po rozpatrzeniu przesłanek materialnych, określonych w przywoływanym art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym na podstawie informacji zawartych w formularzu wniosku i jego uzasadnieniu. Sąd (referendarz sądowy) rozpoznając tego typu wniosek, jest zobowiązany natomiast ograniczyć się merytorycznie do zakresu wniosku, nie wykraczając poza ramy przedmiotowe tego postępowania incydentalnego i rozpoznawać kwestie przynależne do innego typu postępowania wpadkowego lub do postępowania głównego (por. postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 636/10, CBOiSA). Referendarz uznał więc, że prośba o: "wstrzymanie biegu terminu" wyrażona w formularzu wniosku, nie wpływa na rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy, albowiem nie wnosi nowych okoliczności do sprawy, mających wpływ na ocenę sytuacji materialnej wnioskodawczyni. Jedynymi przesłankami warunkującymi przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, bądź całkowitym są natomiast przesłanki materialne, określone w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., co do których referendarz wypowiedział się w niniejszym postanowieniu. Zaprezentowany pogląd i przedstawione wywody, zachowują także aktualność w przypadku pozostałych żądań i postulatów zgłoszonych w formularzu wniosku, a dotyczących zobligowania Gminy [...] i Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] do dostarczenia kompletnych akt sprawy. Wobec powyższego, referendarz orzekł jak w sentencji.