II SA/Op 285/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak-Janik po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia: 1) umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych, 2) ustanowić dla skarżącego adwokata.

D. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wraz ze skargą złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy. W związku z tym został mu przez Sąd przesłany do wypełnienia i odesłania urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący złożył w dniu 22 lipca 2018 r. (data nadania przesyłki) do tut. Sądu na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, to jest poprzez ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że obecnie przebywa w Zakładzie Karnym w [...], jest osobą niepełnosprawną, nie ma żadnego majątku, ani dochodów. Wskazał także, jako osobę z którą wspólnie prowadzi gospodarstwo domowym swoją matkę, która utrzymuje się z zasiłku z opieki społecznej w kwocie 650 zł. Wniosek skarżącego obejmuje swym zakresem żądanie przyznania prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, do których zaliczają się opłaty sądowe i zwrot wydatków, co określa art. 211 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) zwanej dalej "P.p.s.a." i ustanowienie adwokata. Przychodzi w tym miejscu wyjaśnić, że skarżący, co wyjaśniono mu już w piśmie z dnia zawierającym wezwanie do przesłania formularza wniosku PPF, zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., jako strona skarżąca akt wydany w sprawie z zakresu pomocy i opieki społecznej, jest już w sprawie ustawowo zwolniony z kosztów sądowych, a zatem jeśli chce jedynie wnieść o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie to nie musi składać wypełnionego formularza wniosku. Skarżący nie ma zatem obowiązku uiszczania jakichkolwiek kosztów sądowych w tej sprawie. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest, więc bezprzedmiotowy, a postępowanie wszczęte w jego zakresie należało umorzyć, co referendarz orzekł jak w punkcie 1 sentencji. Podstawę takiego rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 249a P.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 P.p.s.a., w myśl, których, referendarz sądowy wydaje na posiedzeniu niejawnym postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli stało się ono zbędne. Wniosek skarżącego o prawo pomocy należało, zatem rozpatrzyć, jak wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy zważył, że możliwość ustanowienia stronie pełnomocnika z urzędu lub zwolnienia jej od kosztów sądowych – w całości lub części, ma na celu zapewnienie osobom ubogim i znajdującym się w trudnej sytuacji bytowej, możliwość dochodzenia swoich interesów przed sądem administracyjnym. Wskazuje na to jednoznacznie przepis art. 246 P.p.s.a., określający wymogi, jakie powinny spełniać osoby otrzymujące tę pomoc. Przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. w pkt 1 stanowi, bowiem, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w pkt 2, że w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego swojego i rodziny. Skarżący obecnie jest osobą pozbawioną wolności i nie wykonuje żadnego zajęcia zarobkowego, mając, zatem na uwadze wykazany przez niego stan materialny, pokazujący, że nie ma on praktycznie żadnych środków finansowych do własnej dyspozycji, z których mógłby opłacić jakiekolwiek koszty postępowania, referendarz sądowy uznał, że spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Powyższej oceny nie zmienia fakt wskazania przez skarżącego, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, ta bowiem jak podał ma jedynie zasiłek z opieki społecznej w kwocie 650 zł, co nie pozwala jej również na wsparcie syna w opłaceniu kosztów pełnomocnika z wyboru. W tym miejscu przychodzi też wyjaśnić, że z uwagi na fakt zwolnienia skarżącego z kosztów sądowych w sprawie już mocy samej ustawy, nie musiał on w ogóle składać w celu uzyskania tego zwolnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ten nie był zatem np. potrzebny do przerwania biegu do uiszczenia opłaty sądowej, gdyż w niniejszej sprawie skarżący takich opłat nie będzie ponosił. W związku z tym nie wyjaśniano, czy skarżący złożył w terminie w administracji zakładu karnego (data wypełnienia wniosku to 16 sierpnia 2018 r.) lub też bez swojej winy spóźnił się o jeden dzień ze złożeniem wniosku (np. uczynił to w dniu, w którym uzyskał przepustkę) o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. Skarżący bowiem odebrał wezwanie do przesłania wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu w dniu 14 sierpnia 2018 r., a odesłał go listem zwykłym, na którym widnieje data stempla pocztowego 22 sierpnia 2018 r., a zatem jeden dzień po terminie, który upływał w dniu 21 sierpnia 2018 r. Uznano to za zbędne, gdyż skarżący w każdej chwili, stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. może złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, dlatego przyjęto jego wniosek do rozpoznania. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono, jak w punkcie 2 sentencji. Orzeczenie w punkcie 1 uzasadnia powołany wyżej art. 249a P.p.s.a.