II SA/Op 197/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 29 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika skarżącej ustanowionego z urzędu radcy prawnego A. T.-C. w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 18 grudnia 2013 r., nr [...], w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: 1) przyznać radcy prawnemu A. T.-C. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej J. M. w kwocie 147,60 zł (słownie: sto czterdzieści siedem złotych sześćdziesiąt groszy) zawierającej podatek od towarów i usług, w kwocie 27,60 zł (słownie: dwadzieścia złoty sześćdziesiąt groszy), 2) zwrócić radcy prawnemu A. T.-C. niezbędne, udokumentowane wydatki w kwocie 12,90 zł (słownie: dwanaście złotych dziewięćdziesiąt groszy).

J. M. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 18 grudnia 2013 r., nr [...], w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. Wyrokiem tut. Sądu z dnia 5 czerwca 2014 r., skarga została oddalona. Postanowieniem z dnia 25 lipca 2014 r. referendarz sądowy przyznał J. M. prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Opolu wyznaczyła do tej funkcji A. T.-C., wykonującą zawód w kancelarii w [...]. Pełnomocnik z urzędu w dniu 9 września 2014 r. (data stempla pocztowego), złożyła opinię prawną o braku podstaw do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 18 grudnia 2013 r., jednocześnie z nią złożyła wniosek o zasądzenie na jej rzecz wynagrodzenia w zakresie nieopłaconych kosztów pomocy prawnej, powiększonych o podatek od towarów i usług oraz poniesionych, udokumentowanych wydatków z tytułu przesyłek do skarżącej, w łącznej kwocie 12,90 zł. We wniosku pełnomocnik zawarła oświadczenie, że koszty pomocy prawnej nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, ponoszone przez Skarb Państwa, obejmują zgodnie z § 15 pkt 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490) – zwanego dalej rozporządzeniem, opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3–4 rozporządzenia i niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. Zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia – stawka minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia kasacji wynosi - 50 % stawki minimalnej określonej w art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. c, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam radca prawny w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Przy przyznawaniu przez Sąd, zgodnie z § 2 ust 1 rozporządzenia, opłaty za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa procesowego, bierze on pod uwagę niezbędny nakład pracy radcy prawnego, a także charakter sprawy i wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia sąd podwyższa opłatę za udzielenie pomocy prawnej z urzędu o stawkę podatku od towarów i usług, przewidzianą dla tego rodzaju czynności przepisach o tym podatku, obowiązującą w dniu orzekania, obecnie 23 %. Referendarz sądowy przyznając radcy prawnemu koszty udzielonej przez niego pomocy prawnej z urzędu kierował się wyżej wskazanymi przepisami prawa i uznał, iż za udzieloną J. M. pomoc prawną w sprawie należy mu przyznać wynagrodzenie według norm przepisanych. Wynagrodzenie to przyznał w stawce minimalnej, albowiem uzasadniał to rodzaj i stopień zawiłości sprawy oraz niezbędny nakład pracy pełnomocnika, który udzielił pomocy prawnej polegającej na sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę. W rozporządzeniu określono w § 14 ust. 2 pkt 2 lit b, że wynagrodzenie za czynność sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, wynosi nie mniej niż 120 zł. Wobec tego przyznano radcy prawnemu A. T.-C. wynagrodzenie w kwocie 120 zł, które również podwyższono o kwotę podatku od towarów i usług wynoszącą 27,60 zł. Ponadto działając na podstawie § 15 rozporządzenia, referendarz sądowy postanowił o zwrocie wykazanych przez pełnomocnika wydatków. Obejmowały one koszty dwóch przesyłek do skarżącej, jednej o osobie wyznaczonego pełnomocnika z urzędu, gdzie opłata pocztowa wyniosła 5,50 zł oraz drugiej zawierającej opinię o braku podstaw do wniesienie skargi kasacyjnej, gdzie opłata pocztowa wyniosła 7,40 zł. Wydatki te, poniesione w łącznej kwocie 12,90 zł, spełniają w ocenie referendarza sądowego, kryteria niezbędności i udokumentowania ich poniesienia. Przychodzi w tym miejscu wyjaśnić, że brak jest, zdaniem referendarza, w przepisach definicji legalnej "niezbędnych wydatków", ale wydaje się, że są to wydatki związane z czynnościami, za które należy się pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie. Stanowisko to wymaga wyjaśnienia, jak bowiem powiedziano w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 30/12, internetowa baza orzeczeń https://cbois.nsa.gov.pl/cbois, w § 15 rozporządzenia ustawodawca wskazał, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych oraz niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. Definicja "niezbędnych kosztów postępowania" w sytuacji, gdy strona występuje osobiście lub jest reprezentowana przez nieprofesjonalnego pełnomocnika, a także gdy w jej imieniu występuje pełnomocnik będący radcą prawnym, została przedstawiona w art. 205 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U 2012 poz. 270, z późn. zm.), dalej zwanej "P.p.s.a." Zgodnie z § 2 art. 205 P.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez radcę prawnego, zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. NSA ocenił, że powyższa regulacja ma charakter wyczerpujący, a zatem przedstawiony katalog kosztów niezbędnych nie może być rozszerzany na wydatki inne, w tym drobne i zwykle występujące przy okazji procesu sądowego." Jednocześnie w piśmiennictwie (por. Stefan Babiarz, Bogusław Dauter, Małgorzata Niezgódka – Medek, "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Wyd. 1, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2007, s. 310 – 311.), wskazano odnośnie art. 205 P.p.s.a., iż jest on przykładem niedoskonałości legislacyjnej i świadczy o tym, że wszelkiego rodzaju automatyzm w dokonywanej ocenie niezbędności kosztów jest niedopuszczalny. W opracowaniu tym, wskazano także, że w pierwszej kolejności sąd jest zobowiązany stwierdzić, czy czynność, której koszty dotyczą, mieści się w pojęciu celowości dochodzenia praw. Kwestia zbędności, czy niezbędności kosztów staje się zatem aktualna dopiero w sytuacji, gdy sąd dojdzie do wniosku, że koszty strony wiążą się z celowymi czynnościami procesowymi. Może się także zdarzyć, że czynność była celowa, ale koszty z nią związane zupełnie lub częściowo zbędne. Jako przykład podano, że umocowanie pełnomocnika jest czynnością celową, a kserowanie przez niego całych akt jest czynnością zbędną. Nie można przy tym nie odnotować, że regulacja w art. 205 § 2 P.p.s.a. dotyczy pełnomocników z wyboru i jedynie pomocniczo jest stosowana do pełnomocników z urzędu. Referendarz sądowy nie przyjął zatem za wiążący go, poglądu NSA z postanowienia z dnia 13 marca 2012 r., uznając, że ocena niezbędności wydatków pełnomocnika, a w konsekwencji ich zwrot, powinna być każdorazowo indywidualna w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. W związku z powyższym na postawie art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.