II SA/Op 144/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka-Sinicka po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. P. z dnia 7 lipca 2018 r. o przyznanie prawa pomocy obejmującego częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty kasacyjnej oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. P. na postanowienie Wojewody Opolskiego z dnia 20 lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: odmówić zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 12 czerwca 2018 r. o ustanowieniu skarżącemu adwokata oraz o odmowie przyznania prawa pomocy w pozostałym, wnioskowanym zakresie.

Działająca w imieniu S. P. – B. P., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na postanowienie Wojewody Opolskiego z dnia 20 lutego 2018 r., nr [...], w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2018 r., na wniosek skarżącego z dnia 8 kwietnia 2018 r. o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, starszy referendarz sądowy zwolnił skarżącego od wpisu od skargi, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Orzeczenie to zapadło na skutek okoliczności wynikających z akt sprawy, a w szczególności z uzasadnienia wniosku, w którym wskazano, że wnioskodawca jest osobą starszą, schorowaną – [...]% uszczerbku na zdrowiu, bezrobotną, mieszkającą w [...]. Wnioskodawca oświadczył, że utrzymuje się od dnia 1 stycznia 2018 r. z zasiłku [...], który wynosi [...] euro. Dodał, że zasiłek jest w całości wykorzystywany przez niego na podstawowe potrzeby życiowe. Wskazano także, że wiek skarżącego i stan zdrowia nie pozwalają na zatrudnienie zarobkowe, nawet dorywcze. Wnioskodawca podniósł, że zaciągnięcie przez niego pożyczki nie jest możliwe, bowiem nie ma on stałego miejsca zamieszkania na terenie Polski. Oświadczył ponadto, że w Polsce posiada dwuizbowy lokal o powierzchni [...] m² w domu z [...] r. oraz 1/3 z [...] m² nieruchomości, na której ten stoi. Wnioskodawca podał, że trudno jest określić wartość domu z uwagi na wiek jaki ten dom posiada, jednakże w innych sprawach, jak np. o sygn. akt II SAB/Op 76/15 określił wartość domu na ok. 300.000 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki skarżący wskazał zakup niezbędnej żywności (ok. 200 euro) i opłacenie czynszu za mieszkanie (w tym ogrzewania) na kwotę ok. 380 euro, energii elektrycznej – 22 euro, telefonu – 20 euro, kupna odzieży – 25 euro, lekarstw – od 10 do 20 euro, rehabilitacja i dojazdy to 30 euro, a także koszty zakupu środków czystości i wydatki na konserwację mieszkania oraz sprzętów gospodarstwa domowego (jak nowa lodówka, pralka, telewizor, komputer, drukarka, żarówka, szafka, itp. – "a środki te muszą być najpierw zaoszczędzone, ich zakup może w związku z tym trwać miesiącami"). Wyrokiem z dnia 10 maja 2018 r., wydanym na posiedzeniu niejawnym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił sprzeciw wniesiony w sprawie. Skarżący działający przez swojego pełnomocnika, wnioskiem z dnia 21 maja 2018 r. ponownie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy, tym razem obejmującym: "zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty kancelaryjnej oraz ustanowienia radcy prawnego lub adwokata". Uzasadniając żądanie powtórzono argumentację przywołaną w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 8 kwietnia 2018 r., która jest tożsama z poprzednio przytoczoną. Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2018 r., referendarz ustanowił skarżącemu adwokata, a w pozostałym zakresie, odmówił przyznania prawa pomocy. Odpis postanowienia został doręczony skarżącemu skutecznie do rąk pełnomocnika w dniu 28 czerwca 2018 r. (por.: k-60 akt sądowych). Skarżący nie zakwestionował ww. orzeczenia referendarza, natomiast ponownym wnioskiem, tym razem z dnia 7 lipca 2018 r., po raz kolejny zwrócił się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie "opłaty kasacyjnej" oraz o ustanowienie adwokata. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) – zważono, co następuje: W przywołanej wyżej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przewidziano instytucję prawa pomocy. Polega ona na możliwości udzielenia pomocy w zakresie częściowym w formie zwolnienia od kosztów sądowych, w całości lub części, bądź na ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, a także orzeczeniu o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym, a zatem obejmującym obydwie wyżej podane formy. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (a zatem wnioskowanym przez skarżącego) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi jednak na to, że rozpoznawany wniosek jest kolejnym (drugim) zgłoszonym wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od "opłaty kasacyjnej" oraz ustanowienie pełnomocnika (adwokata), na uwadze należało mieć obecnie dyspozycję art. 165 P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, postanowienia niekończące postępowania (a takimi są rozstrzygnięcia w zakresie prawa pomocy) w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Z kolei, zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 P.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tak by uzasadniały zmianę lub uchylenie postanowienia. Przez "zmianę okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązujących przepisach prawnych. Bez tego rodzaju zmiany okoliczności sprawy, wydane postanowienie nie może być modyfikowane lub uchylone. W odniesieniu do prawa pomocy zmiany okoliczności sprawy musiałyby być na tyle widoczne, aby miały wpływ na weryfikację dotychczasowego negatywnego stanowiska sądu w odniesieniu do wniosku, a zatem w istocie zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy (por. postanowienia NSA z dnia 7 listopada 2007 r. sygn. akt I GZ 220/07 oraz z dnia 9 lipca 2014 r. sygn. akt II GZ 336/14 – dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W szczególności zmiana ta może dotyczyć okoliczności wskazanych w art. 246 § 1 oraz art. 252 § 1 i art. 255 P.p.s.a. Przypomnienia wymaga, że w sprawie zostało już wydane przez referendarza w dniu 12 czerwca 2018 r., postanowienie będące skutkiem wniesionego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od "opłaty kasacyjnej" oraz ustanowienie pełnomocnika. Referendarz w opisanym orzeczeniu ustanowił skarżącemu adwokata oraz odmówił przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie "opłaty kasacyjnej". Wobec czego w obecnym stadium postępowania należało ocenić, czy w czasie od poprzedniego rozpoznania wniosku o prawo pomocy (tj. 12 czerwca 2018 r.), w sytuacji skarżącego nastąpiły na tyle istotne zmiany, które uzasadniałyby zmianę wcześniejszego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy. Zdaniem referendarza, który uwzględnił okoliczności podnoszone w aktualnym wniosku, skarżący zmian takich - w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., nie wykazał. Przedstawiona obecnie sytuacja materialno-bytowa nie różni się od deklarowanej poprzednio. Ustalenia w tym względzie pozostają aktualne nadal, tj. na etapie rozpoznawania niniejszego wniosku, albowiem argumentacja obecnego żądania, w tym podawane we wniosku dane i informacje pozostają tożsame ze wskazanymi wcześniej okolicznościami, wynikającymi z poprzedniego wniosku z dnia 21 maja 2018 r. W dalszym ciągu dochód skarżącego kształtuje się na poziomie [...] euro, a przelicznik waluty euro do polskiego złotego oscyluje w granicach 4,00 zł, dokładnie kształtuje się na poziomie [...] zł (stan z dnia 31 lipca 2018 r., źródło: Tabela kursów średnich NBP z dnia 31 lipca 2018 r., nr 147/A/NBP/2018 podana na stronie internetowej: www.nbp.pl). Ponadto, wykazywana sytuacja majątkowa i bytowa skarżącego w istocie jest tożsama do poprzednio ocenianej, bowiem skarżący ponownie oświadczył, że w Polsce posiada dwuizbowy lokal o powierzchni [...] m² w domu z [...] oraz 1/3 z [...] m² nieruchomości, na której ten stoi. Jako zobowiązania i stałe wydatki skarżący także jak poprzednio, wskazał zakup niezbędnej żywności (ok. 200 euro) i opłacenie czynszu za mieszkanie (w tym ogrzewania) na kwotę ok. 380 euro, energii elektrycznej – 22 euro, telefonu – 20 euro, kupna odzieży – 25 euro, lekarstw – od 10 do 20 euro, rehabilitacja i dojazdy to 30 euro, a także koszty zakupu środków czystości i wydatki na konserwację mieszkania oraz sprzętów gospodarstwa domowego (jak nowa lodówka, pralka, telewizor, komputer, drukarka, żarówka, szafka, itp. – "a środki te muszą być najpierw zaoszczędzone, ich zakup może w związku z tym trwać miesiącami"). Mając na względzie powyższe okoliczności sprawy, referendarz nie znalazł podstaw do zmiany postanowienia z dnia 12 czerwca 2018 r. Wobec tego, działając na zasadzie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.