II SA/Op 144/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 kwietnia 2018 r. wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości w sprawie ze skargi S. P. na postanowienie Wojewody Opolskiego z dnia 20 lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: 1) zwolnić skarżącego od wpisu sądowego od skargi, 2) w pozostałym zakresie, wniosek oddalić.

Działająca w imieniu S. P. – B. P., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na postanowienie Wojewody Opolskiego z dnia 20 lutego 2018 r., nr [...], wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę . Na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 29 marca 2018 r., pełnomocnik skarżącego została wezwana do uiszczenia w terminie 7 dni, wpisu od skargi w wysokości 200 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie zakreślonym do dokonania żądanej czynności, pełnomocnik skarżącego złożyła w jego imieniu, na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Uzasadniając wniosek wskazano, że wnioskodawca jest osobą starszą, schorowaną – [...] uszczerbku na zdrowiu, bezrobotną, mieszkającą w [...]. Wnioskodawca oświadczył, że utrzymuje się od dnia 1 stycznia 2018 r. z zasiłku [...], który wynosi [...] euro. Dodał, że zasiłek jest w całości wykorzystywany przez niego na podstawowe potrzeby życiowe. Wskazano także, że wiek skarżącego i stan zdrowia nie pozwalają na zatrudnienie zarobkowe, nawet dorywcze. Wnioskodawca podniósł, że zaciągnięcie przez niego pożyczki nie jest możliwe, bowiem nie ma on stałego miejsca zamieszkania na terenie Polski. Oświadczył ponadto, że w Polsce posiada dwuizbowy lokal o powierzchni [...] w domu z [...] oraz [...] nieruchomości, na której ten stoi. Wnioskodawca podał, że trudno jest określić wartość domu z uwagi na wiek jaki ten dom posiada, jednakże w innych sprawach, jak np. o sygn. akt II SAB/Op 76/15 określił wartość domu na ok. [...] zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki skarżący wskazał zakup niezbędnej żywności (ok. [...] euro) i opłacenie czynszu za mieszkanie (w tym ogrzewania) na kwotę ok. [....] euro, energii elektrycznej – [...] euro, telefonu – [...] euro, kupna odzieży – [...] euro, lekarstw – od [...] do [...] euro, rehabilitacja i dojazdy to [...] euro, a także koszty zakupu środków czystości i wydatki na konserwację mieszkania oraz sprzętów gospodarstwa domowego (jak nowa lodówka, pralka, telewizor, komputer, drukarka, żarówka, szafka, itp. – "a środki te muszą być najpierw zaoszczędzone, ich zakup może w związku z tym trwać miesiącami"). Referendarzowi jest znane z urzędu, że w sprawie o sygn. akt II SAB/Op 20/18, na skutek wezwania referendarza do uzupełnienia wniosku przez złożenie dodatkowych dokumentów, nadesłano do akt sprawy wyciąg bankowy z rachunku skarżącego za okres od dnia 31 stycznia 2018 r. do dnia 25 lutego 2018 r. Ponadto, urzędowo jest Sądowi wiadome, że skarżący był wzywany przez tut. Sąd w sprawie o sygn. akt II SAB/Op 19/18, do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, przez: 1) wykazanie stanu rachunków bankowych przez przesłanie wyciągów z tych rachunków za grudzień 2017 r. i styczeń 2018 r., 2) dokumentów potwierdzających wydatki na leki, konserwację mieszkania, sprzęty gospodarstwa domowego, a także telewizor, komputer, drukarkę, szczególnie w okresie poprzedzającym złożenie wniosku to jest grudzień 2017 r. i styczeń 2018 r. 3) dokumentu potwierdzającego wydatki na dowód osobisty. Na powyższe wezwanie odpowiedział pismem z dnia 12 lutego 2018 r., w którym oświadczył że: - wydatek [...] euro na opłacenie wydania dowodu osobistego potwierdza wyciąg z rachunku bankowego; - telewizor z systemem DVBT2 za [...] euro i drukarkę za [...] euro zakupił na rynku wtórnym, jako rzeczy używane, dlatego nie posiada rachunków na tę okoliczność; - zakup pozostałych rzeczy, jak komputer, farby, piec kuchenny, czeka na realizację do czasu zaoszczędzenia niezbędnych środków; - oryginały rachunków za lekarstwa zostały przesłane do [...], a na tę chwilę mocodawca oczekuje na rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie bezpłatnych leków. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) referendarz zważył, co następuje: Wniosek S. P. został złożony w postępowaniu toczącym się przed sądem administracyjnym, a zatem zastosowanie przy jego ocenie mają przepisy przywołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." W ustawie tej, ustawodawca stworzył instytucję procesową prawa pomocy, której istota przejawia się w tym, że obejmuje ona zwolnienie strony od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 P.p.s.a.). Przez koszty sądowe rozumieć należy przy tym opłaty sądowe (czyli wpis sądowy i opłatę kancelaryjną) oraz zwrot wydatków. W niniejszym postępowaniu sądowym skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł, a następnie w przypadku oddalenia skargi przez tut. Sąd i podjęcia dalszego procedowania – także opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł (podstawa prawna: § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz.U. Nr 221, poz. 2192 z późn. zm.) oraz wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.). Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, polegającym na zwolnieniu od kosztów sądowych w całości. Powinien zatem wykazać, że spełnia przesłankę ustawową warunkującą przyznanie tej pomocy w zakresie przez niego żądanym, tj. że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W ocenie referendarza sądowego, skarżący nie wykazał, że prawo to mu przysługuje we wnioskowanym zakresie. Pogląd w sprawie referendarz oparł oceniając sytuację materialną skarżącego na podstawie oświadczenia zawartego w formularzu wniosku, a także danych i dokumentach sprawy. Wśród dokumentów tych są m.in. wyciągi z rachunku [...] banku, należącego do skarżącego oraz jego pismo z dnia 12 lutego 2018 r. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że skarżący posiada stałe źródło dochodu miesięcznego w wysokości [...] euro (z zabezpieczenia socjalnego, co stanowi [...] zł - przeliczenia wartości euro dokonano na podstawie Tabeli kursów średnich NBP z dnia 17 kwietnia 2018 r., nr [...] podanej na stronie internetowej: www.nbp.pl), co na polskie warunki życiowe, nie jest kwotą stanowiącą o minimum socjalnym. Dla przykładu wskazać trzeba, że w Polsce wysokość najniższej emerytury wynosi – 1029,80 zł, (emerytura, renta rodzinna i renta dla osób całkowicie niezdolnych do pracy), a renty dla częściowo niezdolnych do pracy – 772,35 zł, podstawa: Komunikat Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 lutego 2018 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent, dostępny na stronie internetowej: www.zus.pl). Zauważyć przy tym należy, że wynik porównania wartości walut tych dwóch państw w kontekście konieczności uiszczania należności w drugim państwie, jest korzystniejszy dla osób otrzymujących dochód w [...]. Przelicznik waluty euro do polskiego złotego wynosi 4,1582 zł (stan z dnia 17 kwietnia 2018 r.), a zatem osoba uzyskująca dochód w euro, aby uiścić opłatę sądową w wysokości 200 zł, zmuszona jest ponieść jedynie ok. 48,10 euro, chociaż jak w przypadku skarżącego, otrzymuje świadczenie miesięczne, wyższe od najniższej polskiej emerytury. Ponadto, wskazać trzeba, że kosztami "koniecznego utrzymania" w rozumieniu przywołanego wyżej przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. są niezbędne wydatki zmierzające do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, głównie mające charakter wydatków okresowych. Do kosztów tych należy więc bezspornie zaliczyć wydatki na żywność, odzież, środki czystości, leczenie, edukację oraz wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych, czyli koszty stałych opłat z tytułu czynszu, opłat za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz śmieci (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2009 r., II OZ 127/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższego, nie wszystkie wykazywane przez skarżącego koszty utrzymania są niezbędnymi wydatkami. W szczególności nie można zaliczyć do nich zaliczyć wydatków na zakup komputera, telewizora czy drukarki, nawet jeżeli pochodzą z rynku wtórnego. A i tak, niezależnie od powyższego, porównanie wysokości dochodu skarżącego do przedstawionych przez niego łącznie wszystkich niezbędnych wydatków na utrzymanie pokazuje, że istnieje po stronie skarżącego potencjał do wygospodarowania środków finansowych na pokrycie innych celów, do których zaliczyć należy koszty sądowe (przynajmniej w określonej części). Wymienione wyżej okoliczności nie pozwalają na uznanie, że skarżący wykazał swoje prawo do przyznania pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem prawo pomocy powinno być stosowane do osób charakteryzujących się ubóstwem, do których zaliczyć można bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, dostępne na stronie internetowej: www.nsa.gov.pl). Referendarz postanowił natomiast o zwolnieniu skarżącego od wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Podejmując takie rozstrzygnięcie kierował się faktem, że skarżący złożył kilka skarg, w których zobowiązany jest do uiszczania kosztów sądowych. Uiszczenie pełnych kosztów we wszystkich sprawach mogłoby wpłynąć na pogorszenie sytuacji skarżącego, stąd zwolnienie od wpisu w niniejszej sprawie, jest zasadne. Tym samym referendarz uznał, że przyznana pomoc jest pomocą adekwatną do aktualnej sytuacji materialnej skarżącego i jednocześnie dającą możliwość dalszego procedowania. Nieuiszczenie wpisu od skargi spowodowałoby bowiem odrzucenie skargi już w fazie początkowej postępowania. Zwolnienie skarżącego od opłaty wymaganej na wstępie postępowania, umożliwi natomiast powzięcie działań zmierzających do zgromadzenia środków finansowych na pokrycie kosztów w dalszej części postępowania. Mając na względzie wyżej przedstawione okoliczności sprawy, referendarz sądowy uznał o konieczności zwolnienia skarżącego od wpisu od skargi i działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.