II SA/Op 133/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak-Janik po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 28 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości wniosku pełnomocnika z urzędu radcy prawnego K. S. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej postanawia: przyznać radcy prawnemu K. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej w kwocie 2.214 zł (słownie: dwa tysiące dwieście czternaście złotych) zawierającej podatek od towarów i usług, w kwocie 414 zł (słownie: czterysta czternaście złotych).

Wyrokiem z dnia 16 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę na wskazaną w sentencji postanowienia decyzję. Postanowieniem z dnia 26 lipca 2016 r. przyznano skarżącej, na jej wniosek, prawo pomocy w części, w tym także w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnikiem tym organ właściwego samorządu wyznaczył radcę prawnego K. S. z Kancelarii w [...]. Pełnomocnik z urzędu sporządził i wniósł skargę kasacyjną od wyroku (pismo procesowe z dnia 8 września 2016 r.), zawarł w niej wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej i oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone w całości, ani części. W skardze kasacyjnej pełnomocnik złożył też oświadczenie, że skarżąca zrzeka się rozprawy. Wyrokiem z dnia 14 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 4898/16, Naczelny Sąd Administracyjny, na posiedzeniu niejawnym bez udziału stron, oddalił skargę kasacyjną skarżącej. Pełnomocnik z urzędu w dniu 9 czerwca 2017 r. złożył ponownie wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej, oświadczając jak poprzednio, że koszty te nie zostały opłacone przez skarżącą w całości, ani w części. Wniósł o przyznanie tych kosztów w wysokości 3.600 zł netto. Wskazał, że taka wysokość kosztów, jest uzasadniona obszernością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym w dwóch instancjach, w postępowaniu sądowoadministracyjnym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, jak również stopniem skomplikowania zagadnień prawnych, uwzględniających akty prawa Unii Europejskiej (co odzwierciedla obszerność skargi kasacyjnej). Tym samym przyznanie kwoty 3.600 zł + VAT, według pełnomocnika, uzasadnione jest również czasem poświęconym na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia z 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805). Referendarz sądowy wskazuje, że wyznaczony przez Sąd pełnomocnik ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych wydatków na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. Pełnomocnik w sprawie został ustanowiony już na etapie postępowania drugoinstancyjnego, w dniu 9 września 2016 r., czyli po wejściu w życie w dniu 1 stycznia 2016 r. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805), zwanego dalej "rozporządzeniem" i ma ono w sprawie zastosowanie, chociaż obecnie jest to akt już nieobowiązujący, gdyż w dniu 2 listopada 2016 r. weszło w życie nowe rozporządzenie regulujące koszty pełnomocnika z urzędu. W myśl § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – opłatę obliczoną na podstawie § 8 rozporządzenia. Według natomiast § 4 ust. 1 rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości co najmniej ½ opłaty określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Stosownie do dyspozycji § 4 ust. 2 rozporządzenia ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy radcy prawnego oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie oraz stopnia zawiłości sprawy, w szczególności trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. W niniejszej sprawie, stosownie do treści § 4 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, mając na uwadze niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter przedmiotowej sprawy należało ustalić opłatę w wysokości wskazanej w § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b, w połowie wysokości opłaty wnioskowanej przez pełnomocnika z urzędu. Opłata ta obliczona na podstawie § 8 pkt 5 w związku z § 4 ust. 1 i 2 oraz § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia wynosi netto 1800 zł. Wartość przedmiotu sprawy wynosiła bowiem 19.580 zł, a na podstawie § 8 pkt 5 rozporządzenia, opłata maksymalna dla pełnomocnika wynosi przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 10.000 zł do 50.000 zł – 4800 zł. Według § 4 ust. 1 rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości, co najmniej ½ opłaty maksymalnej, a stosownie do § 4 ust. 2 ustalenie opłaty w wyższej wysokości niż połowa opłaty maksymalnej, ale jej nieprzekraczającej może nastąpić w wyjątkowo uzasadnionych wypadkach spraw o znacznym stopniu skomplikowania i dużej obszerności dokumentów, ilości świadków, biegłych, a także czasochłonnych, wymagających uczestnictwa w wielu rozprawach i posiedzeniach, ponadto sprawy te powinny wymagać wyjaśnienia wielu zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie. W ocenie referendarza sądowego w sprawie opłatę za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej należało obliczyć biorąc za podstawę wynagrodzenie w stawce 2.400 zł netto, czyli w wysokości połowy stawki maksymalnej 4.800 zł. Opłata za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej wynosiła 75 %, stawki podstawowej, czyli 1.800 zł netto jak bowiem określono w § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej wynoszą 50 % opłaty maksymalnej, a gdy sprawy nie prowadził ten sam radca prawny w drugiej instancji – 75 % tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł. Stawkę tę zgodnie z § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia podwyższono o stawkę VAT przewidzianą dla tego rodzaju czynności (23%), czyli o kwotę 414 zł, co daje kwotę brutto 2.214 zł. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że nawet biorąc wskazany przez pełnomocnika z urzędu nakład pracy, na co wskazuje obszerność skargi kasacyjnej, skomplikowanie prawne sprawy, która wymaga także zapoznania się z przepisami unijnymi, to w ocenie referendarza sądowego przyznana opłata w kwocie 1800 zł netto jest adekwatna do wymaganego w sprawie nakładu pracy pełnomocnika. Zdaniem referendarza sądowego lektura § 4 ust. 2 rozporządzenia nakazuje stosowanie stawek wyższych niż połowa stawki maksymalnej, w sprawach wyjątkowo skomplikowanych, gdzie niezbędne jest stawiennictwo i uczestniczenie w wielu posiedzeniach lub rozprawach sądowych, ewentualnie sporządzanie licznych pism procesowych, czy zapoznawanie się z wieloma zeznaniami świadków lub wieloma opiniami biegłych, czy też wieloma tomami akt, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Wobec powyższego na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit. b i § 8 pkt 5 oraz § 4 ust. 1-3 rozporządzenia w związku z art. 250 w zw. z art. 258 § 1 i 2 pkt 8 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.